الماتىدا "ۇلى جٸبەك جولىمەن" اتتى كٸتاپ كٶرمەسٸ اياسىندا قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارما تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى اقبەرەن ەلگەزەكتٸڭ "كالەيدوسكوپ" جەنە "شاھار كەزگەن" ٶلەڭدەر جيناعى كٶپشٸلٸك نازارىنا ۇسىنىلدى, دەپ جازادى Massaget.kz پورتالى.
بۇل شاراعا كٸتاپ اۆتورىنان بٶلەك اقىن-جازۋشىلار, وقىرماندار جەنە جۋرناليستەر قاتىستى. شارانى جازۋشى ماقسات مەلٸك جٷرگٸزدٸ.
"اقبەرەن ٶلەڭدەرٸ ارقىلى جانىمدى تىنىشتاندىردىم. مەن سەنٸ ماقتامايمىن. قازاقتىڭ ٶزٸڭدەي ماقتان تۇتار جٸگٸتتەرٸ كٶپ بولسىن دەپ تٸلەيمٸن. كەشەگٸ سىرباي مەۋلەنوۆ, تايىر جاروكوۆ, قاسىم امانجولوۆ سيياقتى ٸرٸ تۇلعالارى بولدى عوي. بٷگٸنگٸنٸڭ ٸرٸ اقىنى – اقبەرەن. قازٸرگٸ ماقتانىشىمىز", - دەگەن وقىرماننىڭ بٸرٸ اقىننىڭ ٶلەڭٸن وقىپ بەردٸ.
اۆتور وقىرماندارمەن سۇراق-جاۋاپ بارىسىندا "بولماعان بالالىق شاق" اتتى پروزالىق شىعارماسىنا قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردٸ.
ماقسات مەلٸك: "بولماعان بالالىق شاق" پوۆەسٸ جازىلماعاندا نە بولاتىن ەدٸ?
اقبەرەن ەلگەزەك: "بولماعان بالالىق شاق" جازىلماعاندا ار جاقتاعى كەڭٸستٸكتٸڭ بەرٸ جابىلىپ قالاتىن ەدٸ. بۇل شىعارمانى جازىپ شىققاننان كەيٸن باسقا بٸر اۆتوردىڭ باسىنان ٶتكەن شىعارما سيياقتى بولىپ قالدى. انامدى دا, باسقا دا كٸسٸلەردٸ كەشٸردٸم. باسقا بٸر كٸتاپتى وقىپ شىققان سيياقتى, ٶزٸمنٸڭ تاعدىرىم ەمەس سەكٸلدٸ. ەسەسٸنە, ار جاقتاعى بٷكٸل كەڭٸستٸكتەر اشىلدى. سونىڭ ارقاسىندا ماقسات تٸلگە تيەك ەتٸپ وتىرعان ٶلەڭدەر جازىلعان شىعار. ول شىعارماعا قارىزدارمىن. ماعان كاتارسيس بولدى", - دەدٸ اقبەرەن ەلگەزەك.
ماقسات مەلٸك: اقبەرەن ەلگەزەك پوەيازيياسىندا بەرٸ جۇمباق سيياقتى كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. تٷسٸنگەن ادامعا اقىن رۋحاني ەلەمٸن, ٸشكٸ جان دٷنيەسٸن اشىپ كٶرسەتەدٸ. بٸراق سول قانشالىقتى قيىن جەنە قاۋٸپتٸ?
