قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ تاعى بٸر اۋقىمدى جوبالارىنىڭ بٸرٸ – «Əدەبي ٶلكەتانۋ».
ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قر پرەزيدەنتٸ Əكٸمشٸلٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن جٷزەگە اسقان جوبا نەگٸزٸندە ەر ٶڭٸردەن ارنايى شىعارماشىلىق توپتار قۇرىلىپ, بەلگٸلەنگەن كەستە-جوسپار بويىنشا وبلىس-اۋداندارعا ەدەبي ەكسپەديتسييالار ۇيىمداستىرىپ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ, كٶركەم شىعارما جازۋدى قولعا الدى.
جوبا بارىسىندا قالامگەرلەر تٶمەندە كٶرسەتٸلگەن ماقسات-مٸندەتتەر بويىنشا جۇمىس اتقاردى:
- قازاقستاندا ەر جىلدارى جازىلعان شىعارمالاردىڭ ەدەبي كارتاسىن جاساۋ;
- ەل ارالاپ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزگەن قالامگەرلەردٸڭ ماتەريالدارى نەگٸزٸندە جاڭا كٸتاپتار, كٶركەم شىعارمالاردى جازۋ;
- ايماقتاردا جالپىحالىقتىق دەڭگەيگە شىقپاعان ەدەبي-رۋحاني جەدٸگەرلەردٸ زەرتتەۋ
- تەۋەلسٸزدٸك العاننان كەيٸنگٸ ٶڭٸرلەردە بولىپ جاتقان مەدەني-رۋحاني وڭ ٶزگەرٸستەر تۋرالى جەنە كلاسسيكالىق شىعارمالاردا كەزدەسكەن تاريحي ورىنداردىڭ بٷگٸنگٸ جاي-كٷيٸ نەگٸزٸندە جاڭا ماتەريالدار دايىنداۋ جەنە ت.ب.
«ەدەبي ٶلكەتانۋ» اقمولا وبلىسىنان باستاۋ الىپ, تاراز جەنە قىزىلوردا, الماتى, تٷركٸستان جەنە ماڭعىستاۋ, پاۆلودار, اتىراۋ وبلىستارى مەن ەلورداسى – استانا قالاسىندا جالعاسىن تاپتى.
قر جازۋشىلار وداعىنىڭ مٷشەسٸ, اقىن مىرزان كەنجەبايدىڭ «ەدەبي ٶلكەتانۋ|سىر عاجايىپتارى» جوباسى اياسىنداعى قىزىلوردا قالاسىنداعى ساپارى بارىسىندا وبلىس ەكٸمٸ قىرىمبەك كٶشەرباەۆتىڭ باستاماسىمەن رەسپۋبليكادا العاش رەت اشىلعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنان تۋىندايتىن مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىراتىن «رۋحاني جاڭعىرۋ» ورتالىعىمەن تانىستى. قالامگەر ورتالىق قىزمەتكەرلەرٸمەن كەزدەسٸپ, ورتالىق ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى مىڭجاس نۇرلىبەك كەرٸبوزۇلىمەن ٶڭٸردٸڭ ەدەبي جەنە رۋحاني مۇرالارى, تەۋەلسٸزدٸك العان جىلداردان باستاپ جەرگٸلٸكتٸ جەردەگٸ وڭ ٷردٸستەر مەن ٶڭٸردٸڭ دامۋ باعىتىنداعى جوعارى كٶرسەتكٸشتەرٸ جايلى پٸكٸرلەستٸ. اقىن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ٶڭٸردە جٷزەگە اسىرىلۋىنا تٸكەلەي جاۋاپتى وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى رٷستەموۆ رۋسلان رٷستەمۇلىنىڭ قابىلداۋىندا بولدى.
اتالمىش جوبا اياسىندا اقىن, دراماتۋرگ يران-عايىپ قازالى اۋدانى ەيتەكە بي كەنتٸنٸڭ اۋداندىق مەدەنيەت ورتالىعىندا ۇيىمداستىرىلعان كەزدەسۋ كەشٸنە قاتىسسا, بەلگٸلٸ اقىن, مەملەكەتتٸك «دارىن» سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ دينارا مەلٸك ٸس-ساپاردان العان ەسەرٸ مەن جيناعان دەرەكتەرٸنٸڭ نەگٸزٸندە شىعارماسىن جازۋدا.
