1924-1925 jyldary «Alash» ziialylary Qazaqtyń territoriiasyna qazaqtyń túpki jerlerin jinap aldy. Bul týraly «Aq jol» demokratiialyq partiiasy «Alash» institýtymen birge uiymdastyrǵan «Qazaq Respýblikasynyń 100 jyldyǵy jáne onyń qurylýyna «Alash» qairatkerleriniń úlesi» taqyrybynda ótken onlain konferentsiiada aityldy, dep habarlaidy QazAqparat.
«1920 jyly 26 tamyzda Keńes úkimeti Búkilreseilik ortalyq atqarý komiteti men RKFSR HKK «Qyrǵyz (qazaq) avtonomiialy sotsialistik keńes respýblikasyn qurý týraly» dekret qabyldady. 4-12 qazan aralyǵynda Orynborda Qazaq avtonomiiasynyń úlken sezi ótti, sondyqtan 4 qazan kúni qazaq memleketiniń qalpyna kele bastaǵan kúni dep esepteledi. 1920-1925 jyldar aralyǵynda bizdiń avtonomiiamyzdyń ortalyǵy Orynborda boldy. Ol Resei imperiiasy kezinde bizdi otarlaýdyń bir ortalyǵy bolǵan», - deidi tarih ǵylymdarynyń doktory, professor Ziiabek Qabyldinov.
Ol qysqa ýaqytta kóp jumys istelgenin aitty.
«1920 jyly 3 milliondai halyq avtonomiia quramynda bolsa, 1925 jyly 6,5 millionǵa deiin sharyqtady. Qazaq halqynyń úlesi 50%-dan asar-aspas qana boldy. Orynborda qansha qiyndyq bolsa da, kadrlar jetispese de avtonomiianyń basynda otyrǵan jigitter kóp jumys istedi. Onyń ishinde kadr máselesi, jer máselesi, ákimshilik territoriia, memleket máselesi, bilim, densaýlyq máselesi, 1920-1921 jyldary bastalǵan asharshylyqpen keremet, tiimdi kúreskenine ań-tań bolamyz», - deidi ol.
Onyń aitýynsha, ol kezde Orynbordaǵy qazaqtyń sany 1%-dan aspaǵan.
«Osyǵan qaramai kadr jetispeýshiligi máselesin sheshken. Alash ziialylarynyń myqtylaryn jumysqa tartyp, Resei federatsiiasynyń myqty joǵary oqý oryndaryna jibergen. Tipti 1924-1925 jyldary «Alash» ziialylary qazaqtyń territoriiasyna qazaqtyń túpki jerlerin jinap aldy. Tek Omby qalasy men Omby ýezine qatysty másele boldy. Tek 1928-1929 jyldary Alashtyń myqty azamattary Omby qalasy men Omby ýezin RKFSR quramyna engizý týraly sheshim qabyldandy», - deidi ol.
