Áleýmettik jeli qoldanýshysy neni bilýi kerek nemese tsifrlyq mádeniet týraly

Foto: Livesurf

Áleýmettik jeliniń túr-túrin belsendi qoldanatyn elmiz. Qarapaiym jasóspirimder men úide otyrǵan anadan bastap, túrli maman, ekspertterdiń qoǵamdaǵy jaǵdailarǵa qatysty kózqarasy men jeke tulǵalyq, otbasylyq ahýal, maqsattaryn kóptiń aldyna senip tapsyratyn úlken virtýaldy orta qalyptasty. Kóp adam áleýmettik jeli arqyly tulǵa retinde ósip, pikir almasyp, bir baǵyttaǵy ózine jaqyn orta taýyp jatsa, endi biri kópke ashylǵan boiy tanymaityn adamdardyń orynsyz pikirlerinen jaralanyp júr. 
 

Tsifrlyq tózimdilik

Áleýmettik jelide san million, milliard adam otyrady. Olar ‒ túrli ult, til, din ókilderi. Odan bólek árkimde óz bolmysyna sai óz ustanymy, ómir súrý standarty, sáikes kózqarasy bar.

Tsifrlyq tózimdilik ‒ sol ártúrli ustanymdaǵy adamdardyń tańdaýyna, sheshimine qurmetpen qaraý. Ásirese ulttyq, násildik, dini erekshelikterine bailanysty keleke etpeý, kemsitpeý, ózimizdi biik qoiyp, ózgeni qunsyzdandyrmaý jatady.
 

Tsifrlyq empatiia

Túrli platformalarda óziniń pikiri men sezimin, ustanymyn tanystyryp nemese belgili bir baǵytta tanymdyq, eksperttik málimet berip jatqan adamǵa qurmetpen qaraý mańyzdy. Onyń túrli kúi, sezimde jazyp jatqanyn, bastysy izgi maqsatta aqparattandyryp turǵanyn túsinýge tyrysý ‒ sizdiń  adamgershiligińizdiń, adamzatqa janashyrlyq nietpen qaraitynyńyzdyń aiǵaǵy. Blog júrgizip otyrǵan adamnyń  jaǵdaiyna sai qolyńyzdan kelgenshe qoldaý kórsetý.

Áleýmettik jelidegi basty qoldaý ‒  laik basý men jaǵdaiǵa qatysty oń pikir qaldyrý. Adamdy orynsyz synap, tómen túsirip jatqan kezde kiberbýllingke qatyspaý nemese jaqtap pikir jazýdyń ózi úlken kómek. 

Orynsyz syn

Adamnyń ózi, ustanymy, jeke sheshimderi sizge ǵana unamai turǵandyqtan oǵan jaǵymsyz pikir qaldyrý ‒ orynsyz syn. Áleýmettik jelide ‒ syn bar, synnan bólek ‒ heit bar. Ádette júieli, oryndy syn jalpy adami normalarǵa, ǵylymi dálelderge súienip, blog júrgizýshini áli de damýǵa itermelep, ádepti túrde jazylady. Al jeke jekkórýshilik baiqalatyn, emotsiiamen ádepsiz jazylǵan orynsyz syn heit sanalady. Mundaida ishki mádeniettiń biiktigi áleýmettik jelide oqyp, kórip otyrǵanyńyz adamnyń ómirine qaýip tóndiretindei, teris baǵytta tárbie beretindei kesel bolmasa, bolmashy pikirlermen ishtei kelispeseńiz de kóptiń kózinshe ol adamdy synamai, úndemei qalý sabyrlyǵynan shyǵady. 
 

PAIYM

Qazirgi tańda  syrttai baqylap otyrǵan adamǵa áleýmettik jeli  ár qoldanýshysynyń sol ortadaǵy áreketi  arqyly onyń shynaiy adami bolmysynan ońai habar beredi. Adamnyń qandai kontentpen bólisetindigi onyń qyzyǵýshylyǵyn, adamgershilik deńgeii men ómirlik baǵyt-baǵdaryn kórsetedi. Sondai-aq ony oqyp, kórip otyrǵan qoldanýshynyń túrli jaǵdaiǵa reaktsiiasy, pikir qaldyrýy, pikir jazǵandaǵy sóz saptaýy men ádebi onyń intellektýaldyq jáne psihologiialyq jai-kúiin beineleidi.

Árine áleýmettik jeli bizge ata babadan qalǵan kásip, mura emes. Onyń tilin, mádenietin endi úirenip kelemiz. Alaida media etika men tsifrlyq mádenietimiz durys bolsa bir birimiz úshin kóp nárse úirenetin, shyǵarmashylyqqa shabyt syilap, jasampazdyǵymyzdy damytatyn ádemi orta bolar edi.