بٸر جىل بۇرىن 2016 جىلى 18 شٸلدەدە ەلٸمٸزدٸڭ حالىق ەڭ تىعىز قونىستانعان قالاسى — الماتىدا بولعان تەررورلىق اكت بارشا جۇرتتى ەسەڭگٸرەتتٸ. لاڭكەس رۋسلان كٷلەكباەۆ توعىز ادامدى اتىپ ٶلتٸرگەن.
Sputnik قازاقستان اگەنتتٸگٸنە حابارلاعان دەرەككٶزگە سٷيەنسەك, رۋسلان كٷلەكباەۆ قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالاسىندا ورنالاسقان تٷرمەدە وتىر. قازاقستاندا ٶلٸم جازاسىنا موراتوريي جارييالانعان, سول سەبەپتٸ ٶلٸم جازاسىنا كەسٸلگەن قىلمىسكەرلەر اسا قاتاڭ تەرتٸپتە ۇستالادى.
"كٷلەكباەۆ ارنايى كامەراعا قامالعان, سوندىقتان باسقا تٷرمەدەگٸلەرمەن ارالاسپايدى. كٷنٸنە بٸر رەت دالاعا شىعادى. كٷلەكباەۆتىڭ مٸنەز-قۇلقى ناشار, ٷنەمٸ تەرتٸپ بۇزادى", — دەدٸ اگەنتتٸككە سۇحبات بەرۋشٸ.
ارقالىق تٷرمەسٸندە وتىرعان مەرزٸمدە لاڭكەس بٸردە-بٸر رەت حات جازباعان. تۋعان-تۋىستارىمەن دە, ادۆوكاتپەن دە كەزدەسپەپتٸ.
قارالى كٷن
بٸز الماتىدا بولعان تەراكتٸنٸ باسىنان باستاپ, قايتا باياندايمىز.
العاشقى كٸسٸ ٶلٸمٸ – 17 شٸلدە 2016 جىل: رۋسلان كٷلەكباەۆ الماتىدا جەزٶكشەلٸكپەن اينالىسقان ٶزبەكستان ەلٸنەن كەلگەن ەيەل ادامدى اتىپ تاستادى. تەرگەۋ بارىسىندا انىقتالعانداي, ول ەيەل ادامدى اينالىسىپ جٷرگەن ٸسٸنە دٸني كٶزقاراسى بويىنشا قارسى بولعاندىقتان ٶلتٸرگەن.
18 شٸلدەدە المالى اۋداندىق ٸشكٸ ٸستەر بٶلٸمٸ تٶڭٸرەگٸندە ساعات 10:54-تە اتىس بولدى. ٸٸم بەرگەن اقپارات بويىنشا, قىلمىسكەر پوليتسييا مەكەمەسٸنە كٸرمەك بولادى, قۇجاتىن كٶرسەتۋدەن باس تارتقان ول كەزەكشٸ قىزمەتكەردٸ جارالاپ, ونىڭ قارۋىن تارتىپ الادى دا, تاعى ەكٸ پوليتسەي مەن قاراپايىم ازاماتقا وق اتىپ, قاشىپ كەتەدٸ.
"الماتىلىق اتقىشتىڭ" سوڭىنان قۋىپ, ۇستاۋ كەزٸندە, ول تاعى بٸرنەشە پوليتسەيدٸ اتىپ, ٷشەۋٸن ٶلتٸرەدٸ. بۇل جەردە كەرەعار مەلٸمەت بەرٸلگەن: ەۋەلٸ بٸرنەشە ادامنىڭ شابۋىل جاساپ, Toyota كٶلٸگٸنە مٸنٸپ قاشىپ كەتكەنٸ ايتىلسا, كەيٸنەن لاڭكەستٸڭ كٶلٸككە وتىرىپ, جٷرگٸزۋشٸنٸ قورقىتىپ, كٶلٸكتٸ ايداۋعا مەجبٷرلەگەنٸ انىقتالدى. جولدا ول پوليتسييا كٶلٸگٸن اتقىلاپ, ەكٸ پوليتسەيدٸ جارالايدى. كەيبٸر باق ٶكٸلدەرٸ بەلگٸسٸز دەرەككٶزدەرگە سٸلتەمە جاساپ, بولعان وقيعانى باسقاشا باياندايدى: قارۋلانعان كٷلەكباەۆ اٸٸب مەكەمەسٸنە كٸرٸپ, بٸردە-بٸر پوليتسەيدٸ تاپپاي سىرتقا شىعىپتى-مىس.
