Bir jyl buryn 2016 jyly 18 shildede elimizdiń halyq eń tyǵyz qonystanǵan qalasy — Almatyda bolǵan terrorlyq akt barsha jurtty eseńgiretti. Lańkes Rýslan Kúlekbaev toǵyz adamdy atyp óltirgen.
Sputnik Qazaqstan agenttigine habarlaǵan derekkózge súiensek, Rýslan Kúlekbaev Qostanai oblysy Arqalyq qalasynda ornalasqan túrmede otyr. Qazaqstanda ólim jazasyna moratorii jariialanǵan, sol sebepti ólim jazasyna kesilgen qylmyskerler asa qatań tártipte ustalady.
"Kúlekbaev arnaiy kameraǵa qamalǵan, sondyqtan basqa túrmedegilermen aralaspaidy. Kúnine bir ret dalaǵa shyǵady. Kúlekbaevtyń minez-qulqy nashar, únemi tártip buzady", — dedi agenttikke suhbat berýshi.
Arqalyq túrmesinde otyrǵan merzimde lańkes birde-bir ret hat jazbaǵan. Týǵan-týystarymen de, advokatpen de kezdespepti.
Qaraly kún
Biz Almatyda bolǵan teraktini basynan bastap, qaita baiandaimyz.
Alǵashqy kisi ólimi – 17 shilde 2016 jyl: Rýslan Kúlekbaev Almatyda jezókshelikpen ainalysqan Ózbekstan elinen kelgen áiel adamdy atyp tastady. Tergeý barysynda anyqtalǵandai, ol áiel adamdy ainalysyp júrgen isine dini kózqarasy boiynsha qarsy bolǵandyqtan óltirgen.
18 shildede Almaly aýdandyq Ishki ister bólimi tóńireginde saǵat 10:54-te atys boldy. IIM bergen aqparat boiynsha, qylmysker politsiia mekemesine kirmek bolady, qujatyn kórsetýden bas tartqan ol kezekshi qyzmetkerdi jaralap, onyń qarýyn tartyp alady da, taǵy eki politsei men qarapaiym azamatqa oq atyp, qashyp ketedi.
"Almatylyq atqyshtyń" sońynan qýyp, ustaý kezinde, ol taǵy birneshe politseidi atyp, úsheýin óltiredi. Bul jerde kereǵar málimet berilgen: áýeli birneshe adamnyń shabýyl jasap, Toyota kóligine minip qashyp ketkeni aitylsa, keiinen lańkestiń kólikke otyryp, júrgizýshini qorqytyp, kólikti aidaýǵa májbúrlegeni anyqtaldy. Jolda ol politsiia kóligin atqylap, eki politseidi jaralaidy. Keibir BAQ ókilderi belgisiz derekkózderge silteme jasap, bolǵan oqiǵany basqasha baiandaidy: qarýlanǵan Kúlekbaev AIIB mekemesine kirip, birde-bir politseidi tappai syrtqa shyǵypty-mys.
Rýslan Kúlekbaev 10 minýt ishinde Almaty UQK departamenti mekemesine jetedi. Qaita atys bastalady: lańkes kireberiste kezekshilikte turǵan patrýldik politseilerge oq jaýdyrǵan. Quqyq qorǵaý organdarynyń eki qyzmetkeri qaza taýyp, bireýi jaralandy. Kólik júrgizýshisi qashyp ketken. Kúlekbaev shekara qyzmetkeriniń avtokóligin tartyp alý úshin, ony óltiredi de, taǵy bir azamatty jaralaidy.
Birneshe saǵattardan soń resmi aqparat jariialandy: lańkes "Lada" kóligine otyryp alyp, júrgizýshini jol júrý erejesin buzyp, ári qarai júrýge májbúrlegen. "Qyzylǵa" ótip ketken kólikti patrýldik politsiia baiqap, sońynan ilesip, toqtatqan: lańkes taǵy da oq ata bastaidy. Bir politsei jaralanyp, ekinshisi qaza tabady.
Lańkes saǵat 11:30-da "Qazaqkontsert" ǵimaraty mańynda ustalǵan, iaǵni Almaly AIIB shabýyldaǵannan keiin bir jarym saǵattan soń. Terroristti ustaý kezinde eki politsei jaraqat aldy.
