3 kúnnen keiin elimizdiń joǵary zań shyǵarýshy organynyń tómengi palatasy – Májilis depýtattaryn sailaý partiialyq tizim boiynsha ótetini belgili. Qyzý dodaǵa túsken partiialar arasynda «Aq jol» Qazaqstan demokratiialyq partiiasy Májilisten 40 paiyz múshesin kórýge úmitti. Bul týraly «Aq jol» Qazaqstan demkratiialyq partiiasy Almaty qalalyq filialy tóraǵasynyń orynbasary Jumadil Arman Qabdeshuly «Ult» portalyna bergen suhbatynda áńgimelep berdi.
- Arman Qabdeshuly, ózin «órkenietti oppozitsiia» sanasa da, «bilik partiiasyn» saiasi qarsylas kórmeitin «Aq jol» partiiasy májilisten 38 múshesin kórýge yntaly. Atalǵan uiym úsh kúnnen keiingi sailaýdan ne kútip otyr?
- «Aq jol» Qazaqstan demokratiialyq partiiasy árqashanda ózgeristerdińń órkenietti jolmen júrýin qoldaidy. Sondyqtan da biz qoǵamdaǵy silkinisterden góri, evoliýtsiialyq jolmen damýdyń ustanymdaryn jón kóremiz. Osyǵan bailanysty biylǵy saiasi naýqanda biz sailaý nátijeleri boiynsha Májiliste eń bolmaǵanda 40 paiyz múshemizdi kóremiz dep úmittenip otyrmyz.
- 2002 jyldan beri baǵytyn birneshe márte ózgertken partiianyń búgingi naqty baǵyt-baǵdary týraly aitsańyz.
- Buǵan deiingi de sailaýaldy jumystary ózimizdiń stsenariiimizben, josparymyzben júrdi. Ekinshiden, ár kezdegi sailaýlarda «Aq jol» Qazaqstan demokratiialyq partiiasy óziniń naqty usynystary men naqty baǵdarlamasymen, josparymen shyqqan bolatyn. Sol josparlardyń birqatary búgingi kúni eldiń ómirine, ekonomikalyq damýyna óziniń septigin tigizip otyr. Árine biylǵy sailaýdyń erekshegili – halyqtyń shyn saiasi belsendilik tanytyp otyrǵany. Sondyqtan da biz biylǵy jyly buǵan deiingi nátijelermen salystyrǵanda áldeqaida jaqsy kórsetkishter jinaýymyz kerek.
- «Aq jol» paprtiiasynyń basqa saiasi uiymdardan ereksheligi qandai? Halyq ne úshin «Aq joldy» tańdaýy kerek?
- 2002 jyldan beri 18 jyl ótti. Sondyqtan da biz osy ýaqyt aralyǵynda úlken tájiribe jinadyq. Ózimizdiń kei kem-ketikterimizdi túsindik. Qandai baǵdarlamamyzǵa qandai maqsat-mindetterdi qoiý kerek ekenin anyqtadyq. Biz úshin bul úlken tájiribe boldy. Sondyqtan da bizdiń basty ideialarymyz – birinshiden, árine Qazaqstan Respýblikasyndaǵy saiasi reformalardy júrgizý. Ekinshiden, memlekette bútindei jailap ketken sybailas jemqorlyqqa qarsy kúres baǵdarlamasyn ustanyp otyrmyz. Árine bul jerde taǵy bir aita ketetin nárse, áleýmettik ádildik týraly jáne kásipkerlerdi qoldaý týraly baǵdarlamamyz bar. Sondyqtan da osy baǵdarlamalardyń bári de osy 18 jyldyń ishinde jinalǵan tájiribege negizdelip, aiqyndaldy hám 18 jyldyń ishindegi tájiribege bailanysty túzetildi. Sonymen qatar naqty-naqty usynystar aitylyp otyr. Sonyń bárin de ómirde iske asyratyn bolsaq, onda Qazaqstannyń damýy birshama alǵa ilgerileidi dep senemiz.
