11 jeltoqsan kúni AQSh-tyń dári-dármek sapasyn baqylaityn mekemesi (Food and Drug administration) Pfizer jáne BioNTech kompaniialary birlesip ázirlegen koronavirýs vaktsinasyn maquldady.
Osyǵan orai, videoúndeý joldaǵan AQSh prezidenti Donald Tramp vaktsinany milliondaǵan adamdy qutqaryp, pandemiiany toqtatyn "meditsina ǵajaiyby" dep atady.
"Biz qaýipsiz ári tiimdi vaktsinaǵa bar bolǵany toǵyz ai ishinde qol jetkizdik. Bul – tarihtaǵy eń keremet jetistikterdiń biri" dedi Tramp FDA mekemesiniń vaktsinany maquldaǵanyn habarlai otyryp.
FDA maquldaýynan bir kún buryn táýelsiz keńesshiler toby 16 jáne 85 jas aralyǵyndaǵy adamdarǵa arnalǵan eki-dozaly bul vaktsina paidalanýǵa jaraidy degen qorytyndy shyǵarǵan. Vaktsinany amerikalyq Pfizer farmatsevtikalyq kompaniiasy men onyń germaniialyq serigi BioNTech ázirledi.
Pfizer osy aptada 1,5 million adamǵa arnalǵan 3 million dozany shyǵaratynyn habarlady.
Vaktsinany birinshi bolyp densaýlyq saqtaý qyzmetkerleri men qarttar úiiniń turǵyndary qabyldaidy.
Pfizer/BioNTech vaktsinasy kóktemge qarai jappai qoljetimdi bolmaq. AQSh úkimeti Pfizer-ge naýryzǵa deiin 100 million dozaǵa tapsyrys berdi.
Vaktsina AQSh-ta koronavirýs indetiniń úshinshi tolqyny bastalǵanda maquldanyp otyr. Elde virýs juqtyrǵany rastalǵandar sany 16 millionǵa jýyqtady, 295 myń naýqas qaitys boldy. Keiingi kúnderi naýqastar sany eselep artyp, aýrýhanalarǵa salmaq túsip otyr. Saldarynan shtattar karantin sharalaryn qaita engizýge májbúr boldy. Al mundai shekteýler ekonomikaǵa soqqy bolyp tiip jatyr.
Pfizer-BioNTech vaktsinasy ádettegiden qysqaraq ýaqytta ázirlengendikten, AQSh-tyń densaýlyq saqtaý jónindegi sheneýnikteri bas ýaiymy halyqty vaktsinanyń qaýipsiz ári tiimdi ekenin sendirý bolyp otyr.
VAKTsINANYŃ TÓTENShE MAQULDANÝY
11 jeltoqsan kúni FDA sheshimi shyqpas buryn Washington Post gazeti AQSh prezidenti ákimshiliginiń jetekshisi Mark Medoýz FDA basshysy Stiven Hanǵa qońyraý shalyp, kúnniń sońyna deiin vaktsinany maquldaýy keregin bolmasa jumystan shyǵatynyn aitqan dep habarlady.
Keiinirek Han prezident ákimshiligi basshysymen bolǵan áńgimeniń basylym jazǵandai sipatta bolmaǵanyn aitty.
Biraq Tramp osyǵan deiin jariia túrde vaktsinany tezirek maquldaýǵa shaqyryp kelgen. Twitter jelisindegi jazbalarynda ol FDA mekemesin baiaý qozǵalatyn tasbaqaǵa teńegen.
"Vaktsinany maquldańyz, doktor Hann" dep jazdy Tramp 11 jeltoqsan kúni Twitter-akkaýntynda. "Oiyn oinaýdy doǵaryp, adamdardy qutqarýdy bastańyz".
Densaýlyq saqtaý mamandary biliktiń bul saiasi qysymyn synǵa alyp, munyń halyqtyń vaktsinaǵa degen senimine nuqsan keltiretinin aitty.
Keiingi áleýmettik saýalnamalar amerikalyqtardyń jartysy ǵana jańa vaktsinany alýǵa daiyn ekenin kórsetken. Qalǵan jartysynyń elý paiyzy tańdaýyn áli jasamaǵan, elý paiyzy vaktsinadan bas tartqan.
Mamandardyń esebinshe, buqaralyq immýnitettiń paida bolýy úshin AQSh halqynyń kemi 70 paiyzy vaktsinany saldyrýy kerek.
Pfizer-BioNTech vaktsinasy synaqtyń úshinshi kezeńinde tiimdiliginiń 95 paiyz ekenin kórsetti.
Bul vaktsinany Ulybritaniia, Kanada, Meksika, Saýd Arabiiasy jáne Bahrein elderi osyǵan deiin-aq maquldap qoiǵan. Eýroodaq kelesi aptalarda maquldaýy tiis.
AQSh biligi sondai-aq Moderna kompaniiasynyń áli maquldanbaǵan vaktsinasynyń qosymsha 100 million dozasyna tapsyrys bergenin habarlady. Moderna kompaniiasyna berilgen tapsyrys osymen 200 million dozaǵa jetip otyr. Bul 100 million adamdy vaktsinalaýǵa jetedi.
AQSh dári-dármek sapasyn baqylaý mekemesi Moderna vaktsinasy jónindegi sheshimin osy aidyń sońyna deiin qabyldaýy kerek. Moderna jariialanǵan vaktsinasynyń tiimdiligi Pfizer/BioNtech vaktsinasynyń tiimdiligimen shamalas.
FDA qaraýynda Johnson & Johnson jáne AstraZeneca vaktsinalary da bar.
