Nazarlaryńyzǵa tanymal frantsýz aqyny Artiýr Rembonyń "Jetimderdiń jańa jyldyq syilyqtary" atty týyndysyn usynǵaly otyrmyz. Óleńdi qazaq tiline aýdarǵan belgili aqyn Svetqali Nurjan.
Jetimderdiń jańa jylǵa syilyqtary
I
Bólme kúńgirt qoimaljyń,
Qara qanat tún kirgen,
Eki bala bólmede sybyrlaidy muńdy únmen.
Bozǵylt perde artynan kórinedi bastary,
Eńselerin ezedi úreili eles basqaly.
Tyrnaǵymen qaharly búrgen kezde sur aspan,,
Tońǵan tánniń dirili qorqynyshqa ulasqan.
Barady ótip Jańa jyl nókerimen tumandy,
Qarly tonyn súiretip,
Kúledi ózi kúmándi.
Qus qanaty,
aǵashtyń butaqtary jarqyrap,
Án salady Jańa jyl jylaidy ári qaltyrap.
II
Qos bóbekti tas túnek ezgileidi san batpan,
Shyǵarmaidy ún – daýysty aýlaǵandai jan-jaqtan.
Túrshigedi estilse – altyn áýen tań aldy,
Shoiyn balǵa túrtkendei shynylanǵan qamaldy.
Bólme – sýyq.
Tún shashyn taraidy tań taraǵy,
Jerde jatyr shashylyp kileń kiim qaraly.
Tún serpildi uiytqyǵan tańnyń sýyq jelinen,
Toltyrady bólmeni jel óziniń demimen.
Janaryńnan saýal bop tirilgende ishki úmit,
«Myna jerde kim joq?» - dep surarsyz siz qystyǵyp.
Saltanatty meiirim shúpildegen janynda,
Joq siiaqty anasy bóbekterdiń mańynda.
Ketti me eken umytyp qarbalasta keshtegi,
Otty kósep qoiýdy kúl ishinen peshtegi?
Úidi tastap baratyp birjolata ertesin,
Beibaq bóbekteriniń qymtasa etti kórpesin?..
Qaida ketti anasy? –
Bilmeidi ony jýyq mań.
Qos qozysyn ketti me qorǵai almai sýyqtan?
Qairan ana elesi!
Jyly edi ǵoi mamyqtan,
Borap jatty jupary keshe sýyq tabyttan.
Tátti tústi kórip kil, appaq nurǵa boianǵan,
Baqyt edi-aý sátteri qushaǵynda oianǵan.
Zulymyqtyń jasyny soqqan kezde sorǵalap,
Uiasynyń ústine tóseýshi edi ol qanat.
Sol qanattyń astynda qos balapan shyrlaityn,
Uiasynyń uiytqysy shattyq jyryn tyńdaityn.
Átteń!
Endi uiada jylý da joq, mamyq ta,
Tońyp jatyr bóbekter tańylǵandai tabytqa.
Tań da úreili olarǵa.
Anasynan úzdi úmit.
Tul bólmeni kezip júr tańǵy dúlei yzǵyryq.
III
Bular – jetim...
Endi-endi qandyńyz ba mán-jaiǵa? –
Analaryn jer qushty.
Al ákesi – shalǵaida.
Kempirge de kútýshi
Bala baǵý ońai ma?! –
Kóbine onyń elesi kórinbeidi mańaida.
Otyrady egilip, atqanda tań tomsaryp,
Yzǵarly úidiń ishinde kúndi ekeýi qarsy alyp.
Ótken kúnin oilaidy qabaqtaryn tas túiip,
Estelikter – eshqashan túgesilmes taspih.
Ýáde etken syilyqtar shashýdy edi nur ǵajap,
Tylsym tátti sáýleli tús kóretin túnde azat.
Árkim túsin kóretin – ne kórgisi kelse eger,
Altyn qaǵaz oralǵan tátti usynǵan qol sheber!
Oiynshyqtar bi bilep, myń buralyp aitady án,
Joq bop ketip birese, jarq ete qap qaitadan.
