Qazaqstanda aldaǵy úsh jylda sút qabyldaý oryndarynyń sanyn 400-ge jetkizip, naryqtaǵy sút ónimderiniń baǵasyn 20 paiyzǵa túsirý kózdelinip otyr. Óz kúshinde jumys istemei turǵan sút kásiporyndarynyń shikizatyn kóbeitip, jańa sút óndiristerin, sút qabyldaý oryndaryn ashý el densaýlyǵyna asa paidaly ónimniń qunyn tómendetip qana qoimai, saýynǵa siyr bailaǵandardyń otbasylyq tabysyn da arttyratyn bolady.
Ótken jyldyń jazynda Aqjar aýylynda ashylǵan sút óńdeý tsehy qazir osy óńirdegi turǵyndardan súttiń litrin 60-70 teńgeden qabyldap alýda. Sút qat bolatyn qys kezinde ár litrin 100-140 teńgeden de alyp kelgen. Mal jailaýǵa shyǵatyn jazdygúni sút jinaý kólemi birshama tómendegenimen, sút óńdeý tsehynyń jumysy toqtaǵan joq. Aqjardaǵy, tóńirektegi eldi mekenderdiń turǵyndary men «Ai seri», «Dina», «Lázzat», «Dáýletbai», «Tolǵanai», «Aiaqty Toqtamys», basqa da irili-usaqty sharýa qojalyqtary alǵashqy kúnnen bastap sútti osy tsehqa ótkizip jatyr. Aqjarda sút tsehymen jumys isteýge tilek bildirip jatqandar áli de bar.
Tarbaǵatai aýdany, onyń ishinde Aqjar óńiri ejelden mal sharýashylyǵy damyǵan aimaq ekeni belgili. Biraq iri qaranyń deni etti baǵyttaǵy mal. Elde, oblysta sút klasterin, sút óndirisin órkendetýge orai jasalyp jatqan óńirlik keshendi baǵadarlama boiynsha búginde aýdanda sútti baǵyttaǵy iri qara sanyn kóbeitýge erekshe kóńil bólinip jatyr. Osy sút tsehyn iske qosqan «Qonys» sharýa qojalyǵy bastap, óńirdegi birneshe sharýa qojalyǵy Kókpekti aýdanynan sútti baǵyttaǵy simmental tuqymdy maldardy satyp alyp kelip, saýyndy siyr basyn arttyrýda.
Sút tsehynyń tońazytqysh qoimasynyń ishindegi daiyn sút ónimderi okrýgtegi aýyldardyń dúkenderine, aýdan ortalyǵynyń saýda núktelerine jóneltilip jatyr. Qyrkúiekten bastap aq qaimaq pen airan, sút, mai, kilegei aýyldardaǵy mektepter men balabaqshalarǵa, aýrýhanalarǵa, ózge de áleýmettik nysandarǵa jiberiledi. Ónimderdiń qatarynda qurt, súzbe, irimshik te bar. Ónimder qaptamalary men oramalary óskemendik «Poliýs» seriktestiginde tez buzylatyn sút ónimderin saqtaýdyń ozyq tehnologiiasymen jasalǵan. Maldárigerlik qyzmet tekseristerinen ótkiziletin tabiǵi taza ónimder, árine, «Aqjarda óndirilgen» degen jazýymen de erekshe. Mai shaiqap, airan uiytqan shaǵyn kásiporyn shalǵaidaǵy aýdannyń áleýmettik-ekonomikalyq damýyna ózindik úlesin qosyp jatyr. Munda jeti adam turaqty jumyspen qamtylypty. Tutynýshylar bolsa jergilikti kásiporynnyń jańa ónimderi sapaly ekendigin, ózderiniń talǵamdarynan shyǵyp jatqanyn aitty. Buryn aýdandaǵy dúkenderdiń sórelerinde sonaý Reseide óndirilgen sút ónimderi de jii kezdesetin. Qazir Aqjardyń aq qaimaǵy men airany kóbeiip keledi.
«100 naqty qadam» Ult josparynyń 60-qadamynda Elbasy sút ónimin jáne sút óndirisin damytýǵa investorlar tartýǵa tapsyrma bergen bolatyn. Aýdanda alǵash ret ashylǵan jańa óndiriske ónimderdi ótkizý, jinaý máselesinde qoldaý kórsetilýde.
- Biz sút ónimderin ótkizýge aýdandaǵy bilim berý, densaýlyq saqtaý mekemelerimen kelisimge otyrdyq. Ónimderdi ortalyq aýrýhana, Aqjar aýyldyq emhanasy, ókpe aýrýyna qarsy emdeý emhanasy, 45 mektep pen 11 balabaqsha satyp alyp otyr, - deidi bizdi avtomattandyrylǵan sút ónimderi óndirisi jelisiniń jumysymen tanystyrǵan osy tsehtyń basshysy Laýra Qunafiianova.
Aqjar aýylyndaǵy alǵashqy sút óńdeý tsehynyń qural-jabdyqtary «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aiasynda berilgen 12 mln. teńge qarajatqa satylyp alynǵan.
Osy baǵdarlama arqyly 10 mln. teńge nesie alǵan Kókjyra aýylyndaǵy jeke kásipker N.Sadyqov ta qyrkúiek aiynda shaǵyn sút tsehyn ashpaq. Qazir tsehtyń qural jabdyqtary qurylyp, óndiris jelisin iske qosý, retteý jumystary júrgizilýde.
Janargúl Kókenai
Tarbaǵatai aýdany.
"Didar" gazeti
