Almatyda "Uly Jibek jolymen" atty kitap kórmesi aiasynda Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Basqarma Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Aqberen Elgezektiń "Kaleidoskop" jáne "Shahar kezgen" óleńder jinaǵy kópshilik nazaryna usynyldy, dep jazady Massaget.kz portaly.
Bul sharaǵa kitap avtorynan bólek aqyn-jazýshylar, oqyrmandar jáne jýrnalister qatysty. Sharany jazýshy Maqsat Málik júrgizdi.
"Aqberen óleńderi arqyly janymdy tynyshtandyrdym. Men seni maqtamaimyn. Qazaqtyń ózińdei maqtan tutar jigitteri kóp bolsyn dep tileimin. Keshegi Syrbai Máýlenov, Taiyr Jarokov, Qasym Amanjolov siiaqty iri tulǵalary boldy ǵoi. Búginginiń iri aqyny – Aqberen. Qazirgi maqtanyshymyz", - degen oqyrmannyń biri aqynnyń óleńin oqyp berdi.
Avtor oqyrmandarmen suraq-jaýap barysynda "Bolmaǵan balalyq shaq" atty prozalyq shyǵarmasyna qatysty suraqtarǵa jaýap berdi.
Maqsat Málik: "Bolmaǵan balalyq shaq" povesi jazylmaǵanda ne bolatyn edi?
Aqberen Elgezek: "Bolmaǵan balalyq shaq" jazylmaǵanda ar jaqtaǵy keńistiktiń bári jabylyp qalatyn edi. Bul shyǵarmany jazyp shyqqannan keiin basqa bir avtordyń basynan ótken shyǵarma siiaqty bolyp qaldy. Anamdy da, basqa da kisilerdi keshirdim. Basqa bir kitapty oqyp shyqqan siiaqty, ózimniń taǵdyrym emes sekildi. Esesine, ar jaqtaǵy búkil keńistikter ashyldy. Sonyń arqasynda Maqsat tilge tiek etip otyrǵan óleńder jazylǵan shyǵar. Ol shyǵarmaǵa qaryzdarmyn. Maǵan katarsis boldy", - dedi Aqberen Elgezek.
Maqsat Málik: Aqberen Elgezek poeiaziiasynda bári jumbaq siiaqty kórinýi múmkin. Túsingen adamǵa aqyn rýhani álemin, ishki jan dúniesin ashyp kórsetedi. Biraq sol qanshalyqty qiyn jáne qaýipti?
Aqberen Elgezek: "Óziń aqyn-jazýshy bop jaratylǵannan soń rólge kirip oinaýdyń ne qajeti bar? Qudai bergen dúnieni halyqqa jetkizýiń kerek. Ol úshin obrazǵa kirip, perde syrtyndaǵy "qara aidahar" siiaqty turý meniń de qolymnan keledi. Keide artyq daryldap, kóringenge jylpyldap ketemiz. Sol kezde "nedostýpny" bolyp júrmeimin ba" degen oi keledi. Biraq ol meniń tabiǵatyma jat nárse. Shyndyǵynda, halyqpen jumys isteitin bolyp jaratylǵannan keiin ózińnen ótirik tulǵa jasamaý kerek. Shynaiylyq shyǵarmashylyǵyńda da kórinis tabýy kerek. Jazasyń ba, sarqyp jaz. Óleń jazarda "mynany oqyrman túsinedi, túsinbeidi, rýhani deńgeii jetedi nemese jetpeidi" degen suraq mazalamaýy kerek. Paryzyń tek qana jazý! Tipti keibir óleńimdi ózime oqyp, onyń ishinde men oqymaǵan kitaptarǵa siltemelerdi túsindirip bergen ondaǵan adamdy kórdim. Oqyǵan ilimdi adamdar "sen mynany qaidan bilesiń" dep suraidy. Men bilmeitinimdi, tek jazǵanymdy aitamyn. Olar osy taqyrypqa qatysty birneshe kitaptardy ataidy. Eger Qudai saǵan osyndai talant, qazyna beretin bolsa, ony halyqqa tolyq ashyp berýiń kerek. Áitpese, taiaq jeisiń!"