رۋسلان كٷلەكباەۆ 10 مينۋت ٸشٸندە الماتى ۇقك دەپارتامەنتٸ مەكەمەسٸنە جەتەدٸ. قايتا اتىس باستالادى: لاڭكەس كٸرەبەرٸستە كەزەكشٸلٸكتە تۇرعان پاترۋلدٸك پوليتسەيلەرگە وق جاۋدىرعان. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ەكٸ قىزمەتكەرٸ قازا تاۋىپ, بٸرەۋٸ جارالاندى. كٶلٸك جٷرگٸزۋشٸسٸ قاشىپ كەتكەن. كٷلەكباەۆ شەكارا قىزمەتكەرٸنٸڭ اۆتوكٶلٸگٸن تارتىپ الۋ ٷشٸن, ونى ٶلتٸرەدٸ دە, تاعى بٸر ازاماتتى جارالايدى.
بٸرنەشە ساعاتتاردان سوڭ رەسمي اقپارات جارييالاندى: لاڭكەس "لادا" كٶلٸگٸنە وتىرىپ الىپ, جٷرگٸزۋشٸنٸ جول جٷرۋ ەرەجەسٸن بۇزىپ, ەرٸ قاراي جٷرۋگە مەجبٷرلەگەن. "قىزىلعا" ٶتٸپ كەتكەن كٶلٸكتٸ پاترۋلدٸك پوليتسييا بايقاپ, سوڭىنان ٸلەسٸپ, توقتاتقان: لاڭكەس تاعى دا وق اتا باستايدى. بٸر پوليتسەي جارالانىپ, ەكٸنشٸسٸ قازا تابادى.
لاڭكەس ساعات 11:30-دا "قازاقكونتسەرت" عيماراتى ماڭىندا ۇستالعان, ياعني المالى اٸٸب شابۋىلداعاننان كەيٸن بٸر جارىم ساعاتتان سوڭ. تەرروريستتٸ ۇستاۋ كەزٸندە ەكٸ پوليتسەي جاراقات الدى.
ساعات 12:20-دا تەررورلىق قاۋٸپتٸڭ قىزىل دەڭگەيٸ ەنگٸزٸلدٸ. سول كەزگە دەيٸن قالانىڭ قارۋ دٷكەندەرٸنٸڭ بەرٸ شۇعىل تٷردە جابىلعان. كٶپ ۇزاماي نىساندارداعى كٷزەتتٸ كٷشەيتۋگە بۇيرىق بەرٸلٸپ, قالا اۋماعىنداعى ەسكەري بٶلٸمشەلەر كٷشەيتٸلگەن رەجيمدە قىزمەت ەتە باستادى.
تەراكت سالدارى: قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ سەگٸز قىزمەتكەرٸ مەن ەكٸ ازامات قازا تاپتى. بۇرىن مەتال شارباقپەن قورشالعان الماتى اۋداندىق ٸشكٸ ٸستەر بٶلٸمٸ عيماراتى 2016 جىلى كٷزدە دۋالمەن قورشالدى.
تەراكتٸگە قاتىستى جايتتار
بيىل كٶكتەمدە سوتقا المالى اۋداندىق ٸشكٸ ٸستەر بٶلٸمٸ باسشىسى اسقار بولاتوۆ پەن ونىڭ قول استىنداعى ەكٸ قىزمەتكەر – قايرات امانجولوۆ پەن سىرىم بايمەڭديەۆكە قاتىستى ٸس تٷستٸ. ولار قىزمەت بارىسىنداعى ەرەكەتسٸزدٸگٸ مەن سالعىرتتىعى ٷشٸن ايىپتالعان.
بولاتوۆ كەپٸلمەن شىعارىلدى, ال امانجولوۆ پەن بايمەڭديەۆ ەشقايدا شىقپايتىنىن جازىپ قولحات بەرگەن.
