ەدٸلەت شٶپەن «جاسقا جاس, ويعا كەرٸ» (اباي). ٶلەڭٸن وقىپ وتىرىپ ٶرمەكشٸ تور سالىپ, شاڭ باسقان وي بٶلمەسٸن بٸر تازالاپ, سٷلگٸسٸن سٷرتٸپ العانداي كٷي كەشەسٸڭ. قارا ٶلەڭدەگٸ بۇرىنعى سٷرلەۋدٸ بۇزعانىنا, كەي جەرٸندە جەيداق كەتەتٸنٸنە قاراپ مويىنداعىڭ كەلمەيدٸ. مويىنداتادى. وقىعىڭ كەلمەيدٸ. وقىتادى. ەيتەۋٸر, بٸر سيقىرى بار. بۇل ەدٸلەتتٸڭ بويىنداعى – پوەزييا سيقىرى بولسا كەرەك.
ورىستار «ستيحوتۆورەنيە» دەيدٸ ٶلەڭدٸ. ستيحييا – تابيعات قۇبىلىسى. تۆورەنيياسى – جاساۋ, جاراتۋ. ياعني, پوەزييا – ستيحييا. داۋىل, بۇرقاسىن, بوران, قۇيىن ت.ب. مەن ەدٸلەتتٸ اقجاۋىن دەر ەدٸم. ٶزٸڭمەن-ٶزٸڭ وڭاشا قالىپ, تەتتٸ مۇڭعا ەلٸتٸپ, بٸر ەسەم كٷي كەشەسٸڭ باسىڭنان. اقجاۋىن سونداي عوي...
جانات جاڭقاشۇلى
* * *
...سەكٸلدٸ مىنا تٷننٸڭ لەپ بەلگٸسٸ,
راقمەت ايتۋ كەرەك پە ٶتكەن ٷشٸن?..
جۇپارىڭ تاماعىمدى تىرمالايدى,
بۇزىپ - جارىپ كەۋدەمنٸڭ وتتەگٸسٸن.
بويدى جەڭگەن əلدە بٸر شالىق بارداي...
تٷنەك تٷبٸ جارق ەتكەن جارىق قانداي!..
ون ەكٸ قوس قابىرعام – جەلبەزەكتەي,
جاعاعا شىعىپ قالعان بالىقتارداي
تىنىس بٸتٸپ,
سەنەن شىققان əلسٸزدەۋ ٷنگە ۇيىدىم,
تەرەڭٸڭە كەتەدٸ تٷن قۇيىلىپ?..
بۇل ٶمٸردٸ قىسقا عىپ كٶرسەتەدٸ,
كٶزدەرٸڭنٸڭ شەكسٸز بٸر تۇڭعيىعى!
جانىپ – سٶنٸپ, لاپىلداپ, قايتا قىزىپ,-
كٸرپٸگٸمنەن كەتەمٸن جاي تامىزىپ
سٷيەگٸن تەرٸپ جٷرەمٸن ويلارىمنىڭ,
ار كەزەدٸ جٷرەكتە سايتان ٸزٸن!...
شىمىلدىعىن كٶزٸڭنٸڭ شەشٸپ قارا,
شەشٸپ قارا, شامامشا ەسٸپ بارام...
...كٸرگەننەن سوڭ نە بولدى, نە بولمادى,
بٸلەدٸ تەك ەسٸك قانا! -
كٶتەرٸلٸپ ميىمدا قايتا حالىق,
ار داعى تٸل, - مەندەگٸ مۇڭ, ايتارى انىق?
سەن كەتتٸڭ... بٶلمە ٸشٸ داۋسىڭ قالدى,
جاڭعىرىعى تٶرت دٷركٸن قايتالانىپ!
* * *
جاۋدىڭ با تٶمەندە ەپپاق بوپ جاتپاققا,
و, قايدان ٷيرەندٸڭ سولايشا ەتۋدٸ ?
سەن نەگە اسپاننان قۇلادىڭ, اپپاق قار,-
تٶمەنگە قۇلاعان داۋىس ىرعاعى سەكٸلدٸ.
