QR Bilim jáne ǵylym vitse-ministri Miras Dáýlenov Qazaqstandaǵy keibir JOO-lardyń ne úshin jabylyp jatqanyn túsindirdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Dostar! Bilim sapasyn qamtamasyz ete almaǵan JOO tolyǵymen jabylǵan jaǵdaida sol oqý ornynyń ieleri qyrýar qarjydan aiyrylady. Bul olar úshin kóńil kónshiterlik másele emes ekeni túsinikti. Degenmen, biz eshteńege qaramastan, sapaly bilim alýǵa jaǵdai jasai almaǵan joǵary oqý oryndaryn jaýyp jatyrmyz. Bir ǵana mysal keltireiin. Buǵan deiin jabylǵan bir jekemenshik JOO-nyń tek bir jyl ishindegi tabysy 4 milliard teńge bolatyn. Iaǵni ol oqý ornynyń quryltaishylary endi kiris kózinen birjola aiyryldy. Bul – úlken qarjy. Bas litsenziiasynan aiyrylǵan basqa da JOO-lar bar. Olardyń quryltaishylary da mundai jaǵdaida qol qýsyryp qarap otyrmaityny túsinikti. Joǵary oqý oryndary tek Bas litsenziiasynan aiyrylǵan jaǵdaida tolyǵymen jabylady», - dep jazdy vitse-ministr Facebook-tegi paraqshasynda .
Odan bólek, joǵary oqý oryndarynda mamandardy daiyndaýǵa ruqsat beretin ár baǵyt boiynsha litsenziialar bar. Qandai da bir baǵyt boiynsha sapaly bilim berýdi qamtamasyz ete almaǵan JOO-lardan sol litsenziialar da qaitarylyp jatyr. Jekelegen baǵyttar boiynsha litsenziiadan aiyrý jumystary tek jekemenshik emes, memlekettik JOO-larda da júzege asyrylýda. Ótken jyly alǵash ret respýblikalyq komissiianyń sheshimimen 36 JOO-ǵa memlekettik granttardy ornalastyrý boiynsha konkýrsqa qatysýǵa ruqsat berilmedi.
«Álsiz» ýniversitetterdi jaýyp jatqanymyzdyń basty sebepterin qoǵam bilýi tiis. Osy jazbam arqyly barshańyzǵa aityp, jetkizgim keledi. Bilim sapasyn qamtamasyz ete almasa da, diplomdardy ońdy-soldy berip jatqan joǵary oqý oryndarynyń jabylýy – eldiń jáne Qazaqstanda ómir súretin árbir azamattyń qaýipsizdigine tikelei bailanysty jumys. Joǵary bilim berý sapasyn arttyrý qajet. Bul rette biz eki baǵyt boiynsha jumys istep jatyrmyz. Onyń birinshisi – naryqtyq mehanizmder, akademiialyq erkindik», - dep atap ótti M. Dáýlenov.
Zańnamaǵa engizilgen tolyqtyrýlar men ózgertýler búginde JOO-larǵa bilim berý baǵdarlamalaryn derbes ázirleýge, bilim mazmunyn quryp, akademiialyq máseleler boiynsha basqa da sheshimder qabyldaýǵa múmkindik berip otyr. Sonymen birge, 2021 jyldan bastap joǵary oqý oryndary memlekettik emes, ózindik jeke úlgidegi diplom beredi.
