QR Aqparat jáne kommýnikatsiialar ministri Dáýren Abaev «QazAqparat» tilshisine bergen suhbatynda Denis Tenniń ólimin tergeýge qatysty politsiia jumysyna jáne osy qaiǵyly oqiǵadan keiin qoǵamda týyndaǵan rezonansqa qatysy keńirek aityp berdi.
- Saýaldarymyzǵa jaýap berýge kelisim bergenińiz úshin rizashylyǵymyzdy bildiremiz. Al biz ózińizben búginde árbir azamatty tolǵandyratyn elimizdegi quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý máselesin talqylaǵymyz keledi. Bul másele ásirese dańqty mánerlep syrǵanaýshy Denis Tenniń qaiǵyly qazasynan keiin ózekti bola tústi. Bilik pen qoǵamnyń arasyndaǵy kommýnikatsiiaǵa jaýap beretin ministr retinde mynany aityńyzshy, Ishki ister ministrligi tosyn jaǵdailarda resmi málimdeme jasaýda nelikten únemi kesh qalyp jatady?
- Eń aldymen mynany aitqym keledi, Denis Ten ólimine qatysty jaǵdaida IIM jedel tártippen tilshilerge eń ózekti aqparattardy usyndy.
Al sol aqparatty tekserýge biraz ýaqyttyń ketetindigi basqa másele. Tipti eń shuǵyl jaǵdaidyń ózinde de memlekettik organ olardy sáikesinshe tekserýden ótpesten faktilerin jariia etýge quqyǵy joq.
Buǵan qosa, Qylmystyq-protsestik kodekske sáikes sotqa deiingi tergeý málimetterin jariia etýge bolmaidy. Ol prokýrordyń kelisimimen ruqsat etilgen kólemde ǵana jariia etýge beriledi.
Degenmen, taǵy da qaitalap aitamyn, bul joly aqparattyq vakýým týyndaǵan joq, qoǵamnan eshteńe de búgilip qalmady.
- Qoǵamda ministr Qasymovty otstavqa shaqyrýshylar jiilep barady. Osy máselege qatysty ne aitar edińiz?
- Ózderińiz de bilesizder, elimizdiń eń tanymal, milliondardyń súiikti sportshysynyń ólimi qoǵamymyzdy kúizeltti. Buǵan qosa, bul qaiǵyly jai elimizdiń quqyqtyq tártibin qamtamasyz etý bóligindegi birqatar kúrdeli problemalardyń betin ashty. Osyndai jaǵdaida jappai emotsionaldy kúizelistiń oryn alýy, kóptegen azamattardyń mundai talap qoiýy tań qalarlyq jait emes.
Degenmen, emotsiia esh ýaqytta ta tiimdi sheshimderdiń, buǵan qosa kadrlyq máselelerdiń odaqtasy bolǵan emes. Biz muny túsinýimiz qajet.
Qalmuhanbet Qasymov - jumys tájiribesi óte mol óz isiniń úlken kásibi kadrlyq politseii.
Barlyq syni pikirlerge qaramastan onyń basshylyǵy barysynda quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý salasynda qylmystardyń ashylýy, kriminogendik ahýaldyń tómendeýi bóliginde baiypty nátijelerge qol jetkizildi.
Dál osyny Almaty qalalyq IID bastyǵyna qatysty da aita alamyn. Almaty qalalyq ishki ister departamentiniń bastyǵy Serik Kúdebaev qaýipti qylmyskerlerdi ustaýmen bailanysty politsiia operatsiialaryna ózi de qatysady.
Tenniń ólimine qatysty jaǵdaida da Kúdebaev qylmyskerlerdi ustaý operatsiialaryna jeke ózi qatysty. Bul isti ashýǵa táýlikke jetpes ýaqyt qana qajet boldy. Demek, qalai desek te bul politsiianyń qolynan keledi jáne olar jumys istei alady.
BAQ-ta politsiia qyzmetkerleriniń kásibi sheberlikteriniń tómen deńgeii týraly maqala jariialandy. Jekelegen jaǵdailarda ol solai bolýy da múmkin. Alaida, óz isine berilgen, qoǵamymyzdyń ál-aýqaty men tynyshtyǵy úshin janyn qurban etýge daiyn qyzmetkerler de bar. biz nelikten olar jaiynda tis jarmaimyz? Barlyǵyn bir ólshemmen qarap, jappai búlinshilik jaiynda aitýǵa bolmaidy. Munyń aýyly tym alys.
- BAQ-ta Almaty «mádeni» astanadan «qylmystyq» shaharǵa ainaldy degen pikirler de qylań bergen edi...