Erte oianyp azanda, aiyqqanda pák tuman,
Áli ketpei jatýshy ed erindegi tátti dám.
Mereke kún jetkende - jarq-jurq etip janary,
Ata-ananyń ústine qaqpai kirip barady.
Al bulardy ol jerde qarsy alatyn súiispen,
Mas bolatyn jymiǵan jupary bar iisten.
Merekeniń syltaýy emes edi az baqyt,
Tentektiktiń oshaǵyn jiberetin mazdatyp.
IV
Oh, olardyń sózderi tamasha edi-aý, tamasha! –
Qulpyratyn sát saiyn úidiń ishi jańasha.
Peshtegi ot ta gúl qusap jainaýshy edi ýysta,
Kóleńkeler bir sátke tyǵyla qap qýysqa.
Kóleńkeler biinen jalyny ottyń shalqyr-dy,
Jihaz beti eleske tolýshy edi san túrli.
Bir qyzyǵy, kilti joq...
Iá, kilti joq shantaqtyń,
Kóz ala almai dál sodan, keldi talai dám tatqyń.
Kiltteýli esik ar jaǵy qupiia bir ǵalam bop,
Ashty qiial kirpigin – sol tylsymǵa alań bop.
Tesiginen qulyptyń qarańǵyny qaq jaryp,
Estiletin bir gýil, túngi tylsym jandanyp...
Ata-ananyń bólmesi qańyrap tur al, búgin,
Jutty túnek esikke juqqan sáýle qaldyǵyn.
Endi, mine, pesh te joq,
Súiý de joq órtenip,
Ata-anamen birge óship, qaldy adyra erkelik.
Jańa jyldyń túni de qaiǵy bolyp bastalmaq,
Qarsy alady egilip, janarlardan jas parlap.
Sybyrlaidy ekeýi peshtiń túbin mekendep:
«Alystaǵy anamyz qashan keler eken?» - dep...
V
Barady uiyqtap bóbekter túk qorǵansyz pishinde,
Jylap jatqan syqyldy olar, tipti, túsinde.
Júregińdi bul qaiǵy alady orap jalynsha,
Tún ishinde óksigen bóbek úni shalynsa.
Sábi shaqtyń, alaida, perishtesi emsek-ti,
Qos jetimge táp-tátti tústerdi ákep kórsetti.
Múmkin emes bólisý ol tústerdiń shattyǵyn,
Shalyqtaidy jymiyp, shashyp mańǵa páktigin.
Qoldarymen jer tirep, kóteredi bastaryn,
Sholady kep kózderi qyzǵylt jumaq aspanyn.
Ketirgendei tátti tús kóńildegi qaiaýyn,
Shashý qylyp oinaidy kempirqosaq boiaýyn.
Peshte jalyn laýlaidy, kóńildi bir án alyp,
Terezeden kók aspan úńiledi tamsanyp.
Kún nuryna masaiyp kúlli ǵalam oiandy,
Ystyq súiis qyzdyrǵan jer shapaqqa boiandy.
Úi - jap-jaryq...
Úrei joq.
Tur qanatyn jaiyp kók,
Qara kiim jerdegi ketken bári, ǵaiyp bop.
Qoidy úrýin jyrtqysh jel úi esigin tyrnalap,
Perizattar júrgendei shekesine gúl qadap.
Qos bóbektiń shyqty úni –
Qýanyshty ún bal tókken...
Mine, ananyń tósegi...
Ne nárse onda jalt etken?
Kereýettiń ústinen qoia berdi kúlimdep,
Aq kúmistiń júzinde qyzǵylt sáýle dirildep.
Kil zergerlik buiymdar jarqyrap tur, janyp tur,
Marjan qyryn
Juzaqtyń sáýlesi ótti qaryp bir.
Onda altynǵa Amanat – Sóz jazypty músindep:
Eń asyl sóz oiylǵan:
«BÁRI ANAMYZ ÚShIN!» - dep.
Svetqali Nurjan,
Ult portaly