«Ekinshi baǵyt – joǵary oqý oryndarynyń jabylýy. Biz sapasyz bilim beretin ýniversitetter naryqta óz ornyn joǵaltatynyn kútip nemese «barlyǵy ózi retteledi» dep otyra almaimyz. Máselen ótken jyly biz joǵary oqý ornyn tekserip, onyń jabylatynyn jariialadyq. JOO bul sheshimge shaǵymdanyp, sot otyrystary jarty jylǵa sozyldy. Al, oqý ornyndaǵy bilim sapasynyń tómendigi men ýniversitettiń jabylatynyn bile tura, stýdentter basqa oqý ornyna aýysýǵa asyqpady. Stýdentter kúndizgi bólimde bilim alatyn, biraq sabaqqa qatyspaityn, emtihan tapsyrmaityn JOO-lar bar. Olardyń kópshiligi 30 jastan asqan azamattar jáne 1 kýrstan bastap zeinetaqy jarnalary bar. Demek olar oqymaidy, biraq diplom alý úshin ýniversitette tizimdeledi. JOO bul jaǵdaiǵa kóz jumyp, stýdentterden sabaqqa qatysýdy emes, tek aqy tóleýdi talap etedi. Mundai JOO-lar qandai mamandy daiarlap shyǵaratyny aitpasa da túsinikti. Osyndai álsiz oqý oryndarynan shyqqan túlekter balalarymyzǵa «sabaq» berip, «úi» salady, halyqty «emdeidi», «ádil» úkim shyǵarady...», - dep jazdy M. Dáýlenov.
Onyń aitýynsha, buryn zańgerlerdi daiarlaityn tek 2 JOO bolsa, qazir olardyń sany 72-ge ósti. Bolashaq pedagogterdi búginde 70 JOO daiarlaidy. Sondai-aq zańgerler men pedagogterdi kóbinese naqty osy baǵyttar boiynsha beiindelmegen ýniversitetter daiyndaidy.
«Qazirgi tańda JOO-lardyń «negizsiz jabylǵanyn» dáleldeýge talpynyp júrgenderdi de ońai baiqaýǵa bolady. Nemese bul tekserýler esh eskertýsiz kútpegen jerden bastalǵanyn, iaki bilim salasynda sapany qamtamasyz etý komiteti tekseristi kenetten bastap ketkenin aityp jatady. Árine, bul shyndyqqa janaspaidy. Kásipkerlik Kodekske sáikes tekserý jumystaryna shek qoiylǵanyna birneshe jyl boldy. Tekseriletin nysandardyń tizimi aldyn ala jasalady. Keiin bul tekserýler tirkelip, tizim jariialanady. Birinshi tekserý jumystarynan keiin anyqtalǵan kemshilikterdi túzetýge aitarlyqtai ýaqyt beriledi. Bul kemshilikterdi joiýǵa taǵy eki márte múmkindik beriledi. Kemshilikter joiylmaǵan jaǵdaida JOO birden jabylyp qalmaidy, is aldymen sotta qaralady. Keibir ýniversitetter oqý ornynda zańnamany buzyp, kelgen komissiiany kirgizbei qoiady. Olar tekserý týraly habarlamany aldyn ala alady. Bul rette barlyq tekserý jumystary zańnamada belgilengen tártippen prokýratýra organdarynda tirkeledi», - deidi Miras Dáýlenov.
«Túlekteriniń jumysqa ornalasý kórsetkishteri joǵary bolsa, jumys berýshiler tarapy jaqsy baǵa berip jatsa, myqty joǵary oqý oryndaryn eshkim jappaidy. Stýdentterdi bilim nárimen sýsyndatatyn sapaly oqý oryndaryn biz únemi qoldap otyramyz, olarǵa jaǵdai jasaimyz. Rasynda, elimizde myqty joǵary oqý oryndary kóp jáne biz olardy maqtan tutyp, barynsha qoldaý kórsetip jatyrmyz. Joǵary bilim berý sapasyn arttyrý boiynsha júieli jumys odan ári jalǵasatyn bolady», - dep óz sózin túiindedi Bilim jáne ǵylym vitse-ministri.
Aita keteiik, ótken jyly 27 mamyrda Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń 3-otyrysynda QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev diplom basyp bere beretin joǵary oqý oryndaryn jabýdy tapsyrǵan edi. Kezekti Joldaýda da osy másele aityldy.