تامىرىندا جٷيكەمنٸڭ سورعالاپ جاتتى مۇڭ,
ەپپاق قار, سەن نەگە قۇلادىڭ?
سەنٸڭ شىعارماشىلىعىڭنىڭ نەزٸك جاناسۋى, و, سەنٸڭ, اقتىعىڭ,-
ٶزٸڭ جوق جەردٸڭ قاراڭعىلىعىنان بٸلٸنٸپ تۇرادى.
كەبٸنگە ورانىپ جاپىراق قالدىڭ با,
اجالىن كٷتە مە جاپىراق تٸك تۇرىپ?..
سەن بولساڭ قالىقتاپ, جاۋدىڭ دا-جاۋدىڭ دا,
قىسقالىق پەن گوريزونتتىڭ-
بەيسانا ۆەرتيكالدى ەكەنٸن ۇقتىرىپ...
قالىقتاپ كەل وندا, كەل وندا.
جاپىراق ٷمٸتٸ – تىنىسىڭ?!.
اقىلدى بولساڭ سەن انىقتاپ بەر وندا,
مەندەگٸ ەجٸمدٸ قايعىنىڭ...جىنىسىن!..
سەن نەگە قۇلادىڭ, ەپپاق قار?...
* * *
نە دەپ العىس ايتامىن قايعى ساعان?
ارعى بەتٸ كٶرٸنبەس اي قۇساعان
كٶز الدىمنان بار əلەم سىرعىپ كەتتٸ,
جەلتوقسان دا ٸشۋٸن قويدى, سودان
قابىرعاعا ٶز باسىن جانداي ۇرعان,
قانداي حابار ايتايىن جاعدايىمنان:
ورايىمنان بىجىناپ قۇمىرسقالار,
Əجٸمدەر قاشىپ شىقتى ماڭدايىمنان
سٶز قونا الماي بويىما ەندٸ سٸڭبەي,
Əلسٸز جانعان شىراقتىڭ كەم كٷشٸندەي.
Əلسٸن - əلسٸن كٷبٸرلەپ,
دىبىسقا يە ەمەس, جٸڭٸشكەلٸك
بەلگٸسٸندەي -
ەستٸلەدٸ داۋىسىم ەشقاي جاقتان,
ٶلگەن ويدىڭ كٶزدەرٸن كەش قوي جاپقان.
قالا ٶشٸردٸ شامدارىن مەندە ٶشٸردٸم,
نەگە جارىق?!
ول قايعىنىڭ شامى عوي ٶشپەي جاتقان!..
* * *
ساناڭ - ٶتكەن ٶمٸردٸ جوقتاعان جاق
جاپ - جارىق بوپ جاناتىن تۇسى – ٶلەڭدەي.
وي ۇشادى تٶبەڭنەن تٶرتتاعانداپ
سٷيەكتەرٸ سٶزبەنەن مٷشەلەنبەي.
اۋىر مۇڭداي بٸر سوقپاي كەتە المايتىن,-
جارىق شامنىڭ كٶزٸنەن كٶرٸنبەي تٷن.
ٶزەندەردەي مۇحيتقا جەتە المايتىن,
ۇزىن سٶزدەي بۋىنعا بٶلٸنبەيتٸن.
اۋا قالدى شىمىرلاپ قۋىسىندا,-
كٶشەلەردٸڭ كٶزٸندە باتىپتى كٷن?
ال, بٶلمەمنٸڭ بەسٸنشٸ بۇرىشىندا
ٶرمەكشٸلەر توقيدى ۋاقىت جٸبٸن
ٸڭٸر داعى كەلۋٸن جىر عىپ تٶكسە,-
جالعىزدىعىن جانىڭنىڭ شەرتسە قىرى
بولاشاقتىڭ اۋزىنان سىرعىپ كەتسە-
سۇراۋلى ەسٸمدٸكتٸڭ كٶپشە تٷرٸ
* * *
سەنٸڭ سٶزٸڭ - قايعىما ٶتٸمدٸ مىڭ
جىرتىعىمدى جامايدى كەكٸلدٸ مۇڭ?
يىعىڭنان قۇلاعان كٶلەڭكەڭنەن,-
ٶزٸم بۇرىن قۇلايتىن سەكٸلدٸمٸن.
