Ádilet Shópen «Jasqa jas, oiǵa kári» (Abai). Óleńin oqyp otyryp órmekshi tor salyp, shań basqan oi bólmesin bir tazalap, súlgisin súrtip alǵandai kúi keshesiń. Qara óleńdegi burynǵy súrleýdi buzǵanyna, kei jerinde jáidaq ketetinine qarap moiyndaǵyń kelmeidi. Moiyndatady. Oqyǵyń kelmeidi. Oqytady. Áiteýir, bir siqyry bar. Bul Ádilettiń boiyndaǵy – poeziia siqyry bolsa kerek.
Orystar «stihotvorenie» deidi óleńdi. Stihiia – tabiǵat qubylysy. Tvoreniiasy – jasaý, jaratý. Iaǵni, poeziia – stihiia. Daýyl, burqasyn, boran, quiyn t.b. Men Ádiletti aqjaýyn der edim. Ózińmen-óziń ońasha qalyp, tátti muńǵa elitip, bir ásem kúi keshesiń basyńnan. Aqjaýyn sondai ǵoi...
Janat Jańqashuly
* * *
...Sekildi myna túnniń lep belgisi,
Raqmet aitý kerek pe ótken úshin?..
Juparyń tamaǵymdy tyrmalaidy,
Buzyp - jaryp keýdemniń ottegisin.
Boidy jeńgen əlde bir shalyq bardai...
Túnek túbi jarq etken jaryq qandai!..
On eki qos qabyrǵam – jelbezektei,
Jaǵaǵa shyǵyp qalǵan balyqtardai
Tynys bitip,
Senen shyqqan əlsizdeý únge uiydym,
Tereńińe ketedi tún quiylyp?..
Bul ómirdi qysqa ǵyp kórsetedi,
Kózderińniń sheksiz bir tuńǵiyǵy!
Janyp – sónip, lapyldap, qaita qyzyp,-
Kirpigimnen ketemin jai tamyzyp
Súiegin terip júremin oilarymnyń,
Ar kezedi júrekte saitan izin!...
Shymyldyǵyn kózińniń sheship qara,
Sheship qara, shamamsha esip baram...
...Kirgennen soń ne boldy, ne bolmady,
Biledi tek esik qana! -
Kóterilip miymda qaita halyq,
Ar daǵy til, - mendegi muń, aitary anyq?
Sen kettiń... bólme ishi daýsyń qaldy,
Jańǵyryǵy tórt dúrkin qaitalanyp!
* * *
Jaýdyń ba tómende áppaq bop jatpaqqa,
O, qaidan úirendiń solaisha etýdi ?
Sen nege aspannan quladyń, appaq qar,-
Tómenge qulaǵan daýys yrǵaǵy sekildi.
Tamyrynda júikemniń sorǵalap jatty muń,
Áppaq qar, sen nege quladyń?
Seniń shyǵarmashylyǵyńnyń názik janasýy, o, seniń, aqtyǵyń,-
Óziń joq jerdiń qarańǵylyǵynan bilinip turady.
Kebinge oranyp japyraq qaldyń ba,
Ajalyn kúte me japyraq tik turyp?..
Sen bolsań qalyqtap, jaýdyń da-jaýdyń da,
Qysqalyq pen gorizonttyń-
Beisana vertikaldy ekenin uqtyryp...
Qalyqtap kel onda, kel onda.
Japyraq úmiti – tynysyń?!.
Aqyldy bolsań sen anyqtap ber onda,
Mendegi ájimdi qaiǵynyń...jynysyn!..
Sen nege quladyń, áppaq qar?...
* * *
Ne dep alǵys aitamyn qaiǵy saǵan?
Arǵy beti kórinbes ai qusaǵan
Kóz aldymnan bar əlem syrǵyp ketti,
Jeltoqsan da ishýin qoidy, Sodan
Qabyrǵaǵa óz basyn jandai urǵan,
Qandai habar aitaiyn jaǵdaiymnan:
Oraiymnan byjynap qumyrsqalar,
Əjimder qashyp shyqty mańdaiymnan
Sóz qona almai boiyma endi sińbei,
Əlsiz janǵan shyraqtyń kem kúshindei.
