Qazaqstannyń Almaty qalasynan Túrkiianyń Kappadokiia óńirine deiin avtokólikpen baryp, qaita oralý – alǵash estigende táýekelge toly ideia siiaqty kórinedi. Shamamen 14 myń shaqyrym jol, tórt memleket, uzaq saparlar, Kavkaz asýlary, Jerorta teńiziniń jaǵalaýy jáne jol ústinde ótken bir aiǵa jýyq ýaqyt. Dál osyndai baǵytty bes Jetour T2 avtokóligimen jolǵa shyqqan «Jetour-men týr» ekspeditsiiasynyń qatysýshylary tańdady.
Bul saiahat qatysýshylar úshin kópten bergi armandaryn júzege asyrý múmkindigi boldy. Onyń ústine, kópshiligi úshin mundai uzaq avtosapar alǵash ret uiymdastyryldy. Al kólikter úshin bul – kúndelikti paidalanýshylar kezdesýi múmkin eń kúrdeli jaǵdailarda senimdiligin dáleldeýge berilgen múmkindik edi. Birneshe apta ishinde olar Qazaqstan, Resei, Grýziia jáne Túrkiia joldarymen shamamen 14 myń shaqyrymdy júrip ótti.
Avtobloger Rýslan Muqanovtyń aitýynsha, bul – onyń Jetour T2 kóligimen eki jyl ishinde jasaǵan eń uzaq sapary.
«Kólik eki jyldan beri menimen birge. Osy ýaqyt ishinde birde-bir ret jolda qaldyrǵan joq. Sondyqtan 14 myń shaqyrymdyq saparǵa esh kúmánsiz shyqtym», – deidi ol.
Jol boiyndaǵy kórinister de úzdiksiz ózgerip otyrdy. Qazaqstannyń keń dalasy Reseidiń tas joldaryna ulasyp, keiin Grýziianyń taýly serpantinderine, odan ári Túrkiianyń jyldam magistraldary men Jerorta teńizi jaǵalaýyna jalǵasty.
Qazaqstan: saiahat týǵan jerden bastalady
Ekspeditsiia qatysýshylary Grýziia men Túrkiiadan erekshe áser alǵanymen, osy sapardan keiin Qazaqstanǵa da jańa kózqaraspen qarai bastaǵandaryn aitady.
Búginde el ishinde avtokólikpen saiahattaý áldeqaida yńǵaily bola túsken. Kóptegen avtojoldar jańartylyp, jol infraqurylymy damyp keledi, al iri qalalardyń arasynda zamanaýi jyldam joldar salynǵan. Alaida saiahatshylardyń aitýynsha, basty jańalyq joldar emes, adamdar boldy.
Ásirese Jetour Club Astana jáne Jetour Club Kostanay músheleri uiymdastyrǵan kezdesýler este qalǵan. Ekspeditsiia baǵytyn áleýmettik jeliden kórgen klýb músheleri ekipajdardy ózderi qarsy alýǵa usynys bildirgen. Saiahatshylardyń sózinshe, olardyń jyly qarsy alýy men qonaqjailyǵy tabiǵattyń eń kórikti oryndarynan kem áser qaldyrmaǵan.
Jetour T2 ieleri klýbynyń negizin qalaýshy Konstantin Polihranididiń aitýynsha, kóliktiń arqasynda úlken dostyq qaýymdastyq qalyptasqan.
«Qazir biz birge saiahattaimyz, qaiyrymdylyq jáne ekologiialyq sharalarǵa qatysamyz. Bul kólik meni qyzyǵýshylyqtarym men saiahatqa degen súiispenshiligimdi bólisetin adamdarmen tanystyrdy», – deidi ol.
Ekspeditsiia músheleri úlken avtosaiahat jasaý úshin mindetti túrde birneshe eldiń shekarasynan ótýdiń qajeti joq ekenin aitady. Qazaqstannyń ózinde-aq eldi jańa qyrynan tanytatyn baǵyttar jetkilikti. Tek marshrýt tańdap, jolǵa shyǵý kerek.
Grýziia: tek taýlar emes, adamdar da áser qaldyrdy
Ekspeditsiia qatysýshylary úshin eń jarqyn áserlerdiń biri Grýziiamen bailanysty boldy. Verhnii Lars shekarasynan ótken soń jazyq dala birden taýly serpantinderge aýysyp, ár burylystan jańa kórinis ashyla bastady. Dál osy jerde saiahatshylar múlde basqa álemge kelgendei áser alǵan.
