قازاقستاندا الداعى ٷش جىلدا سٷت قابىلداۋ ورىندارىنىڭ سانىن 400-گە جەتكٸزٸپ, نارىقتاعى سٷت ٶنٸمدەرٸنٸڭ باعاسىن 20 پايىزعا تٷسٸرۋ كٶزدەلٸنٸپ وتىر. ٶز كٷشٸندە جۇمىس ٸستەمەي تۇرعان سٷت كەسٸپورىندارىنىڭ شيكٸزاتىن كٶبەيتٸپ, جاڭا سٷت ٶندٸرٸستەرٸن, سٷت قابىلداۋ ورىندارىن اشۋ ەل دەنساۋلىعىنا اسا پايدالى ٶنٸمنٸڭ قۇنىن تٶمەندەتٸپ قانا قويماي, ساۋىنعا سيىر بايلاعانداردىڭ وتباسىلىق تابىسىن دا ارتتىراتىن بولادى.
ٶتكەن جىلدىڭ جازىندا اقجار اۋىلىندا اشىلعان سٷت ٶڭدەۋ تسەحى قازٸر وسى ٶڭٸردەگٸ تۇرعىنداردان سٷتتٸڭ ليترٸن 60-70 تەڭگەدەن قابىلداپ الۋدا. سٷت قات بولاتىن قىس كەزٸندە ەر ليترٸن 100-140 تەڭگەدەن دە الىپ كەلگەن. مال جايلاۋعا شىعاتىن جازدىگٷنٸ سٷت جيناۋ كٶلەمٸ بٸرشاما تٶمەندەگەنٸمەن, سٷت ٶڭدەۋ تسەحىنىڭ جۇمىسى توقتاعان جوق. اقجارداعى, تٶڭٸرەكتەگٸ ەلدٸ مەكەندەردٸڭ تۇرعىندارى مەن «اي سەرٸ», «دينا», «لەززات», «دەۋلەتباي», «تولعاناي», «اياقتى توقتامىس», باسقا دا ٸرٸلٸ-ۇساقتى شارۋا قوجالىقتارى العاشقى كٷننەن باستاپ سٷتتٸ وسى تسەحقا ٶتكٸزٸپ جاتىر. اقجاردا سٷت تسەحىمەن جۇمىس ٸستەۋگە تٸلەك بٸلدٸرٸپ جاتقاندار ەلٸ دە بار.
تارباعاتاي اۋدانى, ونىڭ ٸشٸندە اقجار ٶڭٸرٸ ەجەلدەن مال شارۋاشىلىعى دامىعان ايماق ەكەنٸ بەلگٸلٸ. بٸراق ٸرٸ قارانىڭ دەنٸ ەتتٸ باعىتتاعى مال. ەلدە, وبلىستا سٷت كلاستەرٸن, سٷت ٶندٸرٸسٸن ٶركەندەتۋگە وراي جاسالىپ جاتقان ٶڭٸرلٸك كەشەندٸ باعادارلاما بويىنشا بٷگٸندە اۋداندا سٷتتٸ باعىتتاعى ٸرٸ قارا سانىن كٶبەيتۋگە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنٸپ جاتىر. وسى سٷت تسەحىن ٸسكە قوسقان «قونىس» شارۋا قوجالىعى باستاپ, ٶڭٸردەگٸ بٸرنەشە شارۋا قوجالىعى كٶكپەكتٸ اۋدانىنان سٷتتٸ باعىتتاعى سيممەنتال تۇقىمدى مالداردى ساتىپ الىپ كەلٸپ, ساۋىندى سيىر باسىن ارتتىرۋدا.
