ەلەم جۇرتشىلىعىنا اشىق حات

ەلەم جۇرتشىلىعىنا اشىق حات

ۇلت پورتالى پوشتاسىنا شىعىسقازاقستاندىق بٸر توپ قوعام بەلسەندٸسٸنٸڭ اشىق حاتى كەلٸپ تٷستٸ. حات اۆتورلارى شەت ەلدەردەگٸ قازاق اعايىنداردىڭ بٷگٸنگٸ جاعدايىنا الاڭداۋشىلىق بٸلدٸرٸپ, ەل بولىپ جۇمىلۋعا شاقىرادى. 

رەداكتسييادان

تارت قولىڭدى قازاقتان!

بارشا جەر پلانەتاسى تۇرعىندارى! سوڭعى جىلدارى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا قاراستى شىعىس تٷركٸستان تەرريتوريياسىن ەستە جوق ەسكٸ زاماننان مەكەندەيتٸن ەكٸ ميلليونداي ەتنيكالىق قازاقتار تٷرلٸ زورلىقتارعا تاپ بولۋدا. تابانعا تيتتەي تٸكەنەك كٸرسە, بار دەنەڭ اۋىراتىنى سيياقتى از عانا حالىقتىڭ تاعدىرى مەن قينالىسى كٷللٸ پلانەتا جۇرتشىلىعىن الاڭ ەتسە كەرەك-تٸ. ٶيتكەنٸ, «قۇداي دەگەن – ماحاببات», سول سەبەپتٸ بٸر حالىقتىڭ كٶز جاسى كٷللٸ ادامزات كٷيزەلٸسٸ ەسەپتٸ. ادام اتا ۇرپاقتارى بٸرٸكسە, ورتاقتاسسا عانا ەلەمدە تىنىشتىق ورناماق, ەدٸلەتتٸلٸك سالتانات قۇرماق.

ٶز قولتىعىنداعى بۇراتانا ەلدەردٸڭ ەۋەلٸ تۇرمىسىنا جاعداي جاساپ جۋاسىتۋ, ونان كەيٸن قىتايشا سٶيلەتۋ, اقىرىندا تازا قىتايلاندىرۋ. وسى ورتاعاسىرلىق ساياسات اسپان استى ەلٸندە دەيٸم ٷنسٸز دٷرسٸلمەن ٶتٸپ وتىردى. تاپ قازٸرگٸ تاڭدا ونىڭ قازاق دياسپوراسى باسىنا تٶنگەنٸ حاق. تٸلٸ جوعالعان ۇلتتىڭ ٶزٸ دە جوعالماق, سول سەبەپتەن 1990-جىلداردىڭ سوڭىندا سٶز بولىپ وتىرعان اۋماقتا ۇلتتىق مەكتەپتەر جابىلىپ تىنعان. سونان بەرٸدە قىتاي ٶكٸمەتٸ ۇستانعان رەپرەسسييالىق ساياسات, ياعني تۇقىمىمەن قۇرىپ كەتپەگٸ كەرەك دەپ تۇتىنعان ەدٸسٸ, جاساعان زورلىعى از حالىقتاردى ەسەڭگٸرەتٸپ, رۋحى مەن تۇرمىسىن كٶپ ٶزگەرٸسكە ۇشىراتتى. سونىڭ بٸر كٶرٸنٸسٸ – قازاق-قىتاي شەكاراسىنىڭ ارعى, بەرگٸ جاعىنداعى تۋىستار قاتىناسىنىڭ ٷزٸلۋٸ. قازاقستان تەۋەلسٸزدٸك العالى تاريحي وتانىنا ورالعان بٸر ميلليونداي قازاقتىڭ تۋعان-تۋىستارى بٸرٸنٸڭ ەكە-شەشەسٸ, ەندٸ بٸرٸنٸڭ اعا-قارىنداستارى دەگەندەي قىتاي اۋماعىندا قالىپ وتىرعانىن ەسكەرگەندە بۇل گۋمانيزم قۇندىلىقتارىنا دا, حالىقارالىق نورمالارعا دا كەراعار ساياسات ەكەنٸ سٶزسٸز. تۋىس پەن تۋىستى ايىرۋدان اسقان تەپەرٸش, قورلىقتىڭ كٶكەسٸ بولا ما?

