«اباي ينستيتۋتى»: ٸزدەنٸستەر مەن ٸرگەلٸ ٸستەر

«اباي ينستيتۋتى»: ٸزدەنٸستەر مەن ٸرگەلٸ ٸستەر


تٸل ساياساتىن ٸسكە اسىرۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنا سەيكەس قازاق تٸلٸن, ەدەبيەتٸ مەن مەدەنيەتٸن ٸلگەرٸلەتۋدٸ, تانىمال ەتۋگە باعىتتالعان قازاقستاندا جەنە شەتەلدەردەگٸ قازاق دياسپورالارى مەن يررەدەنتتەرگە قازاق تٸلٸن وقىتۋ, قازاق تٸلٸندە اشىق بٸلٸم بەرۋ, ابايدىڭ شىعارماشىلىعى, قازاق تٸلٸن, ەدەبيەتٸ مەن فولكلورىن ٷيرەنۋ, ۇلتتىق مەدەنيەتتٸ ناسيحاتتاۋعا ارنالعان شارالار قىزمەتٸن ۇيىمداستىرۋ, وقىتۋ باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋ «اباي ينستيتۋتى» باعدارلاماسى جاسالدى.

مۇنىڭ باستى ماقساتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونسۋلدىقتارى ارقىلى جەنە بٸرلەسٸپ ورىنداۋعا مٷددەلٸ وتاندىق جەنە شەتەلدٸك مەكەمەلەر مەن ۇيىمداردى سەرٸكتەستٸكتەر ارقىلى بٷكٸل ەلەم بويىنشا قازاق تٸلٸن ناسيحاتتاۋ, قازاق تٸلٸن حالىقارالىق دەڭگەيدە بەدەلٸن ارتتىرۋ, قازاق مەدەنيەتٸمەن, رۋحانيياتىمەن تانىستىرۋ, شەتەلدەردەگٸ قازاق دياسپورالارى مەن يررەدەنتتەرٸ ٷشٸن قازاق تٸلٸن مەڭگەرۋدٸ ٸلگەرٸلەتۋ, تەرەڭدەتۋگە جەنە ابايدىڭ شىعارماشىلىعى مەن يدەيالارىنا ارنالعان ٸس-شارالار ۇيىمداستىرۋ بولىپ تابىلادى. باعدارلاما اياسىندا ەل ازاماتتارى, شەتەلدەگٸ قانداستار مەن شەتەل ازاماتتارى قامتىلادى.

«اباي ينستيتۋتى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونسۋلدىقتارى بار تٷركٸتەكتەس, سلاۆيانتەكتەس ەلدەر مەن الىس شەتەلدەردە ٸسكە اسىرىلىپ جاتىر.

شەتەلدەگٸ قازاقتار ٶزدەرٸ ٶمٸر سٷرەتٸن مەملەكەتتەردە سول ەلدٸڭ تٸلٸن مەڭگەرٸپ, جالپى قۇندىلىقتارىمەن ٶمٸر سٷرەدٸ. دەگەنمەن قازٸرگٸ تاڭدا قازاق دياسپوراسى ٶكٸلدەرٸنٸڭ قازاق تٸلٸن مەڭگەرۋٸ باستى مەسەلەگە اينالىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, قازاق مەكتەپتەرٸنٸڭ جاي-كٷيٸ, قازاقشا وقىتاتىن كۋرستاردىڭ جاعدايى, قازاق تٸلٸن ٷيرەتەتٸن وقۋ-ەدٸستەمەلٸك قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋٸ, قازاقستانعا قونىس اۋدارعىسى كەلەتٸن, جوعارى وقۋ ورىندارىنا تٷسكٸسٸ كەلەتٸن جاستاردىڭ مەكتەپ باعدارلاماسىنان بەيحابار بولۋى, قازاق تٸلٸندە گازەت-جۋرنال باسىپ شىعارۋدىڭ جاعدايى, قازاق تٸلٸندەگٸ راديو, تەلەديدار باعدارلامالارىنىڭ جاعدايى, قازاق تٸلٸندە قازاقستاندىق راديو جەنە تەلەٶنٸمدەردٸڭ ٶزگە ەلدەردە تاراتىلۋ جاعدايى باستى نازارعا الىنادى. 