2016 جىلى 2 قاراشادا رۋسلان كٷلەكباەۆ بارلىعى 68 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپ, ٶمٸر بويىنا سوتتالدى جەنە كٸسٸ ٶلتٸرۋ, قاستاندىق جاساۋ, قاراقشىلىق شابۋىل, قارۋ ۇرلاۋ جەنە زاڭسىز پايدالانۋ, زاڭسىز قارۋ ەزٸرلەۋ, زاڭسىز باس بوستاندىعىنان ايىرۋ, كٶلٸك ايداپ ەكەتۋ, تەررورلىق اكت قىلمىستارى ٷشٸن ٶلٸم جازاسىنا كەسٸلگەن. 2003 جىلى ەلباسى قول قويعان موراتورييعا بايلانىستى ٶلٸم جازاسى ەلٸ ورىندالعان جوق.
سەن كٸمسٸڭ, رۋسلان كٷلەكباەۆ?
"الماتىلىق اتقىش" تۋرالى العاشقى دەرەك تەراكت بولعان كٷنٸ پايدا بولدى.
قر ۇقك تٶراعاسى ۆلاديمير جۇماقانوۆ 1990 جىلى 11 ماۋسىمدا تۋعان كٷلەكباەۆ رۋسلان الپىسبايۇلىنىڭ ۇستالۋى تۋرالى ايتىپ بەردٸ. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ تۋماسى, بۇرىن بايقوڭىردا تۇرعان, ٷيلەنگەن. الماتى وبلىسى ٸلە اۋدانى ىنتىماق اۋىلىندا تۇرىپ, ۇيالى تەلەفون ساتۋمەن اينالىسقان.
2010 جىلى 27 تامىزدا شىمكەنت قالاسى ەڭبەكشٸقازاق اۋداندىق سوتىنىڭ شەشٸمٸمەن قر قك 178-بابى 2-بٶلٸگٸ "كٷش قولدانۋ ارقىلى توناۋ" بويىنشا سوتتالعان. 2012 جىلى 8 مامىردا قىزىلوردا قالالىق سوتىنىڭ شەشٸمٸمەن 251-باپ بويىنشا ("وق اتاتىن قارۋدى زاڭسىز ساتىپ الۋ جەنە ساقتاۋ") 2 جىل 11 ايعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. الدىن الا بەرٸلگەن مەلٸمەت بويىنشا, قازاقستاندا تىيىم سالىنعان دٸني اعىم ۇستانۋشىلارىمەن تٷرمەدە تانىسقان.
18 شٸلدەدە قىلمىس جاساۋىنا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرٸنەن تٷرمەدە ٶتكٸزگەن جىلدارى ٷشٸن كەك الۋ ماقساتى سەبەپ بولعان.
تەرگەۋ بارىسىندا تەراكت جەنە لاڭكەستٸڭ ٶزٸنە قاتىستى جاڭا دەرەكتەر تۋىندايدى: ول پوليتسەيلەردەن عانا ەمەس, سۋديالار مەن پروكۋرورلاردان دا ٶش الماق بولىپتى. سول سەبەپتٸ اٸٸب-نەن بۇرىن المالى اۋداندىق سوتىنا بارىپ, ارنايى فورما كيگەن ادامداردى كٷتكەن. ەشكٸمدٸ جولىقتىرماعان سوڭ, پوليتسييا باسقارماسىنا اتتانعان.
كٷلەكباەۆ بوزبالا كەزٸندە كيكبوكسينگپەن اينالىسقان. پەينتبول ويىنى ارقىلى قارۋ اتۋدى دا ٷيرەنٸپتٸ.
بٸرٸنشٸ رەت كٷلەكباەۆ 2010 جىلى ەيەل ادامدى توناعانى ٷشٸن سوتتالعان. ول جەبٸرلەنۋشٸنٸڭ باسىنان ۇرىپ, 115000 تەڭگە سالىنعان سٶمكەسٸن الىپ كەتكەن. بۇل قىلمىسى ٷشٸن بولاشاق لاڭكەس ەكٸ جىلعا شارتتى تٷردە سوتتالادى.
ال تٷرمەگە 2012 جىلى تٷسەدٸ. ول كەزدە كٷلەكباەۆتان رەۆولۆەر, وق-دەرٸ جەنە بەسەڭدەتكٸش تابىلىپ, 3,5 جىلعا سوتتالعان ەدٸ.