ايعاقتار جەتٸپ ارتىلادى. ش. دەگەن رەپاتريانت, ەڭبەگٸ سٸڭگەن ەگدە ادام ىحتييار حات (شاقىرۋ قاعاز) بويىنشا زەينەتاقىسىن الۋعا قازاقستاننان قىتايعا بارعان. ەندٸ ونى كەرٸ جٸبەرمەي, ٷي قاماققا العان كٶرٸنەدٸ. تۇتقىن كٸسٸنٸڭ وتباسى ٷش اي بويى زارىعا كٷتۋدە. تەك زەينەتاقى الۋدىڭ زارى بۇل. كٶرشٸ مەملەكەتتٸڭ سەلت ەتپەس پاقىرلار ەكەن دەپ باسىنعاندىعى ما, ەلدە قورقىتىپ-ٷركٸتۋ تەسٸلٸ مە, بٸر قۇدايعا عانا ايان. بٸراق اقپارات زامانى قازٸر, ەشتەڭەنٸ جاسىرۋ, تاسالاۋ مٷمكٸن ەمەس. حالىق قىتاي ٷكٸمەتٸ تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان بۇعاۋلاۋدىڭ سان الۋان جانتٷرشٸگەرلٸك فاكتٸسٸن كٶرٸپ-بٸلٸپ وتىر. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر دە, ەل ٸشٸ ەڭگٸمەسٸ دە سونىڭ كۋەسٸ, قىتايداعى قازاق تاعدىرى تۋرالى ەستٸمەدٸم, بٸلمەدٸم دەيتٸن كٶرسوقىر, ەي, جوق شىعار-اۋ.

قادٸرمەندٸ قازاق قاۋىمى! قاشانعا شەكتٸ قامسىز, تىم-تىرىس وتىرا بەرۋگە تيٸسپٸز? تٷك كٶرمەگەنسٸپ, تٷك بٸلمەگەنسٸپ قاتەرلٸ جەردە قاپەرسٸز وتىرعاننان اسقان دەرمەنسٸزدٸك بار ما, باۋىرلار! ٷنسٸز قالمايىق, ەربٸر ونىنشى قازاق قۇرىپ جوق بولسىن دەگەن ساياساتقا قارسى قارەكەت قىلايىق, مەسەلەنٸ دۇرىس شەشۋ دەگەن بار, سوعان ىقپال ەتەيٸك, اعايىندار!

ازاتتىق سٷيگٸش پلانەتا حالقى! قولداڭىزدار بٸزدٸ! قىتاي قازاقتارىنا بٸرٸگە اراشا تٷسەيٸك! ادامزات ححٸ-عاسىردا ٶمٸر سٷرٸپ جاتىر, بٷگٸنگٸ ٶركەنيەت بيٸگٸنە جەتكٸزگەن فەنومەن – مەيٸرٸم ھەم ەدٸلەت! ەگەر ەلەمدٸ ەلٸمجەتتٸلٸك جايلاپ السا, شەكتەن شىققان زورلىق-زومبىلىق ويناق سالسا, وندا قايۋاننان ارتىقشىلىعىمىز قايسى?! ۇلى گۋمانيست, قازاقتىڭ دانىشپان پەرزەنتٸ اباي بىلايشا امانات ەتكەن: «ادامزاتتىڭ بەرٸن سٷي باۋىرىم دەپ». ورتاق ٷيٸمٸز - كٶگٸلدٸر پلانەتادا بەيبٸت ٶمٸردٸ ساقتاپ تۇرعان قۇدٸرەت – يادرولىق قارۋلار ەمەس, ادامگەرشٸلٸك قاعيدالار ەكەنٸ ايداي اقيقات.

بٸز, حح-عاسىردا كٶرمەگەن قۇقايى جوق, ەلەۋمەتتٸك كاتاستروفادان كٶز اشپاعان, سانى از حالىقپىز. سوندىقتان «تارت قولىڭدى, قازاقتان!» دەپ ٷندەۋ تاستاۋعا, ەلەمدٸك قاۋىمداستىق قولداۋىنا ٷمٸت ارتۋعا تولىق قۇقىمىز بار.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ

قوعام بەلسەندٸلەرٸ اتىنان: 

قۇسميلە نۇرقاسىم

اسان وماروۆ

مۇحامەتقازى مۇحامەدي

حاميت ىسقاقوۆ

ماۋلەت قيلىباي

كەڭەسبەك رايىمحان

باۋىرجان يگٸلٸك

مەرەي قارت

ميراس قۇسايىن

ايمۇحانبەت بەيسەنبەكوۆ