قر بٸلٸم جەنە عىلىم ۆيتسە-مينيسترٸ ميراس دەۋلەنوۆ قازاقستانداعى كەيبٸر جوو-لاردىڭ نە ٷشٸن جابىلىپ جاتقانىن تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
«دوستار! بٸلٸم ساپاسىن قامتاماسىز ەتە الماعان جوو تولىعىمەن جابىلعان جاعدايدا سول وقۋ ورنىنىڭ يەلەرٸ قىرۋار قارجىدان ايىرىلادى. بۇل ولار ٷشٸن كٶڭٸل كٶنشٸتەرلٸك مەسەلە ەمەس ەكەنٸ تٷسٸنٸكتٸ. دەگەنمەن, بٸز ەشتەڭەگە قاراماستان, ساپالى بٸلٸم الۋعا جاعداي جاساي الماعان جوعارى وقۋ ورىندارىن جاۋىپ جاتىرمىز. بٸر عانا مىسال كەلتٸرەيٸن. بۇعان دەيٸن جابىلعان بٸر جەكەمەنشٸك جوو-نىڭ تەك بٸر جىل ٸشٸندەگٸ تابىسى 4 ميلليارد تەڭگە بولاتىن. ياعني ول وقۋ ورنىنىڭ قۇرىلتايشىلارى ەندٸ كٸرٸس كٶزٸنەن بٸرجولا ايىرىلدى. بۇل – ٷلكەن قارجى. باس ليتسەنزيياسىنان ايىرىلعان باسقا دا جوو-لار بار. ولاردىڭ قۇرىلتايشىلارى دا مۇنداي جاعدايدا قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرمايتىنى تٷسٸنٸكتٸ. جوعارى وقۋ ورىندارى تەك باس ليتسەنزيياسىنان ايىرىلعان جاعدايدا تولىعىمەن جابىلادى», - دەپ جازدى ۆيتسە-مينيستر Facebook-تەگٸ پاراقشاسىندا .
ودان بٶلەك, جوعارى وقۋ ورىندارىندا مامانداردى دايىنداۋعا رۇقسات بەرەتٸن ەر باعىت بويىنشا ليتسەنزييالار بار. قانداي دا بٸر باعىت بويىنشا ساپالى بٸلٸم بەرۋدٸ قامتاماسىز ەتە الماعان جوو-لاردان سول ليتسەنزييالار دا قايتارىلىپ جاتىر. جەكەلەگەن باعىتتار بويىنشا ليتسەنزييادان ايىرۋ جۇمىستارى تەك جەكەمەنشٸك ەمەس, مەملەكەتتٸك جوو-لاردا دا جٷزەگە اسىرىلۋدا. ٶتكەن جىلى العاش رەت رەسپۋبليكالىق كوميسسييانىڭ شەشٸمٸمەن 36 جوو-عا مەملەكەتتٸك گرانتتاردى ورنالاستىرۋ بويىنشا كونكۋرسقا قاتىسۋعا رۇقسات بەرٸلمەدٸ.
«ەلسٸز» ۋنيۆەرسيتەتتەردٸ جاۋىپ جاتقانىمىزدىڭ باستى سەبەپتەرٸن قوعام بٸلۋٸ تيٸس. وسى جازبام ارقىلى بارشاڭىزعا ايتىپ, جەتكٸزگٸم كەلەدٸ. بٸلٸم ساپاسىن قامتاماسىز ەتە الماسا دا, ديپلومداردى وڭدى-سولدى بەرٸپ جاتقان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جابىلۋى – ەلدٸڭ جەنە قازاقستاندا ٶمٸر سٷرەتٸن ەربٸر ازاماتتىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە تٸكەلەي بايلانىستى جۇمىس. جوعارى بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەت. بۇل رەتتە بٸز ەكٸ باعىت بويىنشا جۇمىس ٸستەپ جاتىرمىز. ونىڭ بٸرٸنشٸسٸ – نارىقتىق مەحانيزمدەر, اكادەمييالىق ەركٸندٸك», - دەپ اتاپ ٶتتٸ م. دەۋلەنوۆ.
زاڭناماعا ەنگٸزٸلگەن تولىقتىرۋلار مەن ٶزگەرتۋلەر بٷگٸندە جوو-لارعا بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن دەربەس ەزٸرلەۋگە, بٸلٸم مازمۇنىن قۇرىپ, اكادەمييالىق مەسەلەلەر بويىنشا باسقا دا شەشٸمدەر قابىلداۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ وتىر. سونىمەن بٸرگە, 2021 جىلدان باستاپ جوعارى وقۋ ورىندارى مەملەكەتتٸك ەمەس, ٶزٸندٸك جەكە ٷلگٸدەگٸ ديپلوم بەرەدٸ.
