.jpeg)
Til saiasatyn iske asyrýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyna sáikes qazaq tilin, ádebieti men mádenietin ilgeriletýdi, tanymal etýge baǵyttalǵan Qazaqstanda jáne shetelderdegi qazaq diasporalary men irredentterge qazaq tilin oqytý, qazaq tilinde ashyq bilim berý, Abaidyń shyǵarmashylyǵy, qazaq tilin, ádebieti men folkloryn úirený, ulttyq mádenietti nasihattaýǵa arnalǵan sharalar qyzmetin uiymdastyrý, oqytý baǵdarlamasyn ázirleý «Abai institýty» baǵdarlamasy jasaldy.
Munyń basty maqsaty Qazaqstan Respýblikasynyń konsýldyqtary arqyly jáne birlesip oryndaýǵa múddeli otandyq jáne sheteldik mekemeler men uiymdardy seriktestikter arqyly búkil álem boiynsha qazaq tilin nasihattaý, qazaq tilin halyqaralyq deńgeide bedelin arttyrý, qazaq mádenietimen, rýhaniiatymen tanystyrý, shetelderdegi qazaq diasporalary men irredentteri úshin qazaq tilin meńgerýdi ilgeriletý, tereńdetýge jáne Abaidyń shyǵarmashylyǵy men ideialaryna arnalǵan is-sharalar uiymdastyrý bolyp tabylady. Baǵdarlama aiasynda el azamattary, sheteldegi qandastar men shetel azamattary qamtylady.
«Abai institýty» Qazaqstan Respýblikasynyń konsýldyqtary bar túrkitektes, slaviantektes elder men alys shetelderde iske asyrylyp jatyr.
Sheteldegi qazaqtar ózderi ómir súretin memleketterde sol eldiń tilin meńgerip, jalpy qundylyqtarymen ómir súredi. Degenmen qazirgi tańda qazaq diasporasy ókilderiniń qazaq tilin meńgerýi basty máselege ainalyp otyr. Atap aitqanda, qazaq mektepteriniń jai-kúii, qazaqsha oqytatyn kýrstardyń jaǵdaiy, qazaq tilin úiretetin oqý-ádistemelik quraldarmen qamtamasyz etýi, Qazaqstanǵa qonys aýdarǵysy keletin, joǵary oqý oryndaryna túskisi keletin jastardyń mektep baǵdarlamasynan beihabar bolýy, qazaq tilinde gazet-jýrnal basyp shyǵarýdyń jaǵdaiy, qazaq tilindegi radio, teledidar baǵdarlamalarynyń jaǵdaiy, qazaq tilinde qazaqstandyq radio jáne teleónimderdiń ózge elderde taratylý jaǵdaiy basty nazarǵa alynady.
Sonyń biri qazaq diasporasyna qazaq tilin úiretetin ámbebap basylym – sandyq tehnologiiaǵa negizdelgen, baspa jáne elektrondyq nusqadaǵy deńgeilik keshendi mýltimedialyq ónim. Osylar arqyly qazaq tilin úiretý, qazaq mádenietin dáripteý kýrstaryn ártúrli jastaǵy azamattarǵa qoljetimdi etý, onlain/oflain kýrstardyń sapasyn arttyrý, qazaq tiliniń qoldaný aiasyn keńeitý, oqytýdyń qazirgi zamanǵy nysandaryn, ádisteri men tehnologiialaryn tájiribege engizý, til úirenýshilerdiń aitylym daǵdysyn jetildirý arqyly, qazaq tilinde sóileýshilerdiń sanyn arttyrý júzege asyrylady.
Birinshi kezekte, qazaq tilin, ádebieti men mádenietin ilgeriletýdi, tanymal etýge baǵyttalǵan respýblikada jáne shetelde qazaq tildi oqytý, qazaq tilinde ashyq bilim berý baǵdarlamalarynyń jalpyǵa qoljetimdiligin qamtamasyz etý, qazaq tilin oqytýǵa arnalǵan onlain portal men qosymshalardy damytýdy kózdeidi.
2020 jyly álemniń 5 memleketinde 100-ge jýyq qazaq tilin úirenýshige qazaq tilin úirettik. Al 2021-2020 jyldary bul synyp sany 10-ǵa deiin artyp, tyńdaýshylar sany 200-den asty. Búgingi kúni Reseidiń Omby qalasynda ornalasqan «Omby qazaqtary», Astrahan qalasyndaǵy «Astrahan qazaqtary» uiymdarymen, Mońǵoliianyń «Alash Mońǵoliia» uiymymen, Túrkiianyń Ystambul qalasyndaǵy «Qazaq-Túrik qory» qoǵamymen, Ankaranyń «Kók Tý» qoǵamymen, Frantsiianyń Parij qalasyndaǵy «Álem» qazaq qaýymdastyǵymen, Avstriianyń Vena qalasyndaǵy «Qazaq mádenieti» qoǵamymen jumys isteýdemiz.
Sondai-aq 2020 jyldan beri Iran Islam Respýblikasyndaǵy qazaqtar kóp shoǵyrlanǵan qalasy Gorgan qalasynda da, Vengriianyń Býdapesht qalasynda qandastardyń suraýy boiynsha oflain synyptar ashylyp, 40-qa jýyq qandasymyz qazaq tilin úirendi.
Bul jumystar bolashaqta da óz jalǵasyn taba beretin bolady.
Aigúl Ormanova,
«Sh.Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» UǴPO» KeAQ
«Abai institýty» bóliminiń jetekshisi
