Muhtar Áýezov: Baqsylyq - eski dinniń sarqyty
Baqsylyq - eski dinniń sarqyty. Burynǵy kezdegi baqsy, kómeski boljaityn sáýegeiligine qarap, óz dininiń paiǵambar áýliesi siiaqty bolǵan. Ol kezde jaqsy boljam aitsa, "aspan siiatqty jasyryn elshiler" arqyly jalǵasady; til alady degen senim bolǵan. Beri kelgende de el sol elshiniń bárin beker dei almaǵan. Biraq burynǵy nanym boiynsha, ol elshi qadirli, qasietti sipatqa ie bolsa, beri kelip musylmanshylyq jeńgen soń qarańǵylyq, jamandyq belgisin bildiretin jirenishti zattar bolyp, jyn dep atalǵan. Barlyq baqsylyq jolyna qaishy keletin, adamshylyqqa qas tabiǵattan shyǵatyn siiaqty bolǵan. Sol sebepti, baqsynyń barlyǵynyń túp iesi shaitan, peri siiaqtylar dep, burynǵy dinnen qalǵan nanymnyń barlyǵyn bergi musylmanshylyq zamanyndaǵy jamanshylyq ielerine aparyp qosaqtap qoiǵan.
***
Berirek kelgen zamanda kóp baqsylar: "Jynnyń ishinde tazasy bar, musylman jyn, kápir jyndary bar", - dep ekige aiyryp kelip, musylman jynǵa syiynamyz dep, barlyq paiǵambar, áýlieler, arýaqtardy shaqyryp, saryn aitatyn bolǵan. Bul baqsylyq negizi álsirep qulaýǵa ainalǵan soń jańa zaman aǵymyna boi usynyp, musylmandyqqa aýyl-úi qonyp, bitim jasamaq bolǵany. Muny baqsylyqtyń joǵalar aldyndaǵy azǵyndaǵan kezi dep esepteý kerek.
M.Áýezovtyń "Dinmen bailanysty óleńder" atty maqalasynan.
Shyǵarmalar jinaǵy, 16 tom, Almaty, 1985ǵ 43-46 bb.
PS: Kieli rýhtardy, ata-baba arýaqtaryn "jyn" dep kelmsitý búgin ǵana bastalmapty. Baqsylar óliler men tiriler arasyndaǵy dánekerler edi. Eger rasynda bizdiń ata-babamyz "jyn" bolsa, biz ózimiz de sol "jynnyń urpaqtary" bolyp shyqpaimyz ba?
Arman Áýbákirdiń feisbýktegi jazbasynan