Maral qyz óleńde sondai batyl eken. Sirá, ómirde solai shyǵar. Óleńdi ómirdiń jazba nusqasy desek, sirá da solai. Zamandastarymyzdyń ishinde óleńdi serik etken kóp qyz-boijetkendi bir-birinen ajyrata bermeisiz. Olar da solai, ómirleri uqsas bolǵannan soń shyǵar, bálkim, kim biledi?! Al Aqmaraldyń soiy bólek, syqpyty bóten. Boiyndaǵy «batystyq» minezin óleńde de joǵaltpapty. Demek, ózin de, óleńin de taza ustai biletin bolsa kerek.
«Yrysymdy ishpesin árkim kelip, Tiesili ózime aqymdy alam!..» - deidi zamandas. Munda búkil minez tur. Kerek deseńiz, qazaq qyzynyń ózine tán minezi tur. Aqmaraldyń óleńin oqyǵanda onyń azasyna qosyla jylap nemese jylaǵan júregin jubatqyńyz kelmeidi. Sebebi, ol «jylaýyq» emes. Kerisinshe, onymen birge ózińizdi de qairap otyrǵandaisyz. «Meni qalai súiýdiń kerektigin, Bir erkekke túbinde sezindirem!..» degenine ishtei ózińiz de jigerińizdi qamshylap otyrasyz. Mine, Maralyńyz osylai ózin de, oqyrmandy da ómirdi batyl súrýge shaqyrady.
Bálkim, Aqmaraldyń óleńdegi basty missiiasy ol emes shyǵar, biraq bizdiń oqyrmandyq oiymyz osyny túiindedi. Zamandasymyz jolynan jańylmasa Fariza shyqqan biikke shyǵaryna kóp senemin.
Asylan Tilegen
Ózgeshe bolady...
...Qadirli óleń, senen de qasham keide;
Sosyn qaita izdeimin masań kúide...
Bəri... Bəri - janashyr,
biraq kózden
"Bərin oqyp turmyn" deý - bos əńgime!
Sandalǵandar, bitedi sarsańdaryń,
Arbaýdan da aldaýdan sharshar janyń.
Buira shashty sipatyp buira bultqa,
Aspan jaqqa ketýdi ańsaýdamyn...
Jek kórý de, bul jaqta - súiý de bir;
Janý da - bir, sóný de, kúiý de - bir.
Jan uqpaǵan jalǵyzdyq batar bolsa,
Kúiki kúnde qubylar kúiiń nebir...
Nebir bula armannyń ólgendigin -
Óz qolymen... qolymen kómgendigin;
Kókti ańsaǵan boztorǵai júreginiń
Estimediń shyrylyn jerden biriń...
Men - Ózim ǵoi?
Ózim bop tilge kelem:
"Birge ketem... "ózimmen" birge kelem..."
Tənim - jerde, al Janym - jerden alys,
Taǵdyrymdy taǵylaý kimge berem?..
Bir ózgeshe týady Shyǵystan kún,
Jylynysar sətti kút... sýysqan kún...
Bir ózgeshe turady qimai súiip -
Jardyń, dostyń, janary týystardyń...
Biraq...
Bəri ózgeshe bolady uǵysqan kún...
***
Atam týǵan topyraq,
Əkem týǵan topyraq,
Bópeń týǵan topyraq,
Alqam-salqam kóńilim
bara jatyr qaqyrap...
(Bəlkim, men bir aqymaq?!.)
Buira, buira, buira qum,
Buldyraidy buira kún,
Buldyraidy buira muń;
O, osynsha zəhardy
kókiregime quiǵan kim?
(Basyn bir syipa buirańnyń...)
...Bópeń týǵan topyraq,
Bóten týma, topyraq...
***
Elge esti sóz aitqan bop aqyny;
erge essiz berilgen bop qatyny;
aqymaqtyń aiǵa shaýyp aqyly;
aýyzymdy ashtyrmai-aq
aqyry,
Sen de ótip barasyń- aý, dúnie!..
***
Joǵalttym eken anoý túzde neni?
Oilar-ai... júregimdi júz bóledi.
Jiyrmasynshy jazymdy saǵynttyrar
Sarǵaiyp kúz keledi...
Jas júregim nesine "ah!" urady?
Sirá, ol kúndi qiia almai otyr áli...
Ol kúnnen de, ádemi ol kezden de
Jiyrma birinshi ǵasyrym shaqyrady...
Myna ǵasyr sondyqtan jaqyn maǵan,
Sen ulyqtar, Ǵasyrym, aqyn bolam!
Yrysymdy ishpesin árkim kelip,
Tiesili ózime aqymdy alam!..
Tózim - tireý. Aitatyn sózim bireý:
Ózim jaily nárseni ózim bilem!
Meni qalai súiýdiń kerektigin
Bir erkekke túbinde sezindirem!..
