"Qalta telefondary men onyń qosalqy bólshekterin satýdy negizgi tabys kózine ainaldyrǵan «saqaldy» jigitter Almatydaǵy áýevokzaly ǵimaratyn myqtap ornaǵan sekildi", - dep jazady kaz.365info.kz portaly.
Almatyǵa jumys izdep kelýshiler kóp. Kópshiligi qara jumyspen ainalysady. Biraq barlyǵy emes.
Aitalyq, usaq-túiek saýda-sattyqpen ainalysatyndardyń arasynda kórshi memleketterden kelgender tolyp júr. Órip júr. Bylaiǵy ómirde siz olardy baiqai bermeýińiz múmkin. Olardyń óz oryndary bolady. Olar birigip júredi. Bir jerde otyrady. Bir jerde saýda jasaidy.
Olar sol jerdi jeke-dara iemdenip alǵan.
Tergeý, tekserý bolmasa, olar ózderine «ái deitin áje, qoi deitin qoja joq» dep oilap qalýy ábden múmkin.
Osy maqsatta Almaly aýdandyq Kóshi-qon basqarmasy uiymdastyrǵan reidke qatystyq.
«Sotka» satqysh saqaldylar
Kóshi-qon politsiiasy bul joly Almatydaǵy Jibek joly men Jeltoqsan kóshesiniń qiylysynda ornalasqan Áýevokzaldy nysanaǵa alypty.
Maqsat – osyndaǵy uialy telefon saýdalaýmen ári jóndeýmen ainalysatyn kelimsekterdiń qaǵaz-qujatyn tekserý. Osy arqyly olardyń qaidan kelgenin, qandai maqsatpen júrgenin, nemen ainalysatynyn anyqtaý.
Kóshi-qon basqarmasynyń qyzmetkerlerimen birge reidke shyqqan biz Áýevokzaldaǵy kelimsekterdiń kóptigine qarap, tań qaldyq. Kópshiligi Ózbekstan men Qyrǵyzstannan kelgen.
Bir shetinen shaǵyn kásipker eken. Bári shetinen uialy telefon jóndeýmen ainalysady. Saýdalary qyzyp tur.
Áýevokzaldaǵy bir-bir oryndy iemdenip alǵan.
Shamalap alǵanda, bul arada uialy telefon satatyn ári ony jóndeýmen ainalysatyn 100-ge tarta oryn bar. Sanap shyqtyq. Barlyǵynda derlik kelimsekter otyr. Kópshiligi saqal ósirgen. Sholaq balaqty.
Elimizdegi dini ahýal asqynyp turǵan kezde, túr-tulǵasynyń ózi birtúrli kúdik týǵyzatyn qyrǵyz-ózbektiń bir jerde shoǵyrlanyp alǵany ártúrli oiǵa jeteledi.
Politsiiamen birge osy jerde otyrǵandardyń qujattaryn, kýálikterin tekserip shyqtyq. Ilgeride aitqandai, Qyrǵyzstan men Ózbekstannan kelgen.
Bul jer kópten beri tekserilmese kerek. Jergilikti jurt politsiia qyzmetkerlerin jaqtyrmai qarsy aldy. Kópshiliginiń qabaǵy qatýly.
«Ne úshin? Ne maqsatpen keldińder? Bizdiń qujatymyzdy ne úshin tekserýdesiz? Ne úshin sýretke túsirip jatyrsyzdar?», — deidi.
Bul araǵa ábden sińip alǵan kelimsekterge politsiianyń tekseris júrgizgeni unamasa kerek. Keibireýleri, tipti, ashyq ketti.
Aralarynda bilikke til tigizgenderdi de estip qaldyq.
Politsiianyń tekserý júrgizgenin osyndaǵy ári saýdager, ári ásire dinshil qaýym Qazaqstan biliginen kórse kerek.
Mundaǵylardyń kópshiligi qaýǵadai saqal ósirgen. Bul arada biz olardyń dini ustanymyna til tigizip otyrǵan joqpyz.Degenmen, osy aradaǵy uialy telefon saýdalap otyrǵandardyń teń jartysynan astamy bir-birine qatty uqsas.
