Qazaq tilin úirenýge kelgende «kináli emespiz» deýmen 30 jyl ótip barady. Bul týraly «Til tutastyǵy - el tutastyǵy» atty onlain-konferentsiiasynda QR Mádeniet jáne sport ministrligi Til saiasaty komitetiniń tóraǵasy Ədilbek Qaba aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
«Qazirgi ýaqytta til úshin eń bir qaýipti kezeń bastaldy dep aitýǵa bolady. Nege? Buryn aldyńǵy urpaq: «Odaq quramynda boldyq, ol kezde tildik orta bolǵan joq. Tildi úirenbedik, kinámiz joq» deitin. Búgin áli de sol « kináli emespiz « deýmen, mine 30 jyl ótip barady. Bylai alyp qarasaq, 30 jyldyń 11 jylynda bala mektepke baryp, búkil mekteptiń pánin úirenip shyǵady. 5 jylda stýdent atanyp, mamandyqtyń qyr-syryn meńgeredi. Al 30 jylda 30 aýyz sóz úirenbeý menińshe, jaqsy emes. Sondyqtan da bul bir jaǵynan memlekettik tilge qajettilikttiń joqtyǵynan dep te oilaimyn», - dedi komitet tóraǵasy.
Osy rette ol til úshin eń bir qaýipti kezeń bastaldy deýiniń syryn da túsindirip berdi.
«Qaýipti kezeń» dep otyrǵanymyz ne? Ol búgingi kúngi qoǵamdyq kólikte, dúkende, basqa oryndarda - qyzmet kórsetý nemese qyzmet jasaýdyń barlyǵynda biz ózge tilge júginip júrmiz. Ol memlekettiń, Úkimettiń nemese biliktiń kinási emes qoi. Buǵan qosa, ata-anasy qazaqsha sóileitin otbasylardyń ózinde kishkentai balalarynyń tili oryssha shyǵyp jatyr. Nege? Óitkeni, olardyń kishkentaiynan, kózin ashqanynan kóretini oryssha mýltfilmder. Balalarymyzdyń memlekettik tildi bilýi aqsap jatyr», - dedi ol.
Sonymen qatar komitet tóraǵasy bul rette, memleket áreketsiz otyr, eshteńe jasaimaidy deýge bolmaityndyǵyn basa aitty.
«30 jyldyń ishinde aimaqtardaǵy til oqytý ortalyqtarynda qanshama adam til úirenip shyqty. Zamanǵa laiyq áreket etý úshin Til álemi, Terminkom.kz, Emle, Ataý.kz, Til quraly, Sózdik qor siiaqty 15-ten astam platformalar bar. Solar arqyly da tilimizdi ilgeriletýge múmkindik jasalǵan. 2011-2019 jyldary elimizdegi 99 oqytý ortalyǵynda 514 myńnan astam adamǵa qazaq tili oqytylǵan. Biraq olardyń barlyǵy úirengen tilin paidalanyp jatyr ma? Qajettilik bar ma? Másele osynda. Osy qajettilikti týǵyzý úshin ne isteimiz? Mine osy máselelerdi talqylaý úshin búgin bas qosyp otyrmyz», - dedi Ádilbek Qaba.
