Ult portaly poshtasyna shyǵysqazaqstandyq bir top qoǵam belsendisiniń ashyq haty kelip tústi. Hat avtorlary shet elderdegi qazaq aǵaiyndardyń búgingi jaǵdaiyna alańdaýshylyq bildirip, el bolyp jumylýǵa shaqyrady.
redaktsiiadan
TART QOLYŃDY QAZAQTAN!
Barsha Jer planetasy turǵyndary! Sońǵy jyldary Qytai Halyq Respýblikasyna qarasty Shyǵys Túrkistan territoriiasyn este joq eski zamannan mekendeitin eki milliondai etnikalyq qazaqtar túrli zorlyqtarǵa tap bolýda. Tabanǵa tittei tikenek kirse, bar deneń aýyratyny siiaqty az ǵana halyqtyń taǵdyry men qinalysy kúlli planeta jurtshylyǵyn alań etse kerek-ti. Óitkeni, «Qudai degen – mahabbat», sol sebepti bir halyqtyń kóz jasy kúlli adamzat kúizelisi esepti. Adam Ata urpaqtary birikse, ortaqtassa ǵana álemde tynyshtyq ornamaq, ádilettilik saltanat qurmaq.
Óz qoltyǵyndaǵy buratana elderdiń áýeli turmysyna jaǵdai jasap jýasytý, onan keiin qytaisha sóiletý, aqyrynda taza qytailandyrý. Osy ortaǵasyrlyq saiasat Aspan asty elinde dáiim únsiz dúrsilmen ótip otyrdy. Tap qazirgi tańda onyń qazaq diasporasy basyna tóngeni haq. Tili joǵalǵan ulttyń ózi de joǵalmaq, sol sebepten 1990-jyldardyń sońynda sóz bolyp otyrǵan aýmaqta ulttyq mektepter jabylyp tynǵan. Sonan beride qytai ókimeti ustanǵan repressiialyq saiasat, iaǵni tuqymymen quryp ketpegi kerek dep tutynǵan ádisi, jasaǵan zorlyǵy az halyqtardy eseńgiretip, rýhy men turmysyn kóp ózgeriske ushyratty. Sonyń bir kórinisi – qazaq-qytai shekarasynyń arǵy, bergi jaǵyndaǵy týystar qatynasynyń úzilýi. Qazaqstan táýelsizdik alǵaly tarihi otanyna oralǵan bir milliondai qazaqtyń týǵan-týystary biriniń áke-sheshesi, endi biriniń aǵa-qaryndastary degendei qytai aýmaǵynda qalyp otyrǵanyn eskergende bul gýmanizm qundylyqtaryna da, halyqaralyq normalarǵa da keraǵar saiasat ekeni sózsiz. Týys pen týysty aiyrýdan asqan teperish, qorlyqtyń kókesi bola ma?
Aiǵaqtar jetip artylady. Sh. degen repatriant, eńbegi sińgen egde adam yhtiiar hat (shaqyrý qaǵaz) boiynsha zeinetaqysyn alýǵa Qazaqstannan Qytaiǵa barǵan. Endi ony keri jibermei, úi qamaqqa alǵan kórinedi. Tutqyn kisiniń otbasy úsh ai boiy zaryǵa kútýde. Tek zeinetaqy alýdyń zary bul. Kórshi memlekettiń selt etpes paqyrlar eken dep basynǵandyǵy ma, álde qorqytyp-úrkitý tásili me, bir Qudaiǵa ǵana aian. Biraq aqparat zamany qazir, eshteńeni jasyrý, tasalaý múmkin emes. Halyq qytai úkimeti tarapynan jasalyp otyrǵan buǵaýlaýdyń san alýan jantúrshigerlik faktisin kórip-bilip otyr. Áleýmettik jeliler de, el ishi áńgimesi de sonyń kýási, qytaidaǵy qazaq taǵdyry týraly estimedim, bilmedim deitin kórsoqyr, ái, joq shyǵar-aý.
Qadirmendi qazaq qaýymy! Qashanǵa shekti qamsyz, tym-tyrys otyra berýge tiispiz? Túk kórmegensip, túk bilmegensip qaterli jerde qapersiz otyrǵannan asqan dármensizdik bar ma, baýyrlar! Únsiz qalmaiyq, árbir onynshy qazaq quryp joq bolsyn degen saiasatqa qarsy qareket qylaiyq, máseleni durys sheshý degen bar, soǵan yqpal eteiik, aǵaiyndar!
Azattyq súigish planeta halqy! Qoldańyzdar bizdi! Qytai qazaqtaryna birige arasha túseiik! Adamzat HHI-ǵasyrda ómir súrip jatyr, búgingi órkeniet biigine jetkizgen fenomen – meiirim hám ádilet! Eger álemdi álimjettilik jailap alsa, shekten shyqqan zorlyq-zombylyq oinaq salsa, onda qaiýannan artyqshylyǵymyz qaisy?! Uly gýmanist, qazaqtyń danyshpan perzenti Abai bylaisha amanat etken: «Adamzattyń bárin súi baýyrym dep». Ortaq úiimiz - kógildir planetada beibit ómirdi saqtap turǵan qudiret – iadrolyq qarýlar emes, adamgershilik qaǵidalar ekeni aidai aqiqat.
Biz, HH-ǵasyrda kórmegen quqaiy joq, áleýmettik katastrofadan kóz ashpaǵan, sany az halyqpyz. Sondyqtan «Tart qolyńdy, qazaqtan!» dep úndeý tastaýǵa, álemdik qaýymdastyq qoldaýyna úmit artýǵa tolyq quqymyz bar.
Qazaqstan Respýblikasy, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń
qoǵam belsendileri atynan:
Qusmilá Nurqasym
Asan Omarov
Muhametqazy Muhamedi
Hamit Ysqaqov
Maýlet Qilybai
Keńesbek Raiymhan
Baýyrjan Igilik
Merei Qart
Miras Qusaiyn
Aimuhanbet Beisenbekov
.jpg)