سٷت تسەحىنىڭ توڭازىتقىش قويماسىنىڭ ٸشٸندەگٸ دايىن سٷت ٶنٸمدەرٸ وكرۋگتەگٸ اۋىلداردىڭ دٷكەندەرٸنە, اۋدان ورتالىعىنىڭ ساۋدا نٷكتەلەرٸنە جٶنەلتٸلٸپ جاتىر. قىركٷيەكتەن باستاپ اق قايماق پەن ايران, سٷت, ماي, كٸلەگەي اۋىلدارداعى مەكتەپتەر مەن بالاباقشالارعا, اۋرۋحانالارعا, ٶزگە دە ەلەۋمەتتٸك نىساندارعا جٸبەرٸلەدٸ. ٶنٸمدەردٸڭ قاتارىندا قۇرت, سٷزبە, ٸرٸمشٸك تە بار. ٶنٸمدەر قاپتامالارى مەن ورامالارى ٶسكەمەندٸك «پوليۋس» سەرٸكتەستٸگٸندە تەز بۇزىلاتىن سٷت ٶنٸمدەرٸن ساقتاۋدىڭ وزىق تەحنولوگيياسىمەن جاسالعان. مالدەرٸگەرلٸك قىزمەت تەكسەرٸستەرٸنەن ٶتكٸزٸلەتٸن تابيعي تازا ٶنٸمدەر, ەرينە, «اقجاردا ٶندٸرٸلگەن» دەگەن جازۋىمەن دە ەرەكشە. ماي شايقاپ, ايران ۇيىتقان شاعىن كەسٸپورىن شالعايداعى اۋداننىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ٶزٸندٸك ٷلەسٸن قوسىپ جاتىر. مۇندا جەتٸ ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلىپتى. تۇتىنۋشىلار بولسا جەرگٸلٸكتٸ كەسٸپورىننىڭ جاڭا ٶنٸمدەرٸ ساپالى ەكەندٸگٸن, ٶزدەرٸنٸڭ تالعامدارىنان شىعىپ جاتقانىن ايتتى. بۇرىن اۋدانداعى دٷكەندەردٸڭ سٶرەلەرٸندە سوناۋ رەسەيدە ٶندٸرٸلگەن سٷت ٶنٸمدەرٸ دە جيٸ كەزدەسەتٸن. قازٸر اقجاردىڭ اق قايماعى مەن ايرانى كٶبەيٸپ كەلەدٸ.
«100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 60-قادامىندا ەلباسى سٷت ٶنٸمٸن جەنە سٷت ٶندٸرٸسٸن دامىتۋعا ينۆەستورلار تارتۋعا تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. اۋداندا العاش رەت اشىلعان جاڭا ٶندٸرٸسكە ٶنٸمدەردٸ ٶتكٸزۋ, جيناۋ مەسەلەسٸندە قولداۋ كٶرسەتٸلۋدە.
- بٸز سٷت ٶنٸمدەرٸن ٶتكٸزۋگە اۋدانداعى بٸلٸم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرٸمەن كەلٸسٸمگە وتىردىق. ٶنٸمدەردٸ ورتالىق اۋرۋحانا, اقجار اۋىلدىق ەمحاناسى, ٶكپە اۋرۋىنا قارسى ەمدەۋ ەمحاناسى, 45 مەكتەپ پەن 11 بالاباقشا ساتىپ الىپ وتىر, - دەيدٸ بٸزدٸ اۆتوماتتاندىرىلعان سٷت ٶنٸمدەرٸ ٶندٸرٸسٸ جەلٸسٸنٸڭ جۇمىسىمەن تانىستىرعان وسى تسەحتىڭ باسشىسى لاۋرا قۇنافييانوۆا.
اقجار اۋىلىنداعى العاشقى سٷت ٶڭدەۋ تسەحىنىڭ قۇرال-جابدىقتارى «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا بەرٸلگەن 12 ملن. تەڭگە قاراجاتقا ساتىلىپ الىنعان.
وسى باعدارلاما ارقىلى 10 ملن. تەڭگە نەسيە العان كٶكجىرا اۋىلىنداعى جەكە كەسٸپكەر ن.سادىقوۆ تا قىركٷيەك ايىندا شاعىن سٷت تسەحىن اشپاق. قازٸر تسەحتىڭ قۇرال جابدىقتارى قۇرىلىپ, ٶندٸرٸس جەلٸسٸن ٸسكە قوسۋ, رەتتەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.
جانارگٷل كٶكەناي
تارباعاتاي اۋدانى.
"ديدار" گازەتٸ