Saǵat 12:20-da terrorlyq qaýiptiń qyzyl deńgeii engizildi. Sol kezge deiin qalanyń qarý dúkenderiniń bári shuǵyl túrde jabylǵan. Kóp uzamai nysandardaǵy kúzetti kúsheitýge buiryq berilip, qala aýmaǵyndaǵy áskeri bólimsheler kúsheitilgen rejimde qyzmet ete bastady.
Terakt saldary: quqyq qorǵaý organdary men basqa da memlekettik organdardyń segiz qyzmetkeri men eki azamat qaza tapty. Buryn metal sharbaqpen qorshalǵan Almaty aýdandyq ishki ister bólimi ǵimaraty 2016 jyly kúzde dýalmen qorshaldy.
Teraktige qatysty jaittar
Biyl kóktemde sotqa Almaly aýdandyq ishki ister bólimi basshysy Asqar Bolatov pen onyń qol astyndaǵy eki qyzmetker – Qairat Amanjolov pen Syrym Baimeńdievke qatysty is tústi. Olar qyzmet barysyndaǵy áreketsizdigi men salǵyrttyǵy úshin aiyptalǵan.
Bolatov kepilmen shyǵaryldy, al Amanjolov pen Baimeńdiev eshqaida shyqpaitynyn jazyp qolhat bergen.
2016 jyly 2 qarashada Rýslan Kúlekbaev barlyǵy 68 jylǵa bas bostandyǵynan aiyrylyp, ómir boiyna sottaldy jáne kisi óltirý, qastandyq jasaý, qaraqshylyq shabýyl, qarý urlaý jáne zańsyz paidalaný, zańsyz qarý ázirleý, zańsyz bas bostandyǵynan aiyrý, kólik aidap áketý, terrorlyq akt qylmystary úshin ólim jazasyna kesilgen. 2003 jyly Elbasy qol qoiǵan moratoriiǵa bailanysty ólim jazasy áli oryndalǵan joq.
Sen kimsiń, Rýslan Kúlekbaev?
"Almatylyq atqysh" týraly alǵashqy derek terakt bolǵan kúni paida boldy.
QR UQK tóraǵasy Vladimir Jumaqanov 1990 jyly 11 maýsymda týǵan Kúlekbaev Rýslan Alpysbaiulynyń ustalýy týraly aityp berdi. Qyzylorda oblysynyń týmasy, buryn Baiqońyrda turǵan, úilengen. Almaty oblysy Ile aýdany Yntymaq aýylynda turyp, uialy telefon satýmen ainalysqan.
2010 jyly 27 tamyzda Shymkent qalasy Eńbekshiqazaq aýdandyq sotynyń sheshimimen QR QK 178-baby 2-bóligi "Kúsh qoldaný arqyly tonaý" boiynsha sottalǵan. 2012 jyly 8 mamyrda Qyzylorda qalalyq sotynyń sheshimimen 251-bap boiynsha ("Oq atatyn qarýdy zańsyz satyp alý jáne saqtaý") 2 jyl 11 aiǵa bas bostandyǵynan aiyryldy. Aldyn ala berilgen málimet boiynsha, Qazaqstanda tyiym salynǵan dini aǵym ustanýshylarymen túrmede tanysqan.
18 shildede qylmys jasaýyna quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerlerinen túrmede ótkizgen jyldary úshin kek alý maqsaty sebep bolǵan.
Tergeý barysynda terakt jáne lańkestiń ózine qatysty jańa derekter týyndaidy: ol politseilerden ǵana emes, sýdialar men prokýrorlardan da ósh almaq bolypty. Sol sebepti AIIB-nen buryn Almaly aýdandyq sotyna baryp, arnaiy forma kigen adamdardy kútken. Eshkimdi jolyqtyrmaǵan soń, politsiia basqarmasyna attanǵan.
Kúlekbaev bozbala kezinde kikboksingpen ainalysqan. Peintbol oiyny arqyly qarý atýdy da úirenipti.
Birinshi ret Kúlekbaev 2010 jyly áiel adamdy tonaǵany úshin sottalǵan. Ol jábirlenýshiniń basynan uryp, 115000 teńge salynǵan sómkesin alyp ketken. Bul qylmysy úshin bolashaq lańkes eki jylǵa shartty túrde sottalady.
Al túrmege 2012 jyly túsedi. Ol kezde Kúlekbaevtan revolver, oq-dári jáne báseńdetkish tabylyp, 3,5 jylǵa sottalǵan edi.