- Esińizde bolsa, jańa Qylmystyq-protsestik kodeks qabyldanǵannan keiin qylmys syndy barlyq quqyq buzýshylyq týraly búkil dabyldyń tirkelýi kózdelgen edi. Qaladaǵy qylmys deńgeii 10 paiyzǵa tómendep, olardyń ashylýy jaqsara túste. Buǵan qosa, kisi óltirý, qaraqshylyq, tonaý, kólik urlaý syndy aýyr quqyq buzýshylyqtardyń kórsetkishi aitarlyqtai tómendedi.
Jáne de osy kezeńde Almatyǵa qosymsha ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń qosylǵanyn jáne ishki kóshi-qonnyń joǵary dinamikasy baiqalǵanyn esten shyǵarmaýymyz qajet. Óitkeni, ońtústik astana respýblikadaǵy eń basty ekonomikalyq ortalyqtardyń biri bolyp qalady.
Dál osy Almaty kósheleri men aýdandardy syrtqy baqylaý kameralarmen jabdyqtaýda eń joǵary qarqynǵa ie bolyp otyr. Árine, politsiia bárin bilep-tósteýshi emes, biraq, biz qylmystyq haosta ómir súrip jatyrmyz deý de ádiletsiz.
- D.Tenniń ólimine qatysty iske arnalǵan keshegi brifingte Q.Qasymov nelikten ózi shyǵyp, jýrnalister aldynda sóilemedi?
- Bul saýalǵa jaýap berildi ǵoi. Ishki ister vitse-ministri Rashid Jaqypovtyń atap ótýinshe, IIM basshysy qyzmettik is-saparda júr.
Degenmen, baspasóz máslihaty barysynda týyndaǵan barlyq saýalǵa IIM ókili jan-jaqty túsinikteme berdi. Óz tarapymnan qosarym, Qalmuhanbet Qasymov oryn alyp jatqan jaittar týraly aqparattardy biledi jáne ahýaldy óz baqylaýynda ustap otyr.
- Ádep turǵysynan alyp qaraǵanda, Siz IIM sportshynyń ólimi úshin keshirim suraýy kerek dep esepteisiz be?
- Denis Tenniń ólimi - bul Qazaqstan úshin úlken tragediia. Oryn alǵan jaitqa bailanysty adamgershilik jaýapkershilik pen aýyr qaza qaiǵysyn bizdiń árqaisymyz da sezinemiz. Bul qoǵamdyq reaktsiiadan-aq anyq baiqalady. Ishki ister ministrligine jariia túrde keshirim talap etýdiń qanshalyqty ádiletti ekendigin aitý qiyn. Degenmen, Ishki ister vitse-ministri Rashid Jaqypovtyń keshirim suraý máselesi zańdyq turǵydan tysqary jatyr degen pikirimen kelisemin.
Ózińiz de biletindei, qazirgi ýaqytta Almaty qalalyq IID jumysyna qyzmettik tekserý júrip jatyr. Tekseris qorytyndysyna quqyq qorǵaý organdarynyń jaýapkershiligi bekitiletin bolsa, onda qajetti sharalardyń qabyldanatyndyǵyna senimdimin. Sondyqtan da onyń nátijelerin kúteiik.
- Qazaqstandyqtarǵa travmatikalyq jáne qysqa oqpandy qarý ustaýǵa ruqsat berýdi qoldaisyz ba?
- Eń aldymen mundai zattardy zańdastyrý úshin qarý asynýdyń joǵary mádenieti qajet ekendigin basa aitqym keledi. Buǵan qosa, qarýdy erkin alyp júrý qylmys deńgeiiniń tómendeýine alyp kelerine eshqandai kepil de joq.
Kóptegen elde, ásirese Qurama Shtattarda osy másele tóńireginde oryn alǵan qaiǵyly jaittar az emes. Ótken jyly Las-Vegasta oryn alǵan eń qaiǵyly oqiǵalardyń birin eske alyńyzdar. Sol kezde jappai oq atý barysynda 59 adam ólip, jaraqat alǵandardyń sany 500-den asyp jyǵyldy. Demek, bul rette eń aldymen mundai zattarǵa qoǵamnyń daiyndyǵy máselesin alǵa qoiǵan jón.
Al endi tolyqtai aitar bolsaq, ókinishke orai biz eń teris stsenariilerden esh ýaqytta da saqtandyrylmaǵanbyz. Osydan birneshe kún buryn ǵana Torontoda, qalanyń adam kóp júretin kósheleriniń birinde júike aýrýyna shaldyqqan qylmyskerler ótip bara jatqandarǵa oq jaýdyrǵan. Sonyń saldarynan eki adam qaza taýyp, ondaǵan adam jaraqat aldy.
Mundai jaǵdailardan durys sabaq alyp, problemaly máselelerdi júieli sheshý ǵana qalyp otyr.
- Suhbat bergenińiz úshin rizashylyq bildiremiz!