Əlsin - əlsin kúbirlep,
dybysqa ie emes, jińishkelik
belgisindei -
Estiledi daýysym eshqai jaqtan,
Ólgen oidyń kózderin kesh qoi japqan.
Qala óshirdi shamdaryn mende óshirdim,
Nege jaryq?!
Ol qaiǵynyń shamy ǵoi óshpei jatqan!..
* * *
Sanań - ótken ómirdi joqtaǵan jaq
Jap - jaryq bop janatyn tusy – óleńdei.
Oi ushady tóbeńnen tórttaǵandap
Súiekteri sózbenen múshelenbei.
Aýyr muńdai bir soqpai kete almaityn,-
Jaryq shamnyń kózinen kórinbei tún.
Ózenderdei muhitqa jete almaityn,
Uzyn sózdei býynǵa bólinbeitin.
Aýa qaldy shymyrlap qýysynda,-
Kóshelerdiń kózinde batypty kún?
Al, bólmemniń besinshi buryshynda
Órmekshiler toqidy ýaqyt jibin
Ińir daǵy kelýin jyr ǵyp tókse,-
Jalǵyzdyǵyn janyńnyń shertse qyry
Bolashaqtyń aýzynan syrǵyp ketse-
Suraýly esimdiktiń kópshe túri
* * *
Seniń sóziń - qaiǵyma ótimdi myń
Jyrtyǵymdy jamaidy kekildi muń?
Iyǵyńnan qulaǵan kóleńkeńnen,-
Ózim buryn qulaityn sekildimin.
Tuz sepkendei jaramnyń ózegine,
Meniń eski sanamdy kezedi ne?
Ret - retimen qoiylǵan qala shamy,
Turǵandaiyn qaiǵynyń kezegine!
Eki qasyń umtylǵan ulylyqqa, -
Saǵan óleń jazamyn.. muny da uqpa!..
Al, býlanǵan terezege jazǵan atyń,
Aqty nege ainalyp qubyjyqqa?!
Ər kúnińdi qaiǵymmen ber tóleiin,
Jandyrýdy umytpa, órte keiin!..
Ǵaiyp boldyń aýada tilimdengen, -
Syrǵyp túsken ústimnen kórpedeiin
Neni úiretti mahabbat, neni uqtyrdy?
Joq izdegen sanamdy elittirdi.
Ekeýmizdi " qoshtasý kezeńinen"
Sútpisirim ýaqytqa bólip turdy, —
Tylsymdanǵan əldebir burylystan,
(Turamyn men ózińdi buryn ustap...)
Al, bólmede oilarym óziń jaily,-
Nege oinap júr ólimmen tyǵylyspaq?!.
***
Joǵary notany alǵan ənshidei... sózdiń basy-
Esimińdi aýzyma ala berdim...
Qar jaýmady, jaýdy da kózdiń jasy,
Tar qapasqa qaldyryp bar əlemdi-
Taqtan aqyl qulady, sana qaitqan
Shyqpai qalyp uiadan, - batqandai kún?
Sen qaitpadyń, qaitty sóz saǵan aitqan
Ózimdi - ózim qaitaryp jatqandai bir
Men Təńirdiń esebin surap kóktiń,
Sol jaǵynda.. keýdeniń.. keristik pe?
Seni izderde men sorly qulap kettim,
Bólip turǵan bizdi bos keńistikke.
Sol kúni tún. Muń. Taǵat - qurdym..
Sózdi kúrsin ókpeńnen: "kelem" degen.
Men shylym - muń kúrsinip jamap turdym,
Keńistikti jyrtylǵan - Óleńmenen!
***
Tylsymdy izdegen oilarym: " əne "- desip,
Janaiqai - ókpeden shyǵatyn daýysty dybystyń solǵyndaý dərejesi.
Kim oilap tabady ondaida muń dərisin...
Sondai oilardyń komponentterinen turatyn birligi mundaǵysy
Kim biler ólgende janymyz qai jaqqa ketedi,
Ólimdi oilaǵan oiyńnan kórtyshqandar júgirip ótedi. -
Ol oilar ińirge enshi eken...
Kúlmeimin. Men sizge qazir jəi.. tisimniń jalańashtanǵan túrin kórsetem.