Ásirese qarly Qazbek shyńy erekshe este qalǵan. Onyń asqaq kelbeti úlken avtosaiahatqa shyǵýdyń basty sebepteriniń birine ainaldy.
Alaida qatysýshylardy tańǵaldyrǵan tek taýlar emes. Olardyń aitýynsha, Grýziianyń kórikti jerleri sonshalyqty kóp bolǵandyqtan, bir saparda bárin aralap shyǵý múmkin emes. Elden shyqpai turyp-aq olar munda qaita oralýdy josparlai bastaǵan.
Ekspeditsiia múshesi Nursultan Mamytov ta osy pikirmen kelisedi.
«Árine, Grýziia men Túrkiiada kóbirek ýaqyt ótkizgimiz keldi. Kóp dúnieni kórgenimizben, qaita kelýge turarlyq oryndar áli de óte kóp», – deidi ol.
Sapar boiy ekspeditsiiaǵa jergilikti turǵyndar men ózge júrgizýshiler erekshe yqylas tanytqan. Olar belgi berip, qol bulǵap, alys shamdaryn jaǵyp nemese bas barmaǵyn kóterip, qoldaý kórsetken. Qatysýshylardyń aitýynsha, dál osyndai kezdeisoq tanystyqtar men adamdardyń qonaqjailyǵy saiahattyń eń qymbat estelikteriniń birine ainalǵan.
Túrkiia: sózben jetkizý qiyn
Kavkazdyń qatal asýlarynan keiin Túrkiia ekspeditsiia múshelerin múlde basqa atmosferamen qarsy aldy. Marshrýttyń bir bóligi Jerorta teńiziniń jaǵalaýymen ótetin kórkem jolmen jalǵasyp, shamamen 200 shaqyrym boiy teńizden alystamady.
Alaida sapardyń basty maqsaty – Kappadokiia boldy.
Kappadokiiany sózben sipattaý qiyn. Munda ejelgi shatqaldar erekshe jartastarmen astasyp jatyr, al tań atqanda aspandy ondaǵan túrli tústi áýe sharlary kómkerip ketedi. Kúnniń alǵashqy sáýlesi jartastardy qyzǵylt, qyzǵylt sary jáne altyn tústerge boiaǵanda, ózińdi basqa ǵalamsharda júrgendei sezinesiń.
«Bul jer biz kórgen eshbir mekenge uqsamaidy. Qala jartasqa qashalyp salynǵandai kórinedi. Al tańerteń aspanǵa ondaǵan áýe shary qatar kóterilgen sátti sózben jetkizý múmkin emes», – deidi ekspeditsiia qatysýshylary biraýyzdan.
Kappadokiia – qazirgi Túrkiiadaǵy eń kóne óńirlerdiń biri. Ol týraly alǵashqy derekter b.z.d. VI ǵasyrdan bastalady. Bul aimaq ár kezeńde túrli memleketterdiń quramynda bolyp, parsy patshalarynyń, Aleksandr Makedonskiidiń jáne Osman imperiiasynyń áskerleri ótken tarihi mekenge ainalǵan. Sondyqtan munda birneshe órkeniettiń mádeni izi saqtalǵan.
Degenmen, eń tańǵalarlyǵy – onyń tabiǵaty. Milliondaǵan jyl buryn bul óńirdiń qazirgi kelbetin úsh janartaý qalyptastyrǵan. Olardyń eń irisi – Erdjiias janartaýy. Janartaý atqylaýy, jer silkinisi, jel men jaýynnyń áserinen qatqan janartaý jynystary erekshe ańǵarlar men shatqaldarǵa, sondai-aq Kappadokiianyń áigili «tas munaralaryna» ainalǵan. Sol sebepti bul óńirdi ǵylymi-fantastikalyq filmderdegi ǵajaiyp álemdermen jii salystyrady. Tipti osy tabiǵat kórinisteri «Juldyzdy soǵystar» filmindegi keibir lokatsiialarǵa shabyt bergen degen pikir bar.
