Foto: akorda.kz
2026 jyl Qazaqstan úshin tek kúntizbelik meje emes, sońǵy jyldary bastalǵan saiasi reformalardyń nátijesi aiqyndala bastaityn sheshýshi kezeń bolmaq. Memlekettik basqarý júiesin jańǵyrtý, Parlamenttiń rólin kúsheitý, áleýmettik-ekonomikalyq saiasattaǵy jańa basymdyqtar men syrtqy saiasi tepe-teńdikti saqtaý, aldaǵy jyldyń negizgi saiasi kún tártibin aiqyndaityn basty faktorlaryn Ult.kz tilshisi tizbektep kórdi.
Saiasi reformalar: sózden iske ótý kezeńi
Sońǵy jyldary Qazaqstanda «Jańa Qazaqstan» uǵymymen sabaqtas saiasi transformatsiia úderisi bastaldy. Prezidenttik biliktiń birqatar ókilettikterin qaita qaraý, Konstitýtsiialyq sottyń qurylymyn jańartý, aýyl jáne aýdan ákimderin sailaý institýtyn engizý – osy reformalardyń alǵashqy kezeńi edi.
2026 jyly bul ózgeristerdiń institýtsionaldyq nátijesi aiqyn kórinis tabýy tiis. Parlamenttiń yqpaly men jaýapkershiligi artyp, zań shyǵarý sapasyna qoiylatyn talap kúsheiedi. Qoǵamda qyzý talqylanyp júrgen Parlamentti yqshamdaý, depýtattardyń eseptiligin arttyrý, zań jobalaryn qoǵamdyq súzgiden ótkizý mehanizmderin jetildirý máseleleri saiasi kún tártibinen túspeidi.
Sarapshylardyń pikirinshe, endigi kezde másele tek qurylymdyq ózgeristerde ǵana emes, saiasi mádeniettiń jańarýynda. Depýtattardyń bastamashyldyǵy, Úkimet múshelerine qoiylatyn talaptardyń qataiýy, parlamenttik tyńdaýlardyń formaldy emes, mazmundy sipat alýyn qoǵam kútip otyr. Azamattyq qoǵam men táýelsiz sarapshylardyń róli de aiqyn kórinedi, olar biliktiń sheshimine qoǵamdyq baqylaý ornatýǵa múmkindik beredi.
2026 jylǵy saiasattyń ózeginde áleýmettik máseleler turmaq. Infliatsiia, turǵyn úi qoljetimdiligi, tabys teńsizdigi, bilim men meditsina sapasy, bular bilik sheshimderiniń basty ólshemine ainalady.
Halyq bilikke degen senimin endi deklarativti ýádelermen emes, naqty nátijeler arqyly baǵalaidy. Áleýmettik saiasattaǵy qatelikter saiasi táýekelge tikelei áser etedi. Osy turǵyda Úkimet pen Parlament qabyldaityn árbir sheshim qoǵamnyń reaktsiiasyn eskerýge májbúr bolady. Bul – bilik úshin eseptilik pen jaýapkershiliktiń jańa kezeńi.
Sonymen qatar, 2026 jyly ekonomikalyq saiasat pen saiasi turaqtylyq arasyndaǵy bailanys burynǵydan da aiqyn seziledi. Memlekettik biýdjetke túsetin salmaq, salyq reformalary, Ulttyq qor qarajatyn paidalaný – tek ekonomisterdiń ǵana emes, saiasatkerlerdiń de basty taqyrybyna ainalady.
Ekonomikalyq ósim baiaýlaǵan jaǵdaida, halyqtyń bilikke degen talaby kúsheiedi. Sondyqtan 2026 jyl ekonomikalyq pragmatizm men saiasi jaýapkershiliktiń toǵysatyn jyly bolmaq.
Syrtqy saiasat: kópvektorly teńgerim
Halyqaralyq arenada da 2026 jyl kúrdeli geosaiasi ahýalmen sipattalady. Resei-Ýkraina soǵysynyń saldary, AQSh pen Qytai arasyndaǵy báseke, sanktsiialyq qysym – bul faktorlar Qazaqstannyń syrtqy saiasatyna tikelei áser etedi.