سونىڭ بٸرٸ قازاق دياسپوراسىنا قازاق تٸلٸن ٷيرەتەتٸن ەمبەباپ باسىلىم – ساندىق تەحنولوگيياعا نەگٸزدەلگەن, باسپا جەنە ەلەكتروندىق نۇسقاداعى  دەڭگەيلٸك كەشەندٸ مۋلتيمەديالىق ٶنٸم. وسىلار ارقىلى قازاق تٸلٸن ٷيرەتۋ, قازاق مەدەنيەتٸن دەرٸپتەۋ كۋرستارىن ەرتٷرلٸ جاستاعى ازاماتتارعا قولجەتٸمدٸ ەتۋ, ونلاين/وفلاين كۋرستاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, قازاق تٸلٸنٸڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ, وقىتۋدىڭ قازٸرگٸ زامانعى نىساندارىن, ەدٸستەرٸ مەن تەحنولوگييالارىن تەجٸريبەگە ەنگٸزۋ, تٸل ٷيرەنۋشٸلەردٸڭ ايتىلىم داعدىسىن جەتٸلدٸرۋ ارقىلى, قازاق تٸلٸندە سٶيلەۋشٸلەردٸڭ سانىن ارتتىرۋ جٷزەگە اسىرىلادى.

بٸرٸنشٸ كەزەكتە, قازاق تٸلٸن, ەدەبيەتٸ مەن مەدەنيەتٸن ٸلگەرٸلەتۋدٸ, تانىمال ەتۋگە باعىتتالعان رەسپۋبليكادا جەنە شەتەلدە قازاق تٸلدٸ وقىتۋ, قازاق تٸلٸندە اشىق بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ جالپىعا قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, قازاق تٸلٸن وقىتۋعا ارنالعان ونلاين پورتال مەن قوسىمشالاردى دامىتۋدى كٶزدەيدٸ. 


2020 جىلى ەلەمنٸڭ 5 مەملەكەتٸندە 100-گە جۋىق قازاق تٸلٸن ٷيرەنۋشٸگە قازاق تٸلٸن ٷيرەتتٸك. ال 2021-2020 جىلدارى بۇل سىنىپ سانى 10-عا دەيٸن ارتىپ, تىڭداۋشىلار سانى 200-دەن استى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ رەسەيدٸڭ ومبى قالاسىندا ورنالاسقان «ومبى قازاقتارى», استراحان قالاسىنداعى «استراحان قازاقتارى» ۇيىمدارىمەن, موڭعولييانىڭ «الاش موڭعولييا» ۇيىمىمەن, تٷركييانىڭ ىستامبۇل قالاسىنداعى «قازاق-تٷرٸك قورى» قوعامىمەن, انكارانىڭ «كٶك تۋ» قوعامىمەن, فرانتسييانىڭ پاريج قالاسىنداعى «ەلەم» قازاق قاۋىمداستىعىمەن, اۆسترييانىڭ ۆەنا قالاسىنداعى «قازاق مەدەنيەتٸ» قوعامىمەن جۇمىس ٸستەۋدەمٸز. 

سونداي-اق 2020 جىلدان بەرٸ يران يسلام رەسپۋبليكاسىنداعى قازاقتار كٶپ شوعىرلانعان قالاسى گورگان قالاسىندا دا, ۆەنگرييانىڭ بۋداپەشت قالاسىندا قانداستاردىڭ سۇراۋى بويىنشا وفلاين سىنىپتار اشىلىپ, 40-قا جۋىق قانداسىمىز قازاق تٸلٸن ٷيرەندٸ.

بۇل جۇمىستار بولاشاقتا دا ٶز جالعاسىن تابا بەرەتٸن بولادى.

ايگٷل ورمانوۆا,

«ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى «تٸل-قازىنا» ۇعپو» كەاق 

«اباي ينستيتۋتى» بٶلٸمٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