- «Depýtattyqqa úmitker saiasi partiialar tizimindegi áielder men jastardyń úlesi 30 paiyzdy quraýy kerek» degen zańnamalyq talapty qanshalyqty oryndap otyrsyzdar?
- «Aq jol» Qazaqstan demokratiialyq partiiasynyń basqa saiasi uiymdardan ereksheligi sol – biz saiasi reformalardy júrgizýge yntaly bolyp otyrmyz. «Aq jol» demokratiialyq partiiasy parlamentarizm institýttaryn kúsheitýdi jáne myqty Prezidenttik júieden parlamenttik Respýblika júiesine birtindep kóshýdi kózdeidi. Sonymen birge biz ár deńgeidegi ákimdikterdiń, ákimderdiń sailaýda ashyq sailaýǵa túsýin talap etip otyrmyz. Odan bólek bizdiń "jemqorlyqty doǵarýǵa jáne jemqorlar jinaǵan, alyp ketken kapitaldy Qazaqstanǵa qaitarýǵa, Qazaqstan aimaqtarynyń ekonomikalyq damýyna" jumys istetý úshin naqty-naqty usynystarymyz bar.
Depýtattyqqa úmitker saiasi partiialar tizimindegi áielder men jastardyń úlesi 30 paiyzdy quraýy kerek degen zańnama shyqpai jatyp, «Aq jol» Qazaqstan demokratiialyq partiiasy osy printsipti basynan-aq ustanyp keldi. Eger bizdiń kandittarymyzǵa qaraityn bolsańyz, Májiliske de, Maslihatqa da osy printsipti naqty ustanǵanyn baiqaýymyzǵa bolady.
- «Aq jol» basshysy partiianyń jas qazaqstandyqtardy turǵyn úimen qamtamasyz etý jónindegi bastamalary týraly aityp júr?
- «Aq jol» Qazaqstan demokratiialyq partiiasynyń baǵdarlamasynda jas qazaqstandyq otbasylardy úimen qamatamasyz etý jóninde naqty usynystary bar. Bul usynystardy «Aq jol» partiiasy 2013 jyldan bastap kóterip kele jatyr. Ásirese, myna jas otbasylar úshin ipotekalyq nesieler boiynsha paiyzdyq mólsherlemelerdi sýbtsidiialaýdy usynady. Mysaly, birinshi týǵan balaǵa nesieniń kólemin 25 paiyzǵa kemitse, ekinshi bala týǵanda - 50 paiyz, úshinshi bala týǵanda 75 paiyz mólsherinde sýbtsidiialaýdy usynyp otyr. Al tórtinshi bala týǵan jaǵdaida osy jas otbasylardyń nesielik qaryzyn memleket tolyq jabýy qajet.
Ekinshi bir másele, jastardyń arasyndaǵy, balalardyń arasyndaǵy daryndy oqýshylardy tańdaý máselesin erekshe qolǵa alyp otyr. Mysaly, «Aq jol» aýyldyq jerlerdegi daryndy balalarǵa arnalǵan bilim berý júiesin qurýdy usyndy. Óitkeni ondai mekemeler kóp jaǵdaida úlken qalalarda ǵana ornalasqan. Al endi daryndy balalardyń shet aimaqtarda, aýyldardyń ishinde bolatyny sózsiz.
Taǵy bir másele, talantty jastardyń elden ketýin toqtatatyn júieli baǵdarlamany usynyp otyrmyz. Óitkeni jastardyń jappai elden ketýi - bizdiń qasiretimiz. Sondyqtan da «Aq jol» Qazaqstan demokratiialyq partiiasy óziniń baǵdarlamalyq usynystary arqyly osy jastardy elimizde qaldyryp, laiyqty eńbek etip, laiyqty ómir súrýine jaǵdai jasaýǵa qoldaý kórsetetinimiz sózsiz.