Astana kópvektorly saiasatty saqtai otyryp, ulttyq múddeni qorǵaýǵa basymdyq beredi. Aimaqtyq qaýipsizdik, tranzittik áleýet, energetikalyq saiasat jáne halyqaralyq uiymdardaǵy belsendilik 2026 jylǵy syrtqy saiasi kún tártibiniń negizgi ózegi bolady.
Sonymen qatar, halyqaralyq bastamalardyń qatarynda 2026 jyldy Ornyqty damý úshin halyqaralyq eriktiler jyly dep jariialaý bar. Prezident Qasym-Jomart Toqaev BUU Bas Assambleiasynyń 80-sessiiasynda Qazaqstannyń bastamasymen qabyldanǵanyn atap ótti.
«Qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi keń aýqymdy mindettemelerimiz aiasynda Qazaqstan «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq naýqanyn júzege asyryp keledi. Bul qozǵalys milliondaǵan eriktilerdi biriktirip, qaldyqtardy azaitýǵa, ekologiialyq aǵartýǵa jáne tazalyq aktsiialaryna qatystyrýda», – dedi Prezident.
Qazaqstan óńirlik ekologiialyq sammit ótkizý josparyn da usyndy. Sammit klimat ózgerisi, sý resýrstaryn basqarý jáne jasyl energetika máselelerin ortaq ustanymǵa keltirýge baǵyttalǵan. Sonymen qatar, ShYU sammitinde jasandy intellekt, tsifrlandyrý jáne ekologiia salasyndaǵy bastamalar usynyldy. Prezidenttiń aitýynsha, 2033 jylǵa qarai jasandy intellekt naryǵynyń kólemi 5 trillion dollarǵa jetýi múmkin.
Eń kóp talqylanatyn reformalardyń biri – birpalataly parlament júiesine kóshý. Qazirgidei Májilis pen Senattan turatyn ekipalataly júieden Qazaqstan barlyq zań shyǵarý fýnktsiialaryn atqaratyn bir ǵana palataǵa aýysýy múmkin.
Sarapshylardyń pikirinshe, parlament qurylymyn jeńildetý zań shyǵarý protsesin jyldamdatýǵa jáne ashyq etýge múmkindik beredi. Senattyń joiylýy azamattardyń yqpalyn azaitpaidy – kerisinshe, partiialyq tizimder boiynsha sailanatyn depýtattar saiasi uiymdardyń rólin arttyrady jáne halyqtyń partiialyq ómirge belsendi qatysýyn yntalandyrady.
Alaida ózgerister birden iske aspaidy. Konstitýtsiiaǵa túzetýler engizý, qoǵamdyq talqylaý ótkizý qajet. Múmkin, birpalataly parlamenttiń taǵdyryn sońǵy ret sheshetin referendým da ótkiziledi.
Taǵy bir mańyzdy jańalyq – aýdandar men oblysqa baǵynysty qalalardyń ákimderin tikelei sailaý. Buryn olardy oblys ákimderi maslihat kelisimimen taǵaiyndaityn bolsa, endi halyq óz basshylaryn ózi tańdai alady. 2026 jyl jańa júiege tolyq kóshýge alǵashqy qadam bolady. Qyzmet merzimi aiaqtalatyn aýdandar men qalalarda birinshi ret naqty sailaýlar ótedi.
Parlamenttik jáne jergilikti bastamalar biliktiń esep berýshiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Olar memlekettiń halyqqa qulaq asýǵa daiyn ekenin jáne basqarýǵa qatysý quraldaryn usynatynyn kórsetedi.
Saiasattanýshylar atap ótkendei: bilik qanshalyqty ashyq jáne qoljetimdi bolsa, qoǵamnyń senimi soǵurlym joǵary bolady. Al reformalardy júzege asyrýdaǵy kidirister senimsizdik pen apatiia týǵyzýy múmkin.
