9 maýsym – Halyqaralyq arhiv kúni. Bul kásibi merekeni dúnie júzindegi tarih paraqtaryn kóziniń qarashyǵyndai saqtap, bolashaq urpaqqa amanat etetin mamandar atap ótedi. Merekeniń dál osy kúni belgilenýi beker emes, sebebi 1948 jyly IýNESKO-nyń sheshimimen Halyqaralyq arhivter keńesi qurylǵan bolatyn. Al 2007 jyly qarashada Kanadanyń Kvebek qalasyndaǵy Bas assambleiada «9 maýsym – Halyqaralyq arhivter kúni» dep resmi túrde bekitti.
Al Qazaqstanda arhivshiler kúni 2020 jyly Úkimettiń qaýlysymen 22 jeltoqsan dep bekitilgen, al reseilik áriptester 10 naýryzda, al belarýstar 6 jeltoqsanda, qyrǵyz eliniń arhivshileri 30 tamyzda atap ótedi. Arhiv kúni ár elde túrli ýaqytta belgilengenimen, dál osy kún álemdegi barlyq arhivshilerdi biriktiredi.
Bul kásibi merekede Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń Arhivi de qalys qalmaidy. Prezident Arhivi memleket basshysynyń 1994 jylǵy 14 qańtardaǵy Jarlyǵymen burynǵy Ortalyq memlekettik qazirgi zaman tarihy arhiviniń negizinde qurylǵan. Búgingi tańda arhivte 856 myńnan astam isti qamtityn 1014 qor saqtaýly. Onda 1918 jyldan bastap elimizdiń saiasi tarihynyń qujattary bar. Sonymen qatar qoǵam qairatkerleriniń jeke tektik qujattary men basqarý qujattamasy da jinaqtalǵan. Táýelsizdik alǵannan keiingi Prezident aktileriniń túpnusqalary, halyqaralyq jiyndardaǵy baiandama mátinderi, fotosýretteri de saqtaýly.
Elimizde qujattardy qunttaityn 200-den asa arhiv bar, olar Qazaqstan Respýblikasynyń 1998 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy «Ulttyq arhiv qory jáne arhivter týraly» Zańyna sai jumys isteidi. Jalpy arhivtik derekter adamzattyń saiasi tarihy, ekonomikalyq jáne áleýmettik damýynyń qujattaryn jinaityn negizgi mekeme sanalady. Sondyqtan Arhivter kúni sala mamandarynyń kásibi merekesi ǵana emes, jalpy halyqtyń nazaryn aýdarý úshin belgilengen ataýly data.
Arhiv qyzmetkerleri – tarihi jadynyń saqtaýshylary, sanalýan aqparatpen qoǵam múddesi úshin jumys isteidi. Arhivte saqtalǵan qundy qujattarsyz tarihty zertteý, ǵylymnyń, mádeniet pen bilim berý salasynyń damýy múmkin emes. Sondyqtan osy kúni elimizdegi jáne álemdegi barlyq arhiv salasynyń qyzmetkerlerin kásibi merekemen quttyqtaimyz.
Daiana Toqbergenova,
QR Prezidenti Arhiviniń baspasóz qyzmetkeri