«ەكٸنشٸ باعىت – جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جابىلۋى. بٸز ساپاسىز بٸلٸم بەرەتٸن ۋنيۆەرسيتەتتەر نارىقتا ٶز ورنىن جوعالتاتىنىن كٷتٸپ نەمەسە «بارلىعى ٶزٸ رەتتەلەدٸ» دەپ وتىرا المايمىز. مەسەلەن ٶتكەن جىلى بٸز جوعارى وقۋ ورنىن تەكسەرٸپ, ونىڭ جابىلاتىنىن جارييالادىق. جوو بۇل شەشٸمگە شاعىمدانىپ, سوت وتىرىستارى جارتى جىلعا سوزىلدى. ال, وقۋ ورنىنداعى بٸلٸم ساپاسىنىڭ تٶمەندٸگٸ مەن ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ جابىلاتىنىن بٸلە تۇرا, ستۋدەنتتەر باسقا وقۋ ورنىنا اۋىسۋعا اسىقپادى. ستۋدەنتتەر كٷندٸزگٸ بٶلٸمدە بٸلٸم الاتىن, بٸراق ساباققا قاتىسپايتىن, ەمتيحان تاپسىرمايتىن جوو-لار بار. ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ 30 جاستان اسقان ازاماتتار جەنە 1 كۋرستان باستاپ زەينەتاقى جارنالارى بار. دەمەك ولار وقىمايدى, بٸراق ديپلوم الۋ ٷشٸن ۋنيۆەرسيتەتتە تٸزٸمدەلەدٸ. جوو بۇل جاعدايعا كٶز جۇمىپ, ستۋدەنتتەردەن ساباققا قاتىسۋدى ەمەس, تەك اقى تٶلەۋدٸ تالاپ ەتەدٸ. مۇنداي جوو-لار قانداي ماماندى دايارلاپ شىعاراتىنى ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ. وسىنداي ەلسٸز وقۋ ورىندارىنان شىققان تٷلەكتەر بالالارىمىزعا «ساباق» بەرٸپ, «ٷي» سالادى, حالىقتى «ەمدەيدٸ», «ەدٸل» ٷكٸم شىعارادى...», - دەپ جازدى م. دەۋلەنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن زاڭگەرلەردٸ دايارلايتىن تەك 2 جوو بولسا, قازٸر ولاردىڭ سانى 72-گە ٶستٸ. بولاشاق پەداگوگتەردٸ بٷگٸندە 70 جوو دايارلايدى. سونداي-اق زاڭگەرلەر مەن پەداگوگتەردٸ كٶبٸنەسە ناقتى وسى باعىتتار بويىنشا بەيٸندەلمەگەن ۋنيۆەرسيتەتتەر دايىندايدى.
«قازٸرگٸ تاڭدا جوو-لاردىڭ «نەگٸزسٸز جابىلعانىن» دەلەلدەۋگە تالپىنىپ جٷرگەندەردٸ دە وڭاي بايقاۋعا بولادى. نەمەسە بۇل تەكسەرۋلەر ەش ەسكەرتۋسٸز كٷتپەگەن جەردەن باستالعانىن, ياكي بٸلٸم سالاسىندا ساپانى قامتاماسىز ەتۋ كوميتەتٸ تەكسەرٸستٸ كەنەتتەن باستاپ كەتكەنٸن ايتىپ جاتادى. ەرينە, بۇل شىندىققا جاناسپايدى. كەسٸپكەرلٸك كودەكسكە سەيكەس تەكسەرۋ جۇمىستارىنا شەك قويىلعانىنا بٸرنەشە جىل بولدى. تەكسەرٸلەتٸن نىسانداردىڭ تٸزٸمٸ الدىن الا جاسالادى. كەيٸن بۇل تەكسەرۋلەر تٸركەلٸپ, تٸزٸم جارييالانادى. بٸرٸنشٸ تەكسەرۋ جۇمىستارىنان كەيٸن انىقتالعان كەمشٸلٸكتەردٸ تٷزەتۋگە ايتارلىقتاي ۋاقىت بەرٸلەدٸ. بۇل كەمشٸلٸكتەردٸ جويۋعا تاعى ەكٸ مەرتە مٷمكٸندٸك بەرٸلەدٸ. كەمشٸلٸكتەر جويىلماعان جاعدايدا جوو بٸردەن جابىلىپ قالمايدى, ٸس الدىمەن سوتتا قارالادى. كەيبٸر ۋنيۆەرسيتەتتەر وقۋ ورنىندا زاڭنامانى بۇزىپ, كەلگەن كوميسسييانى كٸرگٸزبەي قويادى. ولار تەكسەرۋ تۋرالى حابارلامانى الدىن الا الادى. بۇل رەتتە بارلىق تەكسەرۋ جۇمىستارى زاڭنامادا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن پروكۋراتۋرا ورگاندارىندا تٸركەلەدٸ», - دەيدٸ ميراس دەۋلەنوۆ.
«تٷلەكتەرٸنٸڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ جوعارى بولسا, جۇمىس بەرۋشٸلەر تاراپى جاقسى باعا بەرٸپ جاتسا, مىقتى جوعارى وقۋ ورىندارىن ەشكٸم جاپپايدى. ستۋدەنتتەردٸ بٸلٸم نەرٸمەن سۋسىنداتاتىن ساپالى وقۋ ورىندارىن بٸز ٷنەمٸ قولداپ وتىرامىز, ولارعا جاعداي جاسايمىز. راسىندا, ەلٸمٸزدە مىقتى جوعارى وقۋ ورىندارى كٶپ جەنە بٸز ولاردى ماقتان تۇتىپ, بارىنشا قولداۋ كٶرسەتٸپ جاتىرمىز. جوعارى بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا جٷيەلٸ جۇمىس ودان ەرٸ جالعاساتىن بولادى», - دەپ ٶز سٶزٸن تٷيٸندەدٸ بٸلٸم جەنە عىلىم ۆيتسە-مينيسترٸ.
ايتا كەتەيٸك, ٶتكەن جىلى 27 مامىردا ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ 3-وتىرىسىندا قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ ديپلوم باسىپ بەرە بەرەتٸن جوعارى وقۋ ورىندارىن جابۋدى تاپسىرعان ەدٸ. كەزەكتٸ جولداۋدا دا وسى مەسەلە ايتىلدى.
