Almatyda memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Til mamandary jańa álipbidi jetildirý kerek» degen tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda «Qazaq tiliniń jańa álipbii: Til mamandarynyń ortaq tujyrymy» atty ǵylymi tájiribelik konferentsiia ótip jatyr, – dep habarlaidy «Ult aqparat».
Atalǵan jiynǵa Halyqaralyq Túrki akademiiasy, Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamy jáne elimizdegi jetekshi oqý oryndarynyń til mamandary qatysyp jatyr. Jiynǵa konferentsiiasyna qatsyýshylar latyn negizdi álipbidiń jańa nusqasyn biraýyzdan qabyldady.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń álipbidi jetildirý kerek degen tapsyrmasyna orai mamandar latyn álipbiiniń buǵan deiingi nusqasyna taǵy da 4 tańbany qosqan.
«Bizdiń tól dybystarymyz bar bolǵany 28 ǵana, burynǵydai 42 emes. Biz osy 28 dybysqa 28 tańba aldyq. Alaida, bizdiń qoǵamda orys sózine ábden úirengen adamdar bar aramyzda. Solar «fýtboldy ne dep jazamyz, vagondy ne dep aitamyz» degen soń, amal joq taǵy tórt tańbany kirgizip otyrmyz. Ol «ch», «v», «f» odan keiin «h» tańbasy. Bir sheshimge kelý úshin bir jaǵyna kóný kerek, – deidi Ahmet Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýty, professory Álimhan Júnisbek.
Ahmet Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń direktory Erden Qajybek bul jiynda til mamandary taǵy da basyp qosyp, latyn álipbii tóńiregindegi ózderiniń ortaq jobalaryn qaitadan qarar túrinde qabyldap jatqandaryn jetkizdi.
Bul joba óte qarapaiym. Orys tilinde bizdiń keibir dybystarymyz tańbalanbaǵan. Óitkeni olarda ondai dybys bolmaǵan. Máselen W ýe-dybysymyz. Ony birese V men, birde Ý men bergen. Iaǵni birde daýysty, birde daýyssyz bolyp keldi. Al bizde W degen daýyssyz dybys. Taw, awa, sawap degendegi ýe-daýyssyz dybys, - deidi ol.
Sonymen qatar, ol buǵan deiin biz 42 tańbany paidalanyp jazyp kelgenimizden qate jazý etimizge sińip ketkenin, olardan birte-birte arylamyz degen oiyn bildirdi.
28 tańbaǵa ázirshe F, V, Ch tańbalaryn kirgizip otyrmyz. Olardy alyp tastaýǵa eshqandai qiyndyq joq. Qazaq chempiondy-shempion dese eshteńe ózgere qoimas. Bizde qosarly tańbalar bolmaý kerek, olar túrki tilderine tán emes, - deidi Erden Qajybek.
Sóz arasynda ol dástúrli tásilderdi paidalansaq degen usynystary bar ekenin aitty.
Mysaly, opostrov, akýt degenderdiń latyn tilderinde ózderiniń qyzmetteri bar. Al myna á-ó, u-ú degenderdi bildiretin eki núkte joǵarydan qoiylady. Ony túrikter, nemister paidalanady, sondai úirenshikti dástúrli tásilderdi paidalana otyryp, bizdiń jazǵanymyzdy sheteldikter de, túrki elderi de oqi alatyndai qarapaiym, naqty ádisti qoldaný kerek, - deidi ol.
Onyń aitýynsha, eger álipbi durys bolsa túsindirme jumystary kóp ýaqytty almaidy. Kem-degende bir aida el tez úirenip ketetin kórinedi.
