2016 jylǵy Nobel syilyǵyn AQSh aqyny John Ashbery, Siriia aqyny Adonis nemese Kórei aqyny Ko Un – osy aqyndardyń bireýine berýi múmkin.
John Ashbery-ge Nobel syilyǵyn shirk ǵasyr buryn berse de, bolar edi. Onyń «His Self-Portrait in a Convex Mirror» shyǵarmasy ótken ǵasyrdyń 70 jyldarynda jaryq kórgen. Atalǵan poema aǵylshyn tilde poeziiany postmodernistik dáýirdiń tanym biigine kóterip qana qoimai dástúrdi jańartqan shyǵarma retinde qaralady. Poeziia álemindegi keiingige tigizgen yqpaly turǵysynan «The Waste Land» jetpese de, jete qabyl shyǵarma. Odan damańyzdysy John Ashbery Batys dúniesinde belgili jaqtan aitqanda búgingi kózi tiri jalǵyz kllasik aqyn deýge bolady (kúni keshe ǵana ómirden ozǵan frantsýz aqyny Yves Bonnefoy oǵan serik bolatyn.) Oǵan endi Nobel syilyǵyn bermese, kesh bolady. Noleb syilyǵy Batys poeziiasyndaǵy bir dáýirdi óz tarihynan joǵaltyp alýy múmkin.
Adonis óleńderinde frantsýz ben arab poeziiasynyń stily basym dep qaraidy. Oǵan soflyq poeziianyń elementterin qosyńyz. «Myń bir túnniń» ózi úlken qiial men tunyp turǵan poeziia ekenin eskersek, arab tildi poeziianyń Nobel syilyǵyn enshileýine tolyq múmkindik bar. Onyń ústine arab ádebietinde palestinalyq aqyn Mahmoud Darwish ómirden ótken soń, Adonis-tyń aldyn oraityndai úmitker áli shyǵa qoiǵan joq.
Kórei aqyny Ko Un óte kóp jazǵan qalamger. Oǵan Nobel Shyǵys mádenieti men býdda iliminiń isi bar, qytai poeziiasynyń dástúrinen sál basqasharaq, soǵan qaramastan Batystyq órkeniettiń bolmysyn boiyna sátti sińire alǵan bir ulttyń búgini men erteńine qurmet kórsteý negizinde berilýi múmkin.
Jiyp kelgende biyl aqyndar Nobel syilǵyn alady degen oidamyn. Almai jatsa, oǵan bola renjip te ketpeimiz. Sebebi syilyq osy aqyndardyń ózinen qadirli emes. Osylar aman bolsyn.
Ardaq Nurǵazynyń feisbýktegi jazbasynan
