"Altai-Qobda qazaqtarynyń dombyra jáne sybyzǵy kúileri" kitaby jaryq kórdi

"Altai-Qobda qazaqtarynyń dombyra jáne sybyzǵy kúileri" kitaby jaryq kórdi

QR Ulttyq mýzeiinde «Qazyna» seriialyq basylymy aiasynda jaryq kórgen M. Husaiynuly, Q. Ahmerulynyń «Altai-Qobda qazaqtarynyń dombyra jáne sybyzǵy kúileri» atty kitabynyń tusaýkeseri ótti.

Memleket basshysy «Uly Dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda kóneden miras retinde jetken rýhani mádeni muralarymyzdy (salt-dástúr, ádet-ǵuryp, mýzykalyq mura, zergerlik óner, Tabiǵat pen Ǵalamǵa qatysty ilimder men daǵdylar t.b.) saqtaý, jiti zertteý, jańǵyrtý, jandandyrý, nasihattaý men bolashaq urpaqqa jetkizýge erekshe nazar aýdarǵany belgili. 

QR Ulttyq mýzeii direktorynyń m. a. Leonid Kochetov: «Ulttyq mýzeidiń ishinen qurylǵan «Halyq qazynasy» ǵylymi-zertteý institýty osy ýaqytqa deiin «Qazyna» seriiasymen kóptegen ǵylymi eńbekterdi baspadan shyǵaryp úlgerdi. Sizderdiń aldaryńyzdaǵy búgingi tusaýy kesileiin dep otyrǵan kitapta osy «Qazyna» seriiasy boiynsha baspadan 1000 danamen jaryq kórdi. Bizdiń ǵylymi-zertteý institýtymyzdyń zertteý baǵyty qazaq rýhaniiatynyń ár salasyn qamtyp, iaǵni arheologiialyq, etnografiialyq, mýzykalyq t.b. baǵyttarda júieli jumys atqaryp keledi. Jaqynda jaryq kórgen Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasyndaǵy aitylǵan naqty tapsyrmalardyń deni ulttyq qundylyqtardy saqtai otyryp rýhani muralarymyzdy jańǵyrtý bolatyn. Osy turǵydan kelgende búgingi tusaýy kesileiin dep otyrǵan eńbektiń qundylyǵy óte joǵary dep aitýymyzǵa bolady. Bul eńbek keleshekte Altai jerindegi kúishilik ónerdi odan ary ǵylymi júieli zertteýge úlken septigin tigizeri sózsiz», - dedi.

Qazaq halqynyń mádeni murasyna qatysty jańa derekter men zertteýlerdi, qorytyndy eńbekterdi ózektiligine sai ár taraptan jinaqtap, tolyqtyryp, saraptap, jariialap, ǵylymi ainalymǵa engizý men nasihattaý maqsatynda QR Ulttyq mýzeiiniń «Halyq qazynasy» ǵylymi-zertteý institýty 2016 jyldan bastap «Qazyna» seriialyq basylymyn shyǵarýdy qolǵa aldy.

Kitap avtory, kúishi, sazger Musaiyp Husaiynuly: «Kitap bir kúnde jazylǵan joq. Bul eńbekti qolǵa alǵanyma óte kóp ýaqyt boldy. Mońǵoliia jerindegi qazaq kúileri týraly zerttep, olardyń ereksheligi, shyǵý tarihy men ańyz-ápsanalary týraly derekterdi qaǵazǵa túsirý úshin biraz ýaqyt qajet boldy. Kitap úsh bólimnen turady. Kúilerdiń tarihy, shertý erekshelikteri jáne sybyzǵy kúileri týraly aitylǵan. Munda Qazaqstanǵa belgisiz kúiler jinaqtalyp otyr. Kitap janyndaǵy diskimen 321 dombyra kúii berilip, jalpy 50 sybyzǵy kúiiniń notalary engizildi», - dedi.

Atalǵan seriianyń 4-shi shyǵarylymynda Mońǵoliiadaǵy qazaqtardyń shertpeniń altailyq úlgisindegi 321 dombyra jáne sybyzǵy kúileri alǵash ret jinaqy túrde tolyqqandy eńbek retinde jariialanyp otyr. Kitapty Qobda betindegi qazaqtardyń kúi ónerin alpys jyl buryn alǵash ǵylymi zertteýdi bastaǵan, el ishinen sol qalpynda, esh ózgerissiz jinaqtaǵan, notaǵa túsirgen qairatker, aldyńǵy býyn aǵalarymyzdyń jazýy eńbektiń qundylyǵyn arttyra tússe kerek.

Musaiyp Husaiynuly – kúishi, sazger, dirijer, Qazaqstan jáne Mońǵoliia kompozitorlar odaǵynyń múshesi. Mońǵoliiadaǵy qazaqtar tarihynda alǵash ret opera, balet, simfoniialyq shyǵarmalar jazyp mýzyka ónerin kásibi deńgeide damytý isine eleýli eńbek sińirgen  qairatker. 100-den astam avtorlyq jáne halyq án-kúileri men klassikalyq shyǵarmalardy orkestrge óńdep túsirdi.

Qabykei Ahmeruly – kúishi, sazger, Mońǵoliianyń eńbek sińirgen ártisi, 30 kúimen 20 ánniń avtory. Ótken ǵasyrdyń 70-80 jyldary Mońǵoliia qazaqtarynyń án jáne kúilerin alǵash jinaqtap, qurastyrǵan qairatker. Qabykei Ahmeruly 2012 jyly Atamekende qaitys boldy.