Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń taǵy bir aýqymdy jobalarynyń biri – «Ədebi ólketaný».
Elbasynyń «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda QR Prezidenti Əkimshiliginiń qoldaýymen júzege asqan joba negizinde ár óńirden arnaiy shyǵarmashylyq toptar qurylyp, belgilengen keste-jospar boiynsha oblys-aýdandarǵa ádebi ekspeditsiialar uiymdastyryp, zertteý jumystaryn júrgizip, kórkem shyǵarma jazýdy qolǵa aldy.
Joba barysynda qalamgerler tómende kórsetilgen maqsat-mindetter boiynsha jumys atqardy:
- Qazaqstanda ár jyldary jazylǵan shyǵarmalardyń ádebi kartasyn jasaý;
- El aralap, zertteý jumystaryn júrgizgen qalamgerlerdiń materialdary negizinde jańa kitaptar, kórkem shyǵarmalardy jazý;
- Aimaqtarda jalpyhalyqtyq deńgeige shyqpaǵan ádebi-rýhani jádigerlerdi zertteý
- Táýelsizdik alǵannan keiingi óńirlerde bolyp jatqan mádeni-rýhani oń ózgerister týraly jáne klassikalyq shyǵarmalarda kezdesken tarihi oryndardyń búgingi jai-kúii negizinde jańa materialdar daiyndaý jáne t.b.
«Ádebi ólketaný» Aqmola oblysynan bastaý alyp, Taraz jáne Qyzylorda, Almaty, Túrkistan jáne Mańǵystaý, Pavlodar, Atyraý oblystary men elordasy – Astana qalasynda jalǵasyn tapty.
QR Jazýshylar Odaǵynyń múshesi, aqyn Myrzan Kenjebaidyń «Ádebi ólketaný|Syr ǵajaiyptary» jobasy aiasyndaǵy Qyzylorda qalasyndaǵy sapary barysynda oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaevtyń bastamasymen Respýblikada alǵash ret ashylǵan «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasynan týyndaityn mindetterdi júzege asyratyn «Rýhani jańǵyrý» ortalyǵymen tanysty. Qalamger ortalyq qyzmetkerlerimen kezdesip, ortalyq direktory, tarih ǵylymdarynyń kandidaty Myńjas Nurlybek Káribozulymen óńirdiń ádebi jáne rýhani muralary, táýelsizdik alǵan jyldardan bastap jergilikti jerdegi oń úrdister men óńirdiń damý baǵytyndaǵy joǵary kórsetkishteri jaily pikirlesti. Aqyn «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasynyń óńirde júzege asyrylýyna tikelei jaýapty oblys ákiminiń orynbasary Rústemov Rýslan Rústemulynyń qabyldaýynda boldy.
Atalmysh joba aiasynda aqyn, dramatýrg Iran-Ǵaiyp Qazaly aýdany Áiteke bi kentiniń aýdandyq mádeniet ortalyǵynda uiymdastyrylǵan kezdesý keshine qatyssa, belgili aqyn, Memlekettik «Daryn» syilyǵynyń iegeri Dinara Málik is-sapardan alǵan áseri men jinaǵan derekteriniń negizinde shyǵarmasyn jazýda.
Qalamgerler qaýymynan qoldaý tapqan joba týraly:
Myrzan Kenjebai: «...Áýeli Qyzylorda qalasynda bolyp, keiin Aral aýdanyna attandym. Aral qalasynan ári Ústirtke qarai kósilip jatqan, arǵy sheti Qaraqalpaqstanmen shektesetin Qulandy, Bozoi, Saroi, Qoianqulaq, Qosqulaq eldi, elsiz mekenderin aralap, Belaran, Qaratúp shyńdaryn sýretke túsirip aldym. Bul jerler jazýshy Á.Nurpeiisovtyń ataqty «Qan men ter» trilogiiasynda da kórsetilgen. Osy Qulandy túbegine, Belaranǵa, Aral teńiziniń keshegi-búgingisine arnaǵan óz óleńderimdi aldaǵy jazbaǵa kirgizý oiymda bar. Aldaǵy josparlap otyrǵan qoljazbam negizinen mynadai taqyryptardan turady:
Syr óńiriniń arǵy-bergi tarihyna áýeli qysqasha sholý;
Aral teńizi: keshe jáne búgin;
Aral teńiziniń jaǵalaýyndaǵy jer-sý attarynyń shyǵý tarihy;
Osy óńirde ómir keshken, sol aimaqqa belgili, biraq, qalyń elge áli de beimálimdeý Sal-seri, jyraý, kúishi, el qorǵaǵan erler jáne basqa da tarihi tulǵalar týraly el aýzynan jiǵandarymdy jazý...» -dep pikir bildirse, Dinara Málik: «Bul kieli aimaq, qasietti Syr óńiri qazaq dalasyndaǵy eń kóne mádeni oshaqtardyń biri. Buǵan eshkimniń talasa almasy da aqiqat. Sebebi, ejelgi dáýirlerdi bylai qoiǵanda, Orta Aziianyń álemge dańqy shyqqan alyp qalalary osy Syr ózeniniń boiynda ornalasqan.... Oblystaǵy uiymdastyrýshylardyń jumys jasaý tártibine, sapasyna, mámilesine, óńir tarihymen, halqynyń tynys-tirshiligimen tanysýyma mol múmkindik jaratyp bergenine úlken rizashylyqpen oraldym» degen bolatyn.
Respýblikamyzdyń ár aimaǵyndaǵy ádebietti, mádenietti tereńinen tanyp, ólkemizdiń tarihyn zerttep-zerdelep, ony kórkem tilmen jetkizý ulttyq ádebietimizge qosylatyn mol úles, órkendeýine jol ashý ekenin eskersek, «Ádebi ólketaný» jobasy – ádebietimizdiń altyn qazynasyna qosylǵan aitýly eńbek.
Gúlziia Baǵdatqyzy