اقبەرەن ەلگەزەك: "ٶزٸڭ اقىن-جازۋشى بوپ جاراتىلعاننان سوڭ رٶلگە كٸرٸپ ويناۋدىڭ نە قاجەتٸ بار? قۇداي بەرگەن دٷنيەنٸ حالىققا جەتكٸزۋٸڭ كەرەك. ول ٷشٸن وبرازعا كٸرٸپ, پەردە سىرتىنداعى "قارا ايداھار" سيياقتى تۇرۋ مەنٸڭ دە قولىمنان كەلەدٸ. كەيدە ارتىق دارىلداپ, كٶرٸنگەنگە جىلپىلداپ كەتەمٸز. سول كەزدە "نەدوستۋپنى" بولىپ جٷرمەيمٸن با" دەگەن وي كەلەدٸ. بٸراق ول مەنٸڭ تابيعاتىما جات نەرسە. شىندىعىندا, حالىقپەن جۇمىس ٸستەيتٸن بولىپ جاراتىلعاننان كەيٸن ٶزٸڭنەن ٶتٸرٸك تۇلعا جاساماۋ كەرەك. شىنايىلىق شىعارماشىلىعىڭدا دا كٶرٸنٸس تابۋى كەرەك. جازاسىڭ با, سارقىپ جاز. ٶلەڭ جازاردا "مىنانى وقىرمان تٷسٸنەدٸ, تٷسٸنبەيدٸ, رۋحاني دەڭگەيٸ جەتەدٸ نەمەسە جەتپەيدٸ" دەگەن سۇراق مازالاماۋى كەرەك. پارىزىڭ تەك قانا جازۋ! تٸپتٸ كەيبٸر ٶلەڭٸمدٸ ٶزٸمە وقىپ, ونىڭ ٸشٸندە مەن وقىماعان كٸتاپتارعا سٸلتەمەلەردٸ تٷسٸندٸرٸپ بەرگەن ونداعان ادامدى كٶردٸم. وقىعان ٸلٸمدٸ ادامدار "سەن مىنانى قايدان بٸلەسٸڭ" دەپ سۇرايدى. مەن بٸلمەيتٸنٸمدٸ, تەك جازعانىمدى ايتامىن. ولار وسى تاقىرىپقا قاتىستى بٸرنەشە كٸتاپتاردى اتايدى. ەگەر قۇداي ساعان وسىنداي تالانت, قازىنا بەرەتٸن بولسا, ونى حالىققا تولىق اشىپ بەرۋٸڭ كەرەك. ەيتپەسە, تاياق جەيسٸڭ!"
ماقسات مەلٸك: "قوياتىن سوڭعى سۇراعىم ەننٸڭ سٶزٸنە بايلانىستى. ٶزٸڭ "سٷيٸكتٸ ەتشٸ" ت.ب بٸرنەشە ەننٸڭ سٶزٸن جازدىڭ. دەمەك, وسىنداي ٶلەڭدٸ دە ەنگە ەكەلۋگە بولادى ەكەن عوي. باسىندا ادامدار ەرتٷرلٸ كٶزقاراستا قاراعانى راس. بٸراق قازٸر تٷسٸنٸكتٸ بولدى دەپ جاتىر. "سٷيٸكتٸ ەتشٸ" ەنٸنٸڭ سٶزٸ بٸر قاراساڭ ماحابباتتى, بٸر قاراساڭ تەڭٸردٸ ەسكە سالادى. ودان بٶلەك, باعانا ٶزٸڭ ايتقانداي, ينتەللەكتۋالدى پوەزيياڭ بار. ەكەۋٸ اراسىندا تارتىس بولماي ما?
اقبەرەن ەلگەزەك: "الدىمەن, بٸرٸنشٸ سۇراعىڭا جاۋاپ بەرەيٸن. كەز كەلگەن اقىن-جازۋشى ٶز زامانىنا جاۋاپتى. ەگەر ەننٸڭ سٶزٸ قيسايىپ تۇرسا قازاق جەرٸندە مىڭداعان اقىن جٷرگەننەن نە پايدا? ەننٸڭ سٶزٸن تٷزەۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ ول ماماندىق. مىسالى, قۇرىلىستىڭ بەرٸ قيراپ جاتسا, قۇرىلىسشىلار "ٶزٸمٸزدٸڭ قييالىمىزداعى سىزبالارمەن ٶمٸر سٷرەمٸز" دەسە, ەشكٸم ٷي سالمايدى عوي. سول سەبەپتٸ مەن بۇعان ارالاستىم. ەلبەتتە, وعان مەيرامبەك دوسىم تٷرتكٸ بولدى. ابايدىڭ "سٶز تٷزەلدٸ, سەن دە تٷزەل" دەيتٸنٸ سيياقتى ەننٸڭ دە سٶزٸن تٷزەۋ كەرەك.
