Foto: E-history.kz
«Jyl basy» – halqymyzdyń salt-dástúri men qundylyqtaryn taǵy bir jańǵyrtyp, tarihtyń jańa betin ashýǵa shabyttandyratyn kún.
«Jyl basy» kúntizbedegi jai ǵana kún emes. Bul – merekelik qýanyshqa bas qosyp, tarihymyzdyń jańa kezeńiniń bastalýyn maqtanyshpen atap ótetin erekshe sát.
Kórnekti etnograf Jaǵda Babalyquly Naýryz haqynda bylai deidi:
«Álemde toi, mereke deitin kóp qoi. Biraq Naýryz toiyna teńdesetin, Naýryz toiyna dárejesi jetetin, Naýryz toiyndai abyroily, Naýryz toiyndai tarihy uzaq mereke joq shyǵar.
Munyń bir keremeti – seniń toiyń emes, tabiǵattyń toiy.
Kún men túnniń teńelgen kúni toilanatyn aitýly meiram. Búkil jándikterdiń uiqysynan oianyp, Tabiǵat-anamen tabysatyn toiy.
Naýryz toiyn qanshama jyldan beri toilap kele jatyrmyz, biraq buǵan laiyqty kóńil bólmese bolmaidy.
Birde Máskeýdegi Ortalyq kitaphanada boldym. Bir derekterdi aqtaryp otyryp, qoljazba taýyp aldym. Ózi uzaq jyr eken. Jyrdyń aty – «Naýryz». Bul Naýryz dep turǵany adamnyń aty eken. Sol azamatty jyrǵa qosypty. Osy jyrda Nuq Paiǵambardyń kemesi Qazyǵurtqa toqtaǵanda Nuq Paiǵambar qolyndaǵy jem-shóbin jan-janýarlarǵa, azyq-túligin adamdarǵa taratyp, kún men tún teńeldi dep toi jasaǵan. Úsh júz jyldan keiin osy dástúrdi Naýryz degen azamat jalǵastyrypty. Sodan beri qazaq halqy Naýryz toiyn toilap kele jatyr deidi.
Irgesin Batýhan qalaǵan Altyn Ordaǵa qarasty ulttar men ulystar Naýryzdy memlekettik mereke esebinde atap ótetin bolǵan.
Ekinshiden, Naýryz – astronomiialyq túsinikte kún men túnniń teńesken shaǵy. Orhonnyń kók tasyn jastyq qylyp, kók aspanyn kórpe qylǵan Kók túrikterdiń árqaisysy – Galilei, árqaisysy Kopernik emes pe?! Óitkeni kóshpeli ómirdiń árbir mezeti astronomiiamen bailanysty".
“Etnografpen áńgime” kitabynan.
