Foto: gov.kz
Qazaqstannyń kiberqaýipsizdigi qanshalyqty qorǵalǵan degen suraq kópshilikti mazalaityny ras. Buǵan deiin talai shabýyldar bolǵanyn da joqqa shyǵara almaimyz. Hakerler qarapaiym azamattarǵa shabýyl jasaý úshin barlyq jańa tehnologiialardy paidalanady. Osy oraida Ult.kz portaly sala mamandarymen pikirlesti.
Mamandardyń sózinshe, osy jyly kibershabýyldar kóbeiedi dep kútilýde. Ótken jyly dárihanalar, dúkender jáne t.b. jelilerge kibershabýyldardyń kóbeigenine qarap, biyl da ónerkásiptik sektor kiberqaýipsizdikke burynnan kóńil bólip keledi, biraq orta biznes áli de nazar aýdarmaidy. Osyny eskergenimiz jón eken.
«Qazaqstanda kóptegen basqa elderdegidei kiberqaýipsizdikke arnalǵan jeke qurylym joq. Tsifrlandyrýdyń qarqyndy damýyn eskere otyryp, osy salany qadaǵalaityn jeke kiberqaýipsizdik agenttigi bolsa jaqsy bolar edi. Qazaqstan, shyn máninde, qazirdiń ózinde, aitalyq, hakerler úshin kiber synaq alańy. Munda barlyǵy tsifrlyq jáne elektrondy úkimetke kóshýde. Árine, buǵan sheteldik hakerler toptary qyzyǵýshylyq tanytyp jatyr. Iaǵni, eger bizde elektrondy úkimet bolmasa jáne aitalyq, birdei QR tólemderi bolmasa, bizdi eshkim qyzyqtyrmas edi. Al osy jyly Qazaqstanǵa kibershabýyldar kóbeiedi dep kúdiktenemin. Iaǵni, hakerler Qazaqstan Respýblikasynda aqsha bar ekenin jáne biz shifrlanǵan derekter úshin syiaqy tóleýge daiyn ekenimizdi túsingen kezde, meniń oiymsha, bizde bul shabýyldardyń úlken pandemiiasy bolýy múmkin», – deidi aqparattyq qaýipsizdik jónindegi maman Jandos Dáýletuly.
Jalpy 15-20 jyldyq mejeden ótken jergilikti iri biznestiń eki túri bar. Keibireýler naryqta tájiribeniń jetispeitinin túsinip, shyndyqqa kóbirek sáikes keletin protsesterdi júzege asyratyn top-menedjmentti shetelden ákeldi. Al basqalary baspaqy deńgeide qaldy. Jarnama jáne PR mamany Almagúl Ulysbekova marketing jáne jarnama naryǵyn biznes klastary arasynda bólip túsindirip berdi.
«Mysaly, Qazaqstanda jumys isteitin iri halyqaralyq kompaniialarda burynnan ónim marketinginde júieli protsester bolǵan, al jergilikti kompaniialardyń ózindik tarihy bar. Degenmen Qazaqstandaǵy biznes áli pisip-jetilmegen, uiymdar qaida izdeý keregin bile bermeidi. Sondyqtan iri, shaǵyn jáne orta biznestegi kóptegen daǵdarystar simptomsyz ótedi. Osyǵan bailanysty jergilikti kompaniialar arasynda úlken sátsizdikterdi kórmeimiz degen boljam bar. Álemdegi makroekonomikalyq jaǵdaiǵa bailanysty qobaljý jaǵdaiy óz erejelerin belgileidi. Úlken de, kishi de qaýipsizdikti kóbirek qalaidy, bul óz kezeginde barlyǵyn «jumys istegendi isteý» taktikasyna tartady. Al shaǵyn bizneste oiynshylar kóp, biraq resýrstar, kerisinshe, azaiady. Ashtyq pen resýrstarǵa degen qushtarlyqty usaq-túiekterden alyp tastaýǵa bolmaidy. Potentsialdy revoliýtsionerler oiyn erejelerin barlyǵyna ózgerte alady. Eger siz startap siiaqty oilaýdy bastamasańyz, onda siz úlken bolsańyz da, qajetti deńgeige jete almaisyz», – deidi Almagúl Ulysbekova.
Al Qazaqstandaǵy JI salasyna keletin bolsaq, bul salada OpenAI, Microsoft, Google siiaqty úlken oiynshylar joq. Degenmen JI quraldary bizdiń kúndelikti ómirimizge úlken ózgeristersiz kiriktire bastaidy dep aita alamyz. Mysaly, ChatGPT úlgilerinde qazaq tiline qoldaý bolady dep úmit te bar. Sondai-aq, AI kómegimen belgili bir máseleni sheshe alatyn qosymsha qosymshalar bolady.
Esterińizge sala keteiik, Qazaqstannyń kiberqaýipsizdigi qanshalyqty qorǵalǵan degen suraq kópshilikti mazalaityny ras. Osy oraida Ult.kz portaly sala mamandarymen pikirlesken bolatyn. Materialdy aqparattyq qaýipsizdik jónindegi maman Jandos Dáýletuly men jarnama jáne PR mamany Almagúl Ulysbekova óz oilarymen bólisti. Mamandardyń pikirinshe, buǵan deiin talai shabýyldar bolǵanyn da joqqa shyǵara almaimyz. Hakerler qarapaiym azamattarǵa shabýyl jasaý úshin barlyq jańa tehnologiialardy paidalanady.
