قر اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترٸ دەۋرەن اباەۆ «قازاقپارات» تٸلشٸسٸنە بەرگەن سۇحباتىندا دەنيس تەننٸڭ ٶلٸمٸن تەرگەۋگە قاتىستى پوليتسييا جۇمىسىنا جەنە وسى قايعىلى وقيعادان كەيٸن قوعامدا تۋىنداعان رەزونانسقا قاتىسى كەڭٸرەك ايتىپ بەردٸ.
- ساۋالدارىمىزعا جاۋاپ بەرۋگە كەلٸسٸم بەرگەنٸڭٸز ٷشٸن ريزاشىلىعىمىزدى بٸلدٸرەمٸز. ال بٸز ٶزٸڭٸزبەن بٷگٸندە ەربٸر ازاماتتى تولعاندىراتىن ەلٸمٸزدەگٸ قۇقىقتىق تەرتٸپتٸ قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن تالقىلاعىمىز كەلەدٸ. بۇل مەسەلە ەسٸرەسە داڭقتى مەنەرلەپ سىرعاناۋشى دەنيس تەننٸڭ قايعىلى قازاسىنان كەيٸن ٶزەكتٸ بولا تٷستٸ. بيلٸك پەن قوعامنىڭ اراسىنداعى كوممۋنيكاتسيياعا جاۋاپ بەرەتٸن مينيستر رەتٸندە مىنانى ايتىڭىزشى, ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ توسىن جاعدايلاردا رەسمي مەلٸمدەمە جاساۋدا نەلٸكتەن ٷنەمٸ كەش قالىپ جاتادى?
- ەڭ الدىمەن مىنانى ايتقىم كەلەدٸ, دەنيس تەن ٶلٸمٸنە قاتىستى جاعدايدا ٸٸم جەدەل تەرتٸپپەن تٸلشٸلەرگە ەڭ ٶزەكتٸ اقپاراتتاردى ۇسىندى.
ال سول اقپاراتتى تەكسەرۋگە بٸراز ۋاقىتتىڭ كەتەتٸندٸگٸ باسقا مەسەلە. تٸپتٸ ەڭ شۇعىل جاعدايدىڭ ٶزٸندە دە مەملەكەتتٸك ورگان ولاردى سەيكەسٸنشە تەكسەرۋدەن ٶتپەستەن فاكتٸلەرٸن جارييا ەتۋگە قۇقىعى جوق.
بۇعان قوسا, قىلمىستىق-پروتسەستٸك كودەكسكە سەيكەس سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەۋ مەلٸمەتتەرٸن جارييا ەتۋگە بولمايدى. ول پروكۋروردىڭ كەلٸسٸمٸمەن رۇقسات ەتٸلگەن كٶلەمدە عانا جارييا ەتۋگە بەرٸلەدٸ.
دەگەنمەن, تاعى دا قايتالاپ ايتامىن, بۇل جولى اقپاراتتىق ۆاكۋۋم تۋىنداعان جوق, قوعامنان ەشتەڭە دە بٷگٸلٸپ قالمادى.
- قوعامدا مينيستر قاسىموۆتى وتستاۆقا شاقىرۋشىلار جيٸلەپ بارادى. وسى مەسەلەگە قاتىستى نە ايتار ەدٸڭٸز?
- ٶزدەرٸڭٸز دە بٸلەسٸزدەر, ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ تانىمال, ميلليونداردىڭ سٷيٸكتٸ سپورتشىسىنىڭ ٶلٸمٸ قوعامىمىزدى كٷيزەلتتٸ. بۇعان قوسا, بۇل قايعىلى جاي ەلٸمٸزدٸڭ قۇقىقتىق تەرتٸبٸن قامتاماسىز ەتۋ بٶلٸگٸندەگٸ بٸرقاتار كٷردەلٸ پروبلەمالاردىڭ بەتٸن اشتى. وسىنداي جاعدايدا جاپپاي ەموتسيونالدى كٷيزەلٸستٸڭ ورىن الۋى, كٶپتەگەن ازاماتتاردىڭ مۇنداي تالاپ قويۋى تاڭ قالارلىق جايت ەمەس.
دەگەنمەن, ەموتسييا ەش ۋاقىتتا تا تيٸمدٸ شەشٸمدەردٸڭ, بۇعان قوسا كادرلىق مەسەلەلەردٸڭ وداقتاسى بولعان ەمەس. بٸز مۇنى تٷسٸنۋٸمٸز قاجەت.
قالمۇحانبەت قاسىموۆ - جۇمىس تەجٸريبەسٸ ٶتە مول ٶز ٸسٸنٸڭ ٷلكەن كەسٸبي كادرلىق پوليتسەيٸ.
