AQSh Aziianyń qai eline raketa ornalastyrýy múmkin? Nur-Sultanda ótip jatqan Astana Club saiasi forýmynyń otyrysynda amerikalyq jáne reseilik sarapshylar osy máselege qatysty pikir bildirdi, dep habarlaidy QazAqparat tilshisi.
«Aziiaǵa orta jáne shaǵyn qashyqtyqtaǵy raketalardy ornalastyrý – keleshekte talqylanatyn másele. Qytaimen teketireste óz odaqtastaryn qoldaý úshin AQSh-tyń Aziiaǵa raketa ornalastyrǵysy keletini jaily aitylyp jatyr. Alaida birinshiden, men eshqandai teketiresti kórip turǵan joqpyn. Ekinshiden, dál qazirgi kúni jerústi raketalaryn amerikalyqtar qai memleketke qoiǵysy keletini túsiniksizdeý. Óitkeni, AQSh bir kezderi zymyranǵa qarsy THAAD qarýyn Ońtústik Koreiaǵa qoiǵysy kelgen edi. Osydan keiin Qytai Ońtústik Koreiaǵa, korei taýarlaryna boikot jariialaǵan bolatyn. Shyndyǵynda, Qytaidyń kórshi elderge yqpal ete alatyn ekonomikalyq tetikteri aitarlyqtai salmaqty. Raketalar Japoniiaǵa qoiylýy múmkin. Biraq, ol jaqqa qoisa, qaýip Qytaiǵa ǵana emes, Reseige de týyndaidy. Avstraliia desek, AQSh 5 myń shaqyrymǵa ushyrarlyq raketalardy áli jasaǵan joq. Eýropaǵa qoisa, onda kezekti daǵdarys bastalady. Sondyqtan, amerikalyq áriptester raketalaryn dál qai jerge qoiatynyn baiqap kórelik», - dedi reseilik PIR ortalyǵynyń tóraǵasy, general-leitenant Evgenii Býjinskii.
Bul máselege qatysty 2007-2012 jyldar aralyǵynda Sloveniia prezidenti bolǵan Danilo Tiýrk ta pikir bildirdi. Onyń aitýynsha, álem memleketteri arasynda senim deńgeii tómendep bara jatyr. Bul – naǵyz saiasi problemaǵa ainalǵan.
«Qazirgi ýaqytta senim ataýlyǵa selkeý túskenin anyq baqylap otyrmyz. Atalǵan máselege qatysty aitarym: eń bastysy, eshkim de eshbir jerge raketa ornalastyrmaǵany abzal. Ekinshiden, máseleni sheshý úshin belgili bir jerde formaldan tys protsess bastaǵan durys. Senimniń túsip ketkenin eskersek, salmaqty kelissózderdi júrgizerlik dál qazir jaǵdai joq. Búgin biz Qazaqtsan astanasy Nur-Sultan qalasynda bas qosyp otyrmyz. Qazaqstanda beibit protsessterdi uiymdastyrýda mol tájiribesi bar. Iadrolyq qarýlardan beibit aýmaqtardy qurýda bul el zor jetistikke jetti. Odan bólek, Qazaqstan Siriia máselesi sheshýde asa belsendilik tanytty. Astana protsesin aityp turmyn. Sondyqtan, dál osyndai formaldan tys protsesti Qazaqstan bastai alar edi», - dedi ol.
Al AQSh-tyń Karnegi qorynyń vitse-prezidenti Evan Feigenbaýmnyń sózine qulaq assaq, qazirgi álemdik jaǵdaida AQSh pen Qytaidyń básekesin retteý isine erekshe nazar aýdarylyp otyr.
«Amerikalyq-qytailyq ahýal jaily: búgingi kúni Qytai men AQSh-tyń álem elderine salyp otyrǵan investitsiiasy qyrýar ekeni beseneden belgili. Odan bólek, AQSh aýmaǵynda oqyp jatqan sheteldik stýdentterdiń 40 paiyzy – qytailyqtar. Sondyqtan, bul – básekelestik máselesi ǵana emes, ol – ekonomikalyq jarys. Bul teketires kontinenttegi elderge quiylyp jatqan kapitaldy toqtatyp tastaýy da múmkin. Básekeniń báseńdeýiniń eshqandai joly kórinip otyrǵan joq. Álbette, belgili bir pozitivti elementter bar. Biraq, olar shynaiy emes. Sol sebepti qytailyq-amerikalyq ahýaldyń jaiy osylai. Bárin ysyryp, Amerika men Qytai belgili bir kelisimge kelse de, bul mámile qordalanyp qalǵan máselelerdi sheshe almaidy», - dedi Evan Feigenbaým.
Aita ketsek, osy jazda euronews aqparat kózi AQSh-tyń Aziiaǵa orta qashyqtyqtaǵy ortasha qashyqtyqtaǵy raketalardy qoiǵysy keletini týraly habarlama taratqan bolatyn. Pentagon basshysy Mark Esper bul týraly Avstraliiaǵa jumys sapary barysynda málimdegen.
Eske sala ketsek, Nur-Sultanda Astana Club saiasi forýmynyń besinshi otyrysy ótip jatyr. Otyrys barysynda «Eýraziia úshin 10 basty syn-qater» táýekelder reitingisiniń ekinshi basylymynyń tusaýy kesildi. Forým jumysyna 40-qa tarta álemdik bedeldi sarapshy men saiasatker qatysýda.