Maqsat Málik: "Qoiatyn sońǵy suraǵym ánniń sózine bailanysty. Óziń "Súiikti etshi" t.b birneshe ánniń sózin jazdyń. Demek, osyndai óleńdi de ánge ákelýge bolady eken ǵoi. Basynda adamdar ártúrli kózqarasta qaraǵany ras. Biraq qazir túsinikti boldy dep jatyr. "Súiikti etshi" ániniń sózi bir qarasań mahabbatty, bir qarasań Táńirdi eske salady. Odan bólek, baǵana óziń aitqandai, intellektýaldy poeziiań bar. Ekeýi arasynda tartys bolmai ma?
Aqberen Elgezek: "Aldymen, birinshi suraǵyńa jaýap bereiin. Kez kelgen aqyn-jazýshy óz zamanyna jaýapty. Eger ánniń sózi qisaiyp tursa qazaq jerinde myńdaǵan aqyn júrgennen ne paida? Ánniń sózin túzeý kerek. Óitkeni ol mamandyq. Mysaly, qurylystyń bári qirap jatsa, qurylysshylar "ózimizdiń qiialymyzdaǵy syzbalarmen ómir súremiz" dese, eshkim úi salmaidy ǵoi. Sol sebepti men buǵan aralastym. Álbette, oǵan Meirambek dosym túrtki boldy. Abaidyń "sóz túzeldi, sen de túzel" deitini siiaqty ánniń de sózin túzeý kerek.
Meniń kúiim Tolstoidyń kúii siiaqty bolyp tur. Ol "osy kúnge deiin jazylǵan búkil shyǵarmamdy órteimin" degen eken. Mende týra sondai sezim boldy, bolyp júr. Osy kúnde de ishinara keibir on shaqty óleńimdi iriktep, qalǵanyn órtep jiberýge ishtei daiynmyn. Bul fizikalyq turǵydan jasalmaitynyn bilem. Óitkeni kitaptarym taralyp ketti. Ishtegi esebim. Bul bir nárseni joiyp, basqa nárseni bastaý. Bylaisha aitqanda, sheksizdik.
Ótkende ómirimde alǵash ret metroǵa mindim. Qala keptelis edi. Metro maǵan qatty áser etti. "Burynǵydai otyryp óleń jazsam qalai bolady?" dep oiladym. Múmkin emes eken. Ol jaq jabyq tur. Qulyptaýly. Adamdardyń arasynda jalǵyz qalǵanda, burynǵydai óleń jaza almaitynymdy túsindim. Mysaly, metro týraly buryn jazsam "ǵaryshta ushyp bara jatqan juldyz qusap"... dep jazar edim. Biraq qazir olai jazýǵa ishimde birdeńe ruqsat etpeidi eken. "Qýma, endi bulai jazba!" deitindei ishimde bir tsenzýra tur.
Jalpy, aitqanda úlken dúnie týdyrý úshin bárine kónýiń kerek eken. Saǵan shirigen jumyrtqa laqtyrýy múmkin, senen bas tartýy múmkin. Adam ómirinde sondai metamorfozalar bolady. Qazir men sondai kúi keship jatyrmyn".
Aita keteiik, Aqberen Elgezektiń “Kóleńkeler kúbiri”, “Ǵarysh”, “Sheksizdik syrtyndaǵy sham”, “Fantasmagoria” (túrik tilinde) atty jyr jinaqtary jaryq kórgen. Óleńderi aǵylshyn, frantsýz, ispan, arab, qytai, túrik, ázerbaijan, qyrǵyz tilderine aýdarylyp, kóptegen antologiialarǵa engen. Memlekettik “Daryn” jastar syilyǵynyń, Qazaqstan Jastar odaǵynyń “Serper” jáne “Altyn qalam”, “Semser” ulttyq syilyqtarynyń iegeri. Kóptegen respýblikalyq músháiralardyń júldegeri. Byltyr qazan aiynda qalamgerdiń «Bolmaǵan balalyq shaq” atty proza janryndaǵy tuńǵysh kitabynyń jaryq kórýine orai Jambyl atyndaǵy qalalyq jasóspirimder kitaphanasynda “Qoltańba keshi” ótken bolatyn.