Ózim bilem: kúlemin, jylaimyn ba?
Sáýle shasham jaryqtan tul aidynǵa.
Júrek soǵyp tur!
Shúkir,
Júrek soǵyp!
"Bir bereri bar, - deidi ol,- Qudaidyń da!.."
***
Ózińsiz maǵan jat mynaý ǵalam,
Aqylyńa ǵana bas urdym!
Basyńdy japqan aq qyraýyńa
Qandai syr, áke, jasyrdyń?
Belinen basyp dara ǵasyrdyń
Janarǵa jidyń qansha syr?
Túnnen de qoiý qara shashyńnyń
Aǵarttym eken qanshasyn?
Táńirge qolyń senip jaidyń da
Jaqsydan kúder úzbep eń.
Mehnatyńdy kómip qoidyń ba,
Mańdaiyńdaǵy izderge?..
Damyldap bir sát jai taba alman,
Dep: "áke, yrza etemin!.."
Men biraq qalai qaitara alam
Qara terińniń ótemin?
Selt etkizerlik jaidy uqtyratyn
Sónbesin sáýle janaryńdaǵy...
Qaraǵan jandy qaimyqtyratyn
Qasietiń-ai qabaǵyńdaǵy!..
Kókjiekke enip kóktemiń ketti,
Eritip apty-aý kúz-kerýen...
Kútkeniń - kóp-ti. Ótkeniń - ótti,
Jylýyn jyldyń izdeýmen...
Aq qyraý tússe alyp basyńa,
(Ony da uqty keshirek balań...)
Uiattan ada, ǵarip ǵasyrda
Basyńa qonǵan qasiet bolar...
Qasiet bolar...
***
...Sary boiaý, sap-sary...
Səti bar ma sənińniń unamaǵan,
Unai bershi...
Unai ber,
una maǵan!
Ýly-shýly tirlikte ýyn tókken
Bəri - aqyldy. (Kim qaldy synamaǵan?)
...Súiegime sińgen bul syrqatymdy
Týmai jatyp Təńirden suramaǵam,
Suramaǵam... Suraǵan joqpyn ony -
Ózi berdi Təńirdiń...
Myna Ǵalam,
Jazmyshyma jazǵany,jazǵyrma, osy
Saǵynyshty saǵynbaý - kúnə maǵan...
Saǵynysh qoi...
«Óleń!» deýshi em...
Óleń ǵoi... Óleń eken!
O, Almaty, sen, meni deme «bóten»!
Tylsym úni keýdemniń toqtaǵansha,
Júregime yp-ystyq bólep ótem!..
Óter... Keter...
Saǵynysh qalar máńgi!
Jalǵyz Sáýle Ol – sónbeitin janardaǵy...
O, Almaty! Sende ǵoi Mahabbatym
Qimasyma ainalǵan sanamdaǵy...
Bári múmkin!
Kóńilimdi sýytpashy...
(Qara óleńi - aqynnyń qulyptasy...)
Ulyqtashy mendegi mahabbatty,
Umytpashy, tek meni umytpashy!..
Almaty-ai!..
Almaty... Biik Arman!
Aq júregin aqynnyń súiip alǵan.
Kúiip –janǵan kóńildiń kórki osy
Bar mazasyn bai qala jiyp alǵan...
Bári ólsheýli!
Biz ǵana - baǵynyshty!
(Kóz aldymda kólbeńdep saǵym ystyq...)
Júregime Sezim bop sińip qalǵan,
Qosh, Almaty, mekeni Saǵynyshtyń!..
2014 jyl, 29 qarasha. Almaty
...dep oila
Kóńilge quiady kóktem nur,
Meili, sen, egestir, kóktendir!
Kózimnen uqpadyń syrymdy
(Arada ókpem júr...)
Aspannan aq nóser tógilse,
Bul neniń belgisi senińshe?
Sen meni jylady dep oila-
Kók aspan egilse...
Qol bulǵap alystan aq saǵym
Qaiteiin, alań qyp jatsa myń?!
Sen meni jabyqty dep oila-
Muńaiyp batsa kún...
Júregiń sezimge jalǵansa
Soǵady ol jan bitip qalǵansha!
Sen meni shamdandy dep oila-
Erke jel doldansa!
Sen salǵan júrekte dertim kóp,
Syr bolyp, ótinem, shertil tek!
Bul kúnde sezimniń qulymyn -
Qolymda erkim joq!
Bul ómir bolmaidy jazyq tym,
Arymdy qadadym qazyq qyp!
Kózińe kózimmen kezegen
Qarýym – náziktik!
Tákappar tulǵańa tabynyp
Tursam da, barmaimyn jalynyp!
Aq ushtap Armanǵa senemin,
Aldamas Aq Úmit!
Men shekken azapty shekpediń,
(Azapqa jaralǵan dep pe ediń?!)
