وتاندىق ساراپشىلاردىڭ بەرٸ بٸر اۋىزدان ەرتەڭ ٶتەتٸن ەكٸم سايلاۋىنىڭ ەل تاريحىنداعى ورنى ەرەكشە بولاتىنىن ايتۋدا, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زارەما شەۋكەنوۆا اۋىل ەكٸمدەرٸن تٸكەلەي سايلاۋدى قازاقستانداعى جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ينستيتۋتىن دامىتۋ جولىنداعى زاڭدى قادامنىڭ جالعاسى دەپ ەسەپتەيدٸ.
«جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ بيۋدجەتٸنٸڭ كٸرٸس بٶلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ ەزٸرلەگەن تٷزەتۋلەرگە سەيكەس, بيۋدجەتتٸڭ 4-دەڭگەيٸنە سالىقتار مەن تٶلەمدەردٸڭ 4 تٷرٸن قوسىمشا بەرۋ كٶزدەلگەن. ولار: بٸرىڭعاي جەر سالىعى, ۋچاسكەلەردٸ جالعا الۋ, پايدالانۋ نەمەسە ساتۋ تٶلەمدەرٸ. وسىلايشا, اۋىل ەكٸمدەرٸ تەك قانا باسقارۋشىلىق ەمەس, سونىمەن قاتار جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتٸ بٶلۋدەگٸ جەكەلەگەن مەسەلەلەردە قارجىلىق دەربەستٸك الادى», - دەدٸ زارەما شەۋكەنوۆا.
ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مۇنداي دەربەستٸك ەكٸمدەردٸڭ اۋىلدارداعى سۋمەن جابدىقتاۋ, جولداردى كٷتٸپ ۇستاۋ, اباتتاندىرۋ سىندى ٶمٸرلٸك ماڭىزدى بار بٸرقاتار مەسەلەنٸ شەشۋدەگٸ قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىراتىن بولادى. بۇعان قوسا, سايلانعان ەكٸمدەردٸڭ سايلاۋشىلار الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸ جوعارىلاپ, اۋىل تۇرمىسىن جاقسارتۋعا دەگەن ىنتاسىن ارتتىرادى.
«قازاقستاندىقتار, ەسٸرەسە اۋىلدىق جەرلەردٸڭ تۇرعىندارى ٶزدەرٸنٸڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن بەلسەندٸ پايدالانىپ, داۋىس بەرۋ كٷنٸندە سايلاۋ ۋچاسكەلەرٸنە بەلسەندٸ كەلەدٸ دەپ ويلايمىن. سونىمەن قاتار كانديداتتارمەن, ولاردىڭ سايلاۋ شتابتارىمەن كەزدەسۋلەرگە بەلسەندٸ قاتىسىپ, تٷرلٸ اكتسييالارعا, ٸس-شارالارعا ارالاسىپ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ جاڭالىقتاردى تىڭعىلىقتى قاداعالاپ وتىراتىن بولادى. سايلاۋدى بايقاۋ ينستيتۋتىن دامىتۋعا دا بٶلەك توقتالىپ ٶتكەن جٶن. ساياسي پارتييالاردىڭ بايقاۋشىلارى, سايلاۋعا تٷسەتٸن كانديداتتار مەن قوعامدىق ۇيىمدار سايلاۋدىڭ اشىقتىعى مەن زاڭدىلىعىن قامتاماسىز ەتەدٸ. مۇنان بٶلەك, قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەلٸمٸزدٸڭ ٶڭٸرلەرٸندە اۋماقتىق جەنە ۋچاسكەلٸك سايلاۋ كوميسسييالارىنىڭ مٷشەلەرٸ ٷشٸن سەمينارلار مەن ترەنينگتەر ٶتٸپ جاتىر. كوميسسييا مٷشەلەرٸن وقىتۋ كۋرستارىن ٶتكٸزۋ سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋعا جۇمىلدىرىلعان تۇلعالاردىڭ قۇزٸرەتٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ جەنە اۋىل ەكٸمدەرٸ سايلاۋىن ەدٸل ٶتكٸزۋدٸڭ جوعارى دەڭگەيٸن قامتاماسىز ەتەدٸ», - دەدٸ ينستيتۋت ديرەكتورى.