Ekspeditsiia qatysýshylary eń uzaq aialdaǵan jer de osy Kappadokiia boldy. Olardyń aitýynsha, bul – birneshe kúnde tolyq tanyp-bilý múmkin emes, qaita-qaita oralǵyń keletin erekshe meken.
Ekspeditsiianyń este qalǵan úsh baǵyty
Ekspeditsiia qatysýshylarynyń pikirinshe, bul saparǵa shyǵýǵa sebep bolǵan eń erekshe oryndar mynalar:
Kappadokiia (Nevshehir, Túrkiia) – tańsáride aspanǵa kóteriletin ondaǵan áýe shary men jer betindegi ózge ǵalamshardy elestetetin erekshe tabiǵaty.
Grýziia – Qazbek shyńy, Borjomi jáne qaita oralǵyń keletin ásem taýly ólkeler.
Resei – tarihi Volgograd qalasy men Kavkazǵa kireberis sanalatyn, marshrýttaǵy eń kórikti qalalardyń biri – Nalchik.
Qatysýshylar ýaqyt óte kele ózderi aralaǵan jerlerden góri, ekspeditsiianyń erekshe atmosferasyn jii eske alatynyn aitady. Bir aiǵa jýyq ýaqytqa sozylǵan sapar buryn birin-biri tolyq tanymaityn adamdardy naǵyz komandaǵa ainaldyrǵan.
Ekspeditsiia qatysýshysy Nursultan Mamytov:
«Biz bir úlken otbasy sekildi bolyp kettik. Kóp ázildestik, bir-birimizge qoldaý kórsettik. Saiahatty erekshe etken de dál osy adamdar boldy», – deidi.
Alaida sapardyń taǵy bir mańyzdy nátijesi alda edi. Ol – kóliktiń uzaq jolǵa qanshalyqty daiyn ekenin tolyq túsiný.
14 myń shaqyrym – senimdiliktiń naǵyz synaǵy
Jetour T2 ieleri úshin bul alǵashqy saiahat emes. Buǵan deiin de olar ondaǵan saparǵa shyǵyp, kóliktiń múmkindikterin jaqsy bilgen.
Degenmen, tórt memleket arqyly ótken bul baǵyt múlde basqa deńgeidegi synaq boldy. Kún saiynǵy 800–1200 shaqyrymdyq jol, rólde 18 saǵatqa deiin otyrý júrgizýshilerge uzaq saparda eń bastysy jyldamdyq emes, jailylyq pen senimdilik ekenin kórsetti.
Birneshe myń shaqyrym júrgennen keiin júrgizýshiler eń aldymen yńǵaily oryndyqtardy joǵary baǵalaǵan. Olar kúni boiy rólde otyrsa da qatty sharshamaýǵa múmkindik bergen. Sondai-aq uzaq jolda júrgizýshiniń júktemesin azaitatyn adaptivti krýiz-baqylaý júiesi men alǵashynda baiqala bermeitin kóptegen usaq-túiek fýnktsiialardyń paidasy zor bolǵan.
Mysaly, júksalǵysh qaqpaǵyndaǵy jinalmaly ústel tańǵy as pen jeńil tamaqtanýǵa yńǵaily orynǵa ainalǵan. Kóptegen USB qosqyshtary barlyq qurylǵylardy qýattap otyrǵan. Al júksalǵyshtaǵy 220 volttyq rozetka avtokólik tońazytqyshtarynyń úzdiksiz jumys isteýine múmkindik bergen.
Eń bastysy – eki-úsh myń shaqyrym júrgennen keiin de qatysýshylar tańerteń sergek oianyp, kelesi uzaq jolǵa esh qiyndyqsyz qaita attana alǵan. Sol kezde olar Jetour T2 shynymen de uzaq saiahattarǵa arnalǵan kólik ekenine kóz jetkizgen.
Bul pikirdi Nursultan Mamytov ta qýattaidy.
«Ekspeditsiia barysynda kólik birde-bir ret isten shyqqan joq. Uzaq joldan keiin arqamyz da, denemiz de qatty sharshamaityn. Sondyqtan jolda sharshaý týraly emes, saiahattyń ózinen lázzat alý týraly oiladyq», – deidi ol.