قالامگەرلەر قاۋىمىنان قولداۋ تاپقان جوبا تۋرالى:
مىرزان كەنجەباي: «...ەۋەلٸ قىزىلوردا قالاسىندا بولىپ, كەيٸن ارال اۋدانىنا اتتاندىم. ارال قالاسىنان ەرٸ ٷستٸرتكە قاراي كٶسٸلٸپ جاتقان, ارعى شەتٸ قاراقالپاقستانمەن شەكتەسەتٸن قۇلاندى, بوزوي, ساروي, قويانقۇلاق, قوسقۇلاق ەلدٸ, ەلسٸز مەكەندەرٸن ارالاپ, بەلاران, قاراتٷپ شىڭدارىن سۋرەتكە تٷسٸرٸپ الدىم. بۇل جەرلەر جازۋشى ە.نۇرپەيٸسوۆتىڭ اتاقتى «قان مەن تەر» تريلوگيياسىندا دا كٶرسەتٸلگەن. وسى قۇلاندى تٷبەگٸنە, بەلارانعا, ارال تەڭٸزٸنٸڭ كەشەگٸ-بٷگٸنگٸسٸنە ارناعان ٶز ٶلەڭدەرٸمدٸ الداعى جازباعا كٸرگٸزۋ ويىمدا بار. الداعى جوسپارلاپ وتىرعان قولجازبام نەگٸزٸنەن مىناداي تاقىرىپتاردان تۇرادى:
سىر ٶڭٸرٸنٸڭ ارعى-بەرگٸ تاريحىنا ەۋەلٸ قىسقاشا شولۋ;
ارال تەڭٸزٸ: كەشە جەنە بٷگٸن;
ارال تەڭٸزٸنٸڭ جاعالاۋىنداعى جەر-سۋ اتتارىنىڭ شىعۋ تاريحى;
وسى ٶڭٸردە ٶمٸر كەشكەن, سول ايماققا بەلگٸلٸ, بٸراق, قالىڭ ەلگە ەلٸ دە بەيمەلٸمدەۋ سال-سەرٸ, جىراۋ, كٷيشٸ, ەل قورعاعان ەرلەر جەنە باسقا دا تاريحي تۇلعالار تۋرالى ەل اۋزىنان جيعاندارىمدى جازۋ...» -دەپ پٸكٸر بٸلدٸرسە, دينارا مەلٸك: «بۇل كيەلٸ ايماق, قاسيەتتٸ سىر ٶڭٸرٸ قازاق دالاسىنداعى ەڭ كٶنە مەدەني وشاقتاردىڭ بٸرٸ. بۇعان ەشكٸمنٸڭ تالاسا الماسى دا اقيقات. سەبەبٸ, ەجەلگٸ دەۋٸرلەردٸ بىلاي قويعاندا, ورتا ازييانىڭ ەلەمگە داڭقى شىققان الىپ قالالارى وسى سىر ٶزەنٸنٸڭ بويىندا ورنالاسقان.... وبلىستاعى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ جۇمىس جاساۋ تەرتٸبٸنە, ساپاسىنا, مەمٸلەسٸنە, ٶڭٸر تاريحىمەن, حالقىنىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸمەن تانىسۋىما مول مٷمكٸندٸك جاراتىپ بەرگەنٸنە ٷلكەن ريزاشىلىقپەن ورالدىم» دەگەن بولاتىن.
رەسپۋبليكامىزدىڭ ەر ايماعىنداعى ەدەبيەتتٸ, مەدەنيەتتٸ تەرەڭٸنەن تانىپ, ٶلكەمٸزدٸڭ تاريحىن زەرتتەپ-زەردەلەپ, ونى كٶركەم تٸلمەن جەتكٸزۋ ۇلتتىق ەدەبيەتٸمٸزگە قوسىلاتىن مول ٷلەس, ٶركەندەۋٸنە جول اشۋ ەكەنٸن ەسكەرسەك, «ەدەبي ٶلكەتانۋ» جوباسى – ەدەبيەتٸمٸزدٸڭ التىن قازىناسىنا قوسىلعان ايتۋلى ەڭبەك.
گٷلزييا باعداتقىزى