Saqal ósirgen, sholaq balaqty shalbar kigen. Bul jái ǵana sáikestik pe? Qalai oilaisyz?
Óz kezegimizde biz osy týrasynda Áýevokzaldaǵy jurttyń pikirin bildik.
– Bulardyń kópshiligi syrttan kelgen. Ózbekter bolýy kerek. Qaraqalpaqtar kóp. Arasynda basqa ulttar da bar. Uialy telefon, noýtbýk jóndeýmen ainalysady. Alaida bularǵa zatyn alyp kelgen jurttyń kóńili tolmaidy. Sebebi, sapasyz jasaidy. Onysyn moiyndamaidy. Al sapasyz jasalǵan zatty qaitadan ákelip berýge halyq bata bermeidi. Sondyqtan bizge alyp keledi, – deidi osy jerde kompiýter jóndeitin, álgi kelimsekterden bólek otyrǵan Marat esimdi jigit.
Árine, jalǵyz Marattyń pikirimen shektelgen joqpyz. Osynda uialy telefonyn jóndetýge keletin azamattar da sońǵy kezderi bul arada «sholaq balaqtylardyń» shekten tys kóbeiip ketkenine nazar aýdarypty.
– Bul týraly politsiiaǵa talai aittyq ta. Qulaq túrgen joq. Azdaǵan ýaqyttyń ishinde bul arany qaýǵadai saqal ósirgen, tústeri sýyq bireýler iemdenip aldy. Ózim osy Áýevokzalǵa jaqyn mańda turamyn. Kiimderine, júris-turystary men túr-kelbetine qarasań, bizdiń dástúrli islamdy ustanatyn adamdarǵa uqsamaidy. Endeshe, politsiia bulardy nege erte bastan teksermedi? Qazir bular qaptap ketti… – deidi bizge atyn atamaýdy ótingen azamat.
Al biz sanap shyqtyq. Politsiia barlyǵy 80-ge tarta qyrǵyz-ózbektiń qujattaryn tekserip shyqty. Bul basy ǵana. Osy jerde shoǵyrlanǵan kelimsekterdiń sany budan da kóp.
Reid nátijesinde, qaǵaz-qujatynan, kýáliginen shikilik shyqqan 2 ózbek, 2 qyrǵyz, 1 tájik jáne 1 qytai azamatyn politsiia qyzmetkerleri Almaty qalasy boiynsha Kóshi qon politsiiasy basqarmasyna alyp júrdi. Bul araǵa kelgende, taǵy bir qyzyqty jaitty anyqtadyq. Politsiia alyp kelgen qyrǵyz-ózbek Almaty oblysynyń Ile aýdanynda turady eken. Bul da sáikestik pe? Qalai oilaisyz? Olardyń toptanyp júrýinde ne gáp bar?
«Mundai reidter aldaǵy ýaqytta da uiymdastyrylatyn bolady», dep sendirdi bizdi politsiia qyzmetkerleri.Uiymdastyrylǵany durys qoi. Biraq, budan buryn qaida qaraǵan?
Tekserýdi kelimsekter osy araǵa toptaspai turyp bastap ketýge bolmady ma?
Sosyn Áýevokzalynyń basshylyǵy bul týrasynda ne deidi ózi? Tumsyǵynyń astynda ne bolyp jatqanyn kórmei me? Olardy jalǵa berip otyrǵan jerinde saqal qoiǵan, sholaq shalbar kigenderdiń kóbeiip ketkeni alańdatpai ma? Álde olar aqshany ǵana oilai ma?
Ainalyp kelgende, biz olardyń islamdaǵy qai aǵymnyń ókili ekenin de bilmeimiz. Teksermeimiz. Osynyń kesirinen Almatynyń qaq ortasyndaǵy saýda oryndaryn dini kózqarasy kúdik týǵyzatyn kelismekter jaýlap alǵanǵa uqsaidy. Erteń kesh bolyp qalmai ma? Bálkim, bul máseleni qazir sheshý kerek shyǵar?…
Al Fredo
