Otandyq sarapshylardyń bári bir aýyzdan erteń ótetin ákim sailaýynyń el tarihyndaǵy orny erekshe bolatynyn aitýda, dep habarlaidy QazAqparat.
QR Prezidenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategiialyq zertteýler institýtynyń direktory Zarema Sháýkenova aýyl ákimderin tikelei sailaýdy Qazaqstandaǵy jergilikti ózin-ózi basqarý institýtyn damytý jolyndaǵy zańdy qadamnyń jalǵasy dep esepteidi.
«Jergilikti ózin-ózi basqarý biýdjetiniń kiris bóligin arttyrý úshin Ulttyq ekonomika ministrligi ázirlegen túzetýlerge sáikes, biýdjettiń 4-deńgeiine salyqtar men tólemderdiń 4 túrin qosymsha berý kózdelgen. Olar: biryńǵai jer salyǵy, ýchaskelerdi jalǵa alý, paidalaný nemese satý tólemderi. Osylaisha, aýyl ákimderi tek qana basqarýshylyq emes, sonymen qatar jergilikti biýdjetti bólýdegi jekelegen máselelerde qarjylyq derbestik alady», - dedi Zarema Sháýkenova.
Onyń aitýyna qaraǵanda, mundai derbestik ákimderdiń aýyldardaǵy sýmen jabdyqtaý, joldardy kútip ustaý, abattandyrý syndy ómirlik mańyzdy bar birqatar máseleni sheshýdegi qyzmetiniń tiimdiligin arttyratyn bolady. Buǵan qosa, sailanǵan ákimderdiń sailaýshylar aldyndaǵy jaýapkershiligi joǵarylap, aýyl turmysyn jaqsartýǵa degen yntasyn arttyrady.
«Qazaqstandyqtar, ásirese aýyldyq jerlerdiń turǵyndary ózderiniń sailaý quqyqtaryn belsendi paidalanyp, daýys berý kúninde sailaý ýchaskelerine belsendi keledi dep oilaimyn. Sonymen qatar kandidattarmen, olardyń sailaý shtabtarymen kezdesýlerge belsendi qatysyp, túrli aktsiialarǵa, is-sharalarǵa aralasyp, buqaralyq aqparat quraldarynda, áleýmettik jelilerdegi jańalyqtardy tyńǵylyqty qadaǵalap otyratyn bolady. Sailaýdy baiqaý institýtyn damytýǵa da bólek toqtalyp ótken jón. Saiasi partiialardyń baiqaýshylary, sailaýǵa túsetin kandidattar men qoǵamdyq uiymdar sailaýdyń ashyqtyǵy men zańdylyǵyn qamtamasyz etedi. Munan bólek, qazirgi ýaqytta elimizdiń óńirlerinde aýmaqtyq jáne ýchaskelik sailaý komissiialarynyń músheleri úshin seminarlar men treningter ótip jatyr. Komissiia múshelerin oqytý kýrstaryn ótkizý sailaýdy uiymdastyrýǵa jumyldyrylǵan tulǵalardyń quziretin arttyrýǵa múmkindik beredi jáne aýyl ákimderi sailaýyn ádil ótkizýdiń joǵary deńgeiin qamtamasyz etedi», - dedi institýt direktory.
Al Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Ǵani Nyǵymetovtiń aitýynsha, erteń bul óńirde 70 aýyldyq okrýgtiń jáne aýdandyq mańyzy bar bir qalanyń ákimi sailanbaq.
«Aýyl ákimderin sailaý – bul mańyzy zor saiasi reforma. El tarihynda mundai aýqymmen alǵash ret óteiin dep otyr. Buǵan deiin aýyl ákimderin máslihat depýtattary sailaityn. Endi aýyl turǵyndary ózderi unatyp, senim artqan, ákim bolýǵa laiyq degen kandidatqa daýysyn berip, tańdaý jasaidy. Bul árine sailanǵan ákimniń jáne ony tańdaǵan turǵyndardyń jaýapkershiligin arttyrady. Óitkeni aýyl ákiminiń deńgeii – jergilikti ózin-ózi basqarý deńgeiimen tikelei bailanysty. Bul qadamǵa ne úshin baryp otyrmyz? Azamattardyń óz ómirin jaqsartýǵa qatysýy úshin jasalǵan. Turǵyndar qarajattyń tiimdi jumsalýyn qadaǵalaidy. Qaida baǵyttaýǵa bolatynyn ózara sheship, tiimdi jumsalýyn baqylaýda ustaidy. Bul elimizdi odan ári demokratiialandyrý jolynda jasalyp otyrǵan mańyzdy saiasi qadam», - deidi SQO ákiminiń orynbasary.
QR Prezidenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademiiasynyń Qaraǵandy oblystyq filialynyń direktory Serikjan Baibosynov bul sailaý demokratiiany nyǵaitýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam ekenn aitady.
«Bizdiń óndirýshiler negizinen aýyldyq jerlerde turady. Ákimdi tańdaý arqyly olar memlekettik basqarýǵa qatysa alady. «Tyńdaýshy memleket» tujyrymdamasynyń maqsaty da osymen astasyp jatyr. Ákimder halyq aldynda tikelei esep beredi jáne ózgeniń baǵdarlamalaryna silteme jasamaidy. Úgit jumystary bastalǵan kezde, olar óz eldi mekenderiniń qajettilikterin eskere otyryp, naqty baǵdarlamalar nemese jobalar usynýy kerek. Adamdar týǵan aýylynyń damýy olardyń azamattyq belsendiligi men tańdaýyna bailanysty bolatynyn túsinýi kerek. Aýyl turǵyndary erteńgi sailaýǵa belsendi qatysatynyna senimdimin, óitkeni olardyń árqaisysy kishkentai Otanyna shyn júrekten alańdaidy», – deidi Serikjan Baibosynov.
Sarapshy aýmaqtyq, ýchaskelik sailaý komissiialaryna, jergilikti ákimdikterge úlken jaýapkershilik júktelip otyrǵanyn atap ótti.
«Saiasi partiialardyń ókilderi ǵana emes, ózin-ózi usynatyn kandidattar da ákim bola alady. Eń bastysy, biýlletenderde «Bárine qarsy» degen tarmaq bar. Bul demokratiialyq qoǵamnyń taǵy bir talaby», – dep túiindedi Serikjan Baibosynov.