ال سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى عاني نىعىمەتوۆتٸڭ ايتۋىنشا, ەرتەڭ بۇل ٶڭٸردە 70 اۋىلدىق وكرۋگتٸڭ جەنە اۋداندىق ماڭىزى بار بٸر قالانىڭ ەكٸمٸ سايلانباق.
«اۋىل ەكٸمدەرٸن سايلاۋ – بۇل ماڭىزى زور ساياسي رەفورما. ەل تاريحىندا مۇنداي اۋقىممەن العاش رەت ٶتەيٸن دەپ وتىر. بۇعان دەيٸن اۋىل ەكٸمدەرٸن مەسليحات دەپۋتاتتارى سايلايتىن. ەندٸ اۋىل تۇرعىندارى ٶزدەرٸ ۇناتىپ, سەنٸم ارتقان, ەكٸم بولۋعا لايىق دەگەن كانديداتقا داۋىسىن بەرٸپ, تاڭداۋ جاسايدى. بۇل ەرينە سايلانعان ەكٸمنٸڭ جەنە ونى تاڭداعان تۇرعىنداردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرادى. ٶيتكەنٸ اۋىل ەكٸمٸنٸڭ دەڭگەيٸ – جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ دەڭگەيٸمەن تٸكەلەي بايلانىستى. بۇل قادامعا نە ٷشٸن بارىپ وتىرمىز? ازاماتتاردىڭ ٶز ٶمٸرٸن جاقسارتۋعا قاتىسۋى ٷشٸن جاسالعان. تۇرعىندار قاراجاتتىڭ تيٸمدٸ جۇمسالۋىن قاداعالايدى. قايدا باعىتتاۋعا بولاتىنىن ٶزارا شەشٸپ, تيٸمدٸ جۇمسالۋىن باقىلاۋدا ۇستايدى. بۇل ەلٸمٸزدٸ ودان ەرٸ دەموكراتييالاندىرۋ جولىندا جاسالىپ وتىرعان ماڭىزدى ساياسي قادام», - دەيدٸ سقو ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى.
قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى مەملەكەتتٸك باسقارۋ اكادەميياسىنىڭ قاراعاندى وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى سەرٸكجان بايبوسىنوۆ بۇل سايلاۋ دەموكراتييانى نىعايتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام ەكەنن ايتادى.
«بٸزدٸڭ ٶندٸرۋشٸلەر نەگٸزٸنەن اۋىلدىق جەرلەردە تۇرادى. ەكٸمدٸ تاڭداۋ ارقىلى ولار مەملەكەتتٸك باسقارۋعا قاتىسا الادى. «تىڭداۋشى مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ ماقساتى دا وسىمەن استاسىپ جاتىر. ەكٸمدەر حالىق الدىندا تٸكەلەي ەسەپ بەرەدٸ جەنە ٶزگەنٸڭ باعدارلامالارىنا سٸلتەمە جاسامايدى. ٷگٸت جۇمىستارى باستالعان كەزدە, ولار ٶز ەلدٸ مەكەندەرٸنٸڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, ناقتى باعدارلامالار نەمەسە جوبالار ۇسىنۋى كەرەك. ادامدار تۋعان اۋىلىنىڭ دامۋى ولاردىڭ ازاماتتىق بەلسەندٸلٸگٸ مەن تاڭداۋىنا بايلانىستى بولاتىنىن تٷسٸنۋٸ كەرەك. اۋىل تۇرعىندارى ەرتەڭگٸ سايلاۋعا بەلسەندٸ قاتىساتىنىنا سەنٸمدٸمٸن, ٶيتكەنٸ ولاردىڭ ەرقايسىسى كٸشكەنتاي وتانىنا شىن جٷرەكتەن الاڭدايدى», – دەيدٸ سەرٸكجان بايبوسىنوۆ.
ساراپشى اۋماقتىق, ۋچاسكەلٸك سايلاۋ كوميسسييالارىنا, جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتەرگە ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلٸپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«ساياسي پارتييالاردىڭ ٶكٸلدەرٸ عانا ەمەس, ٶزٸن-ٶزٸ ۇسىناتىن كانديداتتار دا ەكٸم بولا الادى. ەڭ باستىسى, بيۋللەتەندەردە «بەرٸنە قارسى» دەگەن تارماق بار. بۇل دەموكراتييالىق قوعامنىڭ تاعى بٸر تالابى», – دەپ تٷيٸندەدٸ سەرٸكجان بايبوسىنوۆ.