تۇز سەپكەندەي جارامنىڭ ٶزەگٸنە,
مەنٸڭ ەسكٸ سانامدى كەزەدٸ نە?
رەت - رەتٸمەن قويىلعان قالا شامى,
تۇرعاندايىن قايعىنىڭ كەزەگٸنە!
ەكٸ قاسىڭ ۇمتىلعان ۇلىلىققا, -
ساعان ٶلەڭ جازامىن.. مۇنى دا ۇقپا!..
ال, بۋلانعان تەرەزەگە جازعان اتىڭ,
اقتى نەگە اينالىپ قۇبىجىققا?!
Əر كٷنٸڭدٸ قايعىممەن بەر تٶلەيٸن,
جاندىرۋدى ۇمىتپا, ٶرتە كەيٸن!..
عايىپ بولدىڭ اۋادا تٸلٸمدەنگەن, -
سىرعىپ تٷسكەن ٷستٸمنەن كٶرپەدەيٸن
نەنٸ ٷيرەتتٸ ماحاببات, نەنٸ ۇقتىردى?
جوق ٸزدەگەن سانامدى ەلٸتتٸردٸ.
ەكەۋمٸزدٸ " قوشتاسۋ كەزەڭٸنەن"
سٷتپٸسٸرٸم ۋاقىتقا بٶلٸپ تۇردى, —
تىلسىمدانعان əلدەبٸر بۇرىلىستان,
(تۇرامىن مەن ٶزٸڭدٸ بۇرىن ۇستاپ...)
ال, بٶلمەدە ويلارىم ٶزٸڭ جايلى,-
نەگە ويناپ جٷر ٶلٸممەن تىعىلىسپاق?!.
***
جوعارى نوتانى العان əنشٸدەي... سٶزدٸڭ باسى-
ەسٸمٸڭدٸ اۋزىما الا بەردٸم...
قار جاۋمادى, جاۋدى دا كٶزدٸڭ جاسى,
تار قاپاسقا قالدىرىپ بار əلەمدٸ-
تاقتان اقىل قۇلادى, سانا قايتقان
شىقپاي قالىپ ۇيادان, - باتقانداي كٷن?
سەن قايتپادىڭ, قايتتى سٶز ساعان ايتقان
ٶزٸمدٸ - ٶزٸم قايتارىپ جاتقانداي بٸر
مەن تəڭٸردٸڭ ەسەبٸن سۇراپ كٶكتٸڭ,
سول جاعىندا.. كەۋدەنٸڭ.. كەرٸستٸك پە?
سەنٸ ٸزدەردە مەن سورلى قۇلاپ كەتتٸم,
بٶلٸپ تۇرعان بٸزدٸ بوس كەڭٸستٸككە.
سول كٷنٸ تٷن. مۇڭ. تاعات - قۇردىم..
سٶزدٸ كٷرسٸن ٶكپەڭنەن: "كەلەم" دەگەن.
مەن شىلىم - مۇڭ كٷرسٸنٸپ جاماپ تۇردىم,
كەڭٸستٸكتٸ جىرتىلعان - ٶلەڭمەنەن!
***
تىلسىمدى ٸزدەگەن ويلارىم: " əنە "- دەسٸپ,
جانايقاي - ٶكپەدەن شىعاتىن داۋىستى دىبىستىڭ سولعىنداۋ دəرەجەسٸ.
كٸم ويلاپ تابادى وندايدا مۇڭ دəرٸسٸن...
سونداي ويلاردىڭ كومپونەنتتەرٸنەن تۇراتىن بٸرلٸگٸ مۇنداعىسى
كٸم بٸلەر ٶلگەندە جانىمىز قاي جاققا كەتەدٸ,
ٶلٸمدٸ ويلاعان ويىڭنان كٶرتىشقاندار جٷگٸرٸپ ٶتەدٸ. -
ول ويلار ٸڭٸرگە ەنشٸ ەكەن...
كٷلمەيمٸن. مەن سٸزگە قازٸر جəي.. تٸسٸمنٸڭ جالاڭاشتانعان تٷرٸن كٶرسەتەم.