بارلىق سىني پٸكٸرلەرگە قاراماستان ونىڭ باسشىلىعى بارىسىندا قۇقىقتىق تەرتٸپتٸ قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا قىلمىستاردىڭ اشىلۋى, كريمينوگەندٸك احۋالدىڭ تٶمەندەۋٸ بٶلٸگٸندە بايىپتى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزٸلدٸ.
دەل وسىنى الماتى قالالىق ٸٸد باستىعىنا قاتىستى دا ايتا الامىن. الماتى قالالىق ٸشكٸ ٸستەر دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى سەرٸك كٷدەباەۆ قاۋٸپتٸ قىلمىسكەرلەردٸ ۇستاۋمەن بايلانىستى پوليتسييا وپەراتسييالارىنا ٶزٸ دە قاتىسادى.
تەننٸڭ ٶلٸمٸنە قاتىستى جاعدايدا دا كٷدەباەۆ قىلمىسكەرلەردٸ ۇستاۋ وپەراتسييالارىنا جەكە ٶزٸ قاتىستى. بۇل ٸستٸ اشۋعا تەۋلٸككە جەتپەس ۋاقىت قانا قاجەت بولدى. دەمەك, قالاي دەسەك تە بۇل پوليتسييانىڭ قولىنان كەلەدٸ جەنە ولار جۇمىس ٸستەي الادى.
باق-تا پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ كەسٸبي شەبەرلٸكتەرٸنٸڭ تٶمەن دەڭگەيٸ تۋرالى ماقالا جارييالاندى. جەكەلەگەن جاعدايلاردا ول سولاي بولۋى دا مٷمكٸن. الايدا, ٶز ٸسٸنە بەرٸلگەن, قوعامىمىزدىڭ ەل-اۋقاتى مەن تىنىشتىعى ٷشٸن جانىن قۇربان ەتۋگە دايىن قىزمەتكەرلەر دە بار. بٸز نەلٸكتەن ولار جايىندا تٸس جارمايمىز? بارلىعىن بٸر ٶلشەممەن قاراپ, جاپپاي بٷلٸنشٸلٸك جايىندا ايتۋعا بولمايدى. مۇنىڭ اۋىلى تىم الىس.
- باق-تا الماتى «مەدەني» استانادان «قىلمىستىق» شاھارعا اينالدى دەگەن پٸكٸرلەر دە قىلاڭ بەرگەن ەدٸ...
- ەسٸڭٸزدە بولسا, جاڭا قىلمىستىق-پروتسەستٸك كودەكس قابىلدانعاننان كەيٸن قىلمىس سىندى بارلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى بٷكٸل دابىلدىڭ تٸركەلۋٸ كٶزدەلگەن ەدٸ. قالاداعى قىلمىس دەڭگەيٸ 10 پايىزعا تٶمەندەپ, ولاردىڭ اشىلۋى جاقسارا تٷستە. بۇعان قوسا, كٸسٸ ٶلتٸرۋ, قاراقشىلىق, توناۋ, كٶلٸك ۇرلاۋ سىندى اۋىر قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ كٶرسەتكٸشٸ ايتارلىقتاي تٶمەندەدٸ.
جەنە دە وسى كەزەڭدە الماتىعا قوسىمشا ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸكتٸڭ قوسىلعانىن جەنە ٸشكٸ كٶشٸ-قوننىڭ جوعارى ديناميكاسى بايقالعانىن ەستەن شىعارماۋىمىز قاجەت. ٶيتكەنٸ, وڭتٷستٸك استانا رەسپۋبليكاداعى ەڭ باستى ەكونوميكالىق ورتالىقتاردىڭ بٸرٸ بولىپ قالادى.
دەل وسى الماتى كٶشەلەرٸ مەن اۋدانداردى سىرتقى باقىلاۋ كامەرالارمەن جابدىقتاۋدا ەڭ جوعارى قارقىنعا يە بولىپ وتىر. ەرينە, پوليتسييا بەرٸن بيلەپ-تٶستەۋشٸ ەمەس, بٸراق, بٸز قىلمىستىق حاوستا ٶمٸر سٷرٸپ جاتىرمىز دەۋ دە ەدٸلەتسٸز.
- د.تەننٸڭ ٶلٸمٸنە قاتىستى ٸسكە ارنالعان كەشەگٸ بريفينگتە ق.قاسىموۆ نەلٸكتەن ٶزٸ شىعىپ, جۋرناليستەر الدىندا سٶيلەمەدٸ?
- بۇل ساۋالعا جاۋاپ بەرٸلدٸ عوي. ٸشكٸ ٸستەر ۆيتسە-مينيسترٸ راشيد جاقىپوۆتىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, ٸٸم باسشىسى قىزمەتتٸك ٸس-ساپاردا جٷر.