Birde-bir kúrdeli aqaý tirkelmedi
Osyndai uzaq saparda eń mańyzdy másele – kóliktiń senimdiligi ekeni anyq. 14 myń shaqyrym jol, túrli klimattyq jaǵdailar men jol jabyndary kólikter úshin úlken synaq boldy.
Ekspeditsiia bastalar aldynda barlyq Jetour T2 resmi dilerlik ortalyqta josparly tehnikalyq qyzmetten ótti. Qaitar jolda kólikter Grýziiadaǵy serviste de tekserildi. Elge oralǵan soń qaitadan josparly tehnikalyq qyzmet kórsetildi.
Ekspeditsiia qorytyndysy boiynsha birde-bir kúrdeli tehnikalyq aqaý tirkelmegen. Aptap ystyqqa, uzaq júktemege jáne ártúrli jol jaǵdaiyna qaramastan, qozǵaltqyshtardyń qyzyp ketýi, elektronikadaǵy aqaýlar, mai shyǵyny nemese eńserilmeitin qiyndyqtar bolǵan joq.
Rýslan Muqanovtyń aitýynsha, dál osy sapardan keiin kólikke degen senimi burynǵydan da arta túsken.
«13 700 shaqyrym bizge umytylmas áser syilady. Bul sapar kólikke degen senimimdi nyǵaityp, ómir boiy saqtalatyn estelikter qaldyrdy», – deidi ol.
Jol barysynda tek bir kólikke ǵana jospardan tys jóndeý qajet bolǵan. Biraq onyń sebebi zaýyttyq aqaý emes, buryn ornatylǵan tiýningtik aspa júiesi bolǵan. Aldyńǵy oń jaq amortizator aýystyrylǵannan keiin ekspeditsiia esh kedergisiz jalǵasa bergen.
14 myń shaqyrymnan keiingi úsh qorytyndy
Ekspeditsiia músheleri uzaq sapardan keiin Jetour T2 týraly úsh negizgi tujyrym jasaǵan:
Jailylyq. Kúnine 800–1200 shaqyrym júrip, 10–13 saǵat rólde otyrsa da, kelesi kúni qaita jolǵa shyǵýǵa múmkindik beredi.
Senimdilik. Búkil ekspeditsiia barysynda birde-bir kúrdeli tehnikalyq aqaý bolmaǵan. Jalǵyz jóndeý tiýningtik aspaǵa qatysty júrgizilgen.
Praktikalyq múmkindikteri. Adaptivti krýiz-baqylaý júiesi, yńǵaily oryndyqtar, kóptegen USB porttary, 220 volttyq rozetka jáne júksalǵyshtaǵy jinalmaly ústel uzaq saparda óte paidaly bolǵan.
Ekspeditsiia aiaqtalǵan soń Konstantin Polihranidi bul sapardyń basty nátijesi kóliktiń tehnikalyq kórsetkishteri emes, adamdar arasyndaǵy dostyq bolǵanyn aitty.
«Bul saparǵa deiin de kóligime kóńilim tolatyn. Biraq ekspeditsiiadan keiin ony burynǵydan da qatty jaqsy kórip kettim. Eń bastysy – osy kólik meni saiahatqa qumar, ortaq qyzyǵýshylyǵy bar kóptegen adamdarmen tanystyrdy», – deidi ol.
Bir aiǵa jýyq ýaqyt jolda júrgen qatysýshylar elge burynǵydan ózgeshe kóńil kúimen oraldy. Artynda tórt memleket, myńdaǵan shaqyrym jol, Kappadokiiadaǵy tańdar, Qazbek shyńy, Jerorta teńizi jaǵalaýyndaǵy joldar, kezdeisoq kezdesýler men umytylmas estelikter qaldy.
Olardyń aitýynsha, bul ekspeditsiia bir sapardyń aiaqtalýy emes, jańa baǵyttardyń bastamasy boldy. Tórt eldi kesip ótken shamamen 14 myń shaqyrym Jetour kólikteriniń senimdiligin dáleldedi. Biraq eń mańyzdy nátije odometrdegi kórsetkish emes edi. Bul saiahat jańa dostar syilap, ortaq qaýymdastyqty nyǵaityp, avtosaiahattaǵy eń jarqyn áserlerdiń kórkem joldardan ǵana emes, jol ústinde kezdesken adamdardan da qalyptasatynyn taǵy bir ret kórsetti.