مەنٸڭ كٷيٸم تولستويدىڭ كٷيٸ سيياقتى بولىپ تۇر. ول "وسى كٷنگە دەيٸن جازىلعان بٷكٸل شىعارمامدى ٶرتەيمٸن" دەگەن ەكەن. مەندە تۋرا سونداي سەزٸم بولدى, بولىپ جٷر. وسى كٷندە دە ٸشٸنارا كەيبٸر ون شاقتى ٶلەڭٸمدٸ ٸرٸكتەپ, قالعانىن ٶرتەپ جٸبەرۋگە ٸشتەي دايىنمىن. بۇل فيزيكالىق تۇرعىدان جاسالمايتىنىن بٸلەم. ٶيتكەنٸ كٸتاپتارىم تارالىپ كەتتٸ. ٸشتەگٸ ەسەبٸم. بۇل بٸر نەرسەنٸ جويىپ, باسقا نەرسەنٸ باستاۋ. بىلايشا ايتقاندا, شەكسٸزدٸك.
ٶتكەندە ٶمٸرٸمدە العاش رەت مەتروعا مٸندٸم. قالا كەپتەلٸس ەدٸ. مەترو ماعان قاتتى ەسەر ەتتٸ. "بۇرىنعىداي وتىرىپ ٶلەڭ جازسام قالاي بولادى?" دەپ ويلادىم. مٷمكٸن ەمەس ەكەن. ول جاق جابىق تۇر. قۇلىپتاۋلى. ادامداردىڭ اراسىندا جالعىز قالعاندا, بۇرىنعىداي ٶلەڭ جازا المايتىنىمدى تٷسٸندٸم. مىسالى, مەترو تۋرالى بۇرىن جازسام "عارىشتا ۇشىپ بارا جاتقان جۇلدىز قۇساپ"... دەپ جازار ەدٸم. بٸراق قازٸر ولاي جازۋعا ٸشٸمدە بٸردەڭە رۇقسات ەتپەيدٸ ەكەن. "قۋما, ەندٸ بۇلاي جازبا!" دەيتٸندەي ٸشٸمدە بٸر تسەنزۋرا تۇر.
جالپى, ايتقاندا ٷلكەن دٷنيە تۋدىرۋ ٷشٸن بەرٸنە كٶنۋٸڭ كەرەك ەكەن. ساعان شٸرٸگەن جۇمىرتقا لاقتىرۋى مٷمكٸن, سەنەن باس تارتۋى مٷمكٸن. ادام ٶمٸرٸندە سونداي مەتامورفوزالار بولادى. قازٸر مەن سونداي كٷي كەشٸپ جاتىرمىن".
ايتا كەتەيٸك, اقبەرەن ەلگەزەكتٸڭ “كٶلەڭكەلەر كٷبٸرٸ”, “عارىش”, “شەكسٸزدٸك سىرتىنداعى شام”, “Fantasmagoria” (تٷرٸك تٸلٸندە) اتتى جىر جيناقتارى جارىق كٶرگەن. ٶلەڭدەرٸ اعىلشىن, فرانتسۋز, يسپان, اراب, قىتاي, تٷرٸك, ەزەربايجان, قىرعىز تٸلدەرٸنە اۋدارىلىپ, كٶپتەگەن انتولوگييالارعا ەنگەن. مەملەكەتتٸك “دارىن” جاستار سىيلىعىنىڭ, قازاقستان جاستار وداعىنىڭ “سەرپەر” جەنە “التىن قالام”, “سەمسەر” ۇلتتىق سىيلىقتارىنىڭ يەگەرٸ. كٶپتەگەن رەسپۋبليكالىق مٷشەيرالاردىڭ جٷلدەگەرٸ. بىلتىر قازان ايىندا قالامگەردٸڭ «بولماعان بالالىق شاق” اتتى پروزا جانرىنداعى تۇڭعىش كٸتابىنىڭ جارىق كٶرۋٸنە وراي جامبىل اتىنداعى قالالىق جاسٶسپٸرٸمدەر كٸتاپحاناسىندا “قولتاڭبا كەشٸ” ٶتكەن بولاتىن.