دەگەنمەن, باسپاسٶز مەسليحاتى بارىسىندا تۋىنداعان بارلىق ساۋالعا ٸٸم ٶكٸلٸ جان-جاقتى تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ. ٶز تاراپىمنان قوسارىم, قالمۇحانبەت قاسىموۆ ورىن الىپ جاتقان جايتتار تۋرالى اقپاراتتاردى بٸلەدٸ جەنە احۋالدى ٶز باقىلاۋىندا ۇستاپ وتىر.
- ەدەپ تۇرعىسىنان الىپ قاراعاندا, سٸز ٸٸم سپورتشىنىڭ ٶلٸمٸ ٷشٸن كەشٸرٸم سۇراۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيسٸز بە?
- دەنيس تەننٸڭ ٶلٸمٸ - بۇل قازاقستان ٷشٸن ٷلكەن تراگەدييا. ورىن العان جايتقا بايلانىستى ادامگەرشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸك پەن اۋىر قازا قايعىسىن بٸزدٸڭ ەرقايسىمىز دا سەزٸنەمٸز. بۇل قوعامدىق رەاكتسييادان-اق انىق بايقالادى. ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنە جارييا تٷردە كەشٸرٸم تالاپ ەتۋدٸڭ قانشالىقتى ەدٸلەتتٸ ەكەندٸگٸن ايتۋ قيىن. دەگەنمەن, ٸشكٸ ٸستەر ۆيتسە-مينيسترٸ راشيد جاقىپوۆتىڭ كەشٸرٸم سۇراۋ مەسەلەسٸ زاڭدىق تۇرعىدان تىسقارى جاتىر دەگەن پٸكٸرٸمەن كەلٸسەمٸن.
ٶزٸڭٸز دە بٸلەتٸندەي, قازٸرگٸ ۋاقىتتا الماتى قالالىق ٸٸد جۇمىسىنا قىزمەتتٸك تەكسەرۋ جٷرٸپ جاتىر. تەكسەرٸس قورىتىندىسىنا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ بەكٸتٸلەتٸن بولسا, وندا قاجەتتٸ شارالاردىڭ قابىلداناتىندىعىنا سەنٸمدٸمٸن. سوندىقتان دا ونىڭ نەتيجەلەرٸن كٷتەيٸك.
- قازاقستاندىقتارعا تراۆماتيكالىق جەنە قىسقا وقپاندى قارۋ ۇستاۋعا رۇقسات بەرۋدٸ قولدايسىز با?
- ەڭ الدىمەن مۇنداي زاتتاردى زاڭداستىرۋ ٷشٸن قارۋ اسىنۋدىڭ جوعارى مەدەنيەتٸ قاجەت ەكەندٸگٸن باسا ايتقىم كەلەدٸ. بۇعان قوسا, قارۋدى ەركٸن الىپ جٷرۋ قىلمىس دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندەۋٸنە الىپ كەلەرٸنە ەشقانداي كەپٸل دە جوق.
كٶپتەگەن ەلدە, ەسٸرەسە قۇراما شتاتتاردا وسى مەسەلە تٶڭٸرەگٸندە ورىن العان قايعىلى جايتتار از ەمەس. ٶتكەن جىلى لاس-ۆەگاستا ورىن العان ەڭ قايعىلى وقيعالاردىڭ بٸرٸن ەسكە الىڭىزدار. سول كەزدە جاپپاي وق اتۋ بارىسىندا 59 ادام ٶلٸپ, جاراقات العانداردىڭ سانى 500-دەن اسىپ جىعىلدى. دەمەك, بۇل رەتتە ەڭ الدىمەن مۇنداي زاتتارعا قوعامنىڭ دايىندىعى مەسەلەسٸن العا قويعان جٶن.
ال ەندٸ تولىقتاي ايتار بولساق, ٶكٸنٸشكە وراي بٸز ەڭ تەرٸس ستسەنارييلەردەن ەش ۋاقىتتا دا ساقتاندىرىلماعانبىز. وسىدان بٸرنەشە كٷن بۇرىن عانا تورونتودا, قالانىڭ ادام كٶپ جٷرەتٸن كٶشەلەرٸنٸڭ بٸرٸندە جٷيكە اۋرۋىنا شالدىققان قىلمىسكەرلەر ٶتٸپ بارا جاتقاندارعا وق جاۋدىرعان. سونىڭ سالدارىنان ەكٸ ادام قازا تاۋىپ, ونداعان ادام جاراقات الدى.
مۇنداي جاعدايلاردان دۇرىس ساباق الىپ, پروبلەمالى مەسەلەلەردٸ جٷيەلٸ شەشۋ عانا قالىپ وتىر.
- سۇحبات بەرگەنٸڭٸز ٷشٸن ريزاشىلىق بٸلدٸرەمٸز!