Mendegi sezimdi bilmeisiń,
Jazyǵyń – tek seniń!
Sózime, sen, biraz tos qulaq:
Sezimge sónbestei jaq shyraq!
Jetkize almaǵan syrymdy
Óleńnen uqqanyń jaqsyraq...
2012 jyl.
***
Bizge de keler bir kóktem...
Arymsyń, Áke!
Arymdy biraq kirletpen!
Barymsyń, Áke!
Baǵaly barlyq dúrmekten!
Ózińe bergen ómirlik áppaq antym bar,
Qalai da jetem! Muqalyp meni júr dep pe eń?!
Qaiǵyrma biraq! Qaiǵynyń túbi – qarańǵy,
Qaiǵyrma, Áke!
Bizge de keler bir kóktem...
Qýanshy, Áke!
Qýanysh jaily sóz qyl tek!
Qýanysh degen – tirlikte jalǵyz "kózdir" tek.
Qudaiym – Sensiń!
Qubylam – Sensiń, men úshin!
Qulamas úshin qudiretińdi, Áke, sezdir kep!
Qaiyspa biraq! Qaiyssań qalam qamalsyz,
Qorǵanym, Áke,
Tirlikke sensiz tózgim joq!
Nurymsyń, Áke!
Nuryńnan maǵan baq qonar.
Jyrymsyń, Áke!
Jyrymda Jalyn, Ot ta bar!
Sendegi Arman – mendegi Arman eń asqaq,
Armanǵa jetpei jaiym joq áste toqtalar!
Armandai bergin... Armansyz adam bolmaidy!
Armanda, Áke!
Oǵan da jeter shaq bolar...
2014 jyl.
***
Atady tań, batady eken kesh nege?
Kesh bolǵanda oralady eske ne?
Bárin bilip, bərin bilip tursam da
Aita almaimyn eshteńe...
Búlk etpeidi buldyr-buldyr bul Ǵalam,
Búlk etpeitin, selk etpeitin -
Jyn ba? Adam?
Bərin aitqym, bərin aitqym kelse de,
Aita almai - aq jym bolam!..
Qap - qaraǵa boiap alyp túr-óńin
(Kútip jatyr... ketip jatyr bir ómir...)
Sońǵy núkte qoiylaryn bilemin:
Qarǵaǵa da bir ólim!
Adam... Adam!.. Nege adamdy tildeidi?
(Boiymda kóp oidan da aýyr, zildei min...)
Sheshile me suraqtardyń jaýaby?
Keshire me? Bilmeimin...
***
Ólsem - ólem, ómir gúlim semgen kún
(Ómirge de, ólimge de sengemin!)
Meniń Asqaq Sezimimdi uǵýǵa -
Aqyldaryń jete qoimas senderdiń!
...Shartarapty jalǵyz kezip ketsem de
Sharýasy bolmaý kerek mende eldiń!..
***
Dúrsiline júrektiń
Kúrsine me Júrektim?
Syr ashpaidy sur ómir,
Syr ashpaidy júregim.
Órtensem de - Ózimmin!
Órteseń de - Ózimmin!
Sertim, órtim, dertim be eń,
Qara túnge shertilgen?
Yrshyp túsken kózimnen
Yp-yssy bir Sezim be eń?
Ne... nemese bal asham:
(Taǵdyrymsyń... ta-ma-sha!)
Tamyrymnyń búlkilin
"Taǵdyr" deýim - kúlkili...
Bul - baiansyz ballada!
(Baiandysy bolmady, á?)
...Nege bulai muzdady ish?
O, qyp-qyzyl, qyp-qyzyl,
Qyzǵanysh-ai, qyzǵanysh!..
Saǵynyshtan qorqamyn
Keýdemdegi qorqamyn jarylystan,
Bul júrekti qaitem, á, alyp ushqan?!
Túsime de kirmeisiń...
Túsiniksiz
Saǵynyshtan qorqamyn, saǵynyshtan...
Paidań da joq!
Joq seniń ziianyń da.
Sensiz-aq ta Jerge men syiamyn da!
Qushaǵyńa qulatqan yntyq jandy
Qiialymnan qorqamyn, qiialymnan...
...Jarqabaqtai jigeri úgitilgen
Ǵashyq jannyń ainalar kúni túnge.
Úzilerdei bolsa da úzilmeitin
Úmitimnen qorqamyn, úmitimnen...
Sirá, bizdi jazbaǵan kezigýge?!
Jar etedi Jaratqan seni kimge?
(Seni kimge qiiaiyn,
Súiiktim-aý,
Meni kimge qiiasyń, meni kimge??)
...Keýdemdegi qorqamyn jarylystan,
Janym, alyp ket meni jabyǵystan!
...Júregimnen qorqamyn alyp-ushqan,
Saǵynyshtan qorqamyn, saǵynyshtan...
2014
