QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda 2019 jylǵa arnalǵan respýblikalyq biýdjet naqtylandy. Ulttyq ekonomika ministri R. Dálenov negizgi makrokórsetkishter jáne biýdjet parametrleriniń boljamy týraly baiandady, al qarjy ministriniń birinshi orynbasary B. Sholpanqulov 2019 jylǵa arnalǵan naqtylanǵan respýblikalyq biýdjettiń jobasymen tanystyrdy.
R. Dálenovtyń aitýynsha, 2019 jylǵa arnalǵan respýblikalyq biýdjetti naqtylaǵanda elimizdiń Áleýmettik-ekonomikalyq damýynyń negizgi kórsetkishterin saqtaý usynylady. Bul - 3,8 % deńgeiindegi JIÓ ósimi, 89 mln tonna kólemindegi munai óndirý.
«Álemdik munaidyń baǵalary joǵary qubylmalylyǵyn kórsetedi. Osyny eskere otyryp munaidyń boljamdy baǵasy barreline $55 dollar deńgeiinde saqtaldy. Jyldyq infliatsiianyń nysanaly dálizi 4,0-6,0% sheginde saqtalǵan.
Áleýmettik-ekonomikalyq damý boljamy parametrleriniń saqtalý faktorlary kelesidei: syrtqy naryqtar boiynsha boljamnyń saqtalýy, a.j. 9 aidaǵy kórsetkishter dinamikasy, sondai-aq aǵymdaǵy jylǵy naýryz aiynda engizilgen túzetýler», — dedi ulttyq ekonomika ministri.
R. Dálenov aitqandai, respýblikalyq biýdjet kiristerin 12,0 mlrd teńge salyqtyq túsimderdi jáne 83,0 mlrd teńge salyqtyq emes túsimder esebinen 95 mlrd teńgege arttyrý usynylady.
«Jalpy, respýblikalyq biýdjettiń kiristeri (transfertterdi eseptemegende) 2019 jyly 7 trln 81 mlrd teńgeni quraidy.
Túsimder túrleri boiynsha kiristerdiń qurylymy ózgermeidi. Eń úlken úlesti qosylǵan qun salyǵy (2,8 trln teńge), korporativtik tabys salyǵy (2 trln teńge), halyqaralyq saýdaǵa salynatyn salyqtar (1,5 trln teńge) quraidy.
Respýblikalyq biýdjettiń tapshylyǵy buryn bekitilgen 1 trln 365 mlrd teńge deńgeiinde saqtalǵan. Jalpy ishki ónimge qatysty bul 2,1% quraidy.
Munaily emes tapshylyq, iaǵni munai kiristerin qospaǵanda, jalpy ishki ónimge qatysty 8,5% nemese 5,5 trln teńgeni quraidy. Munaily emes tapshylyqtyń parametrleri bekitilgen fiskaldyq erejelerge sáikes keledi», — dedi ulttyq ekonomika ministri.
R. Dálenov naqtylaǵandai, túsimderdiń jalpy kólemi 95 mlrd teńgege ósedi jáne 10,7 trln teńgeni quraidy. Transfertterdiń túsimderi, onyń ishinde Ulttyq qordan transfertter óspeidi.
«Shyǵystar 95 mlrd teńgege artady, bul kiristerdiń ósýimen sáikes keledi. Respýblikalyq biýdjettiń shyǵystar kólemi 12 trln teńgeden asady. Osylaisha, túsimder 10,7 trln teńgeni, shyǵystar 12 trln teńgeni, tapshylyq 1,4 trln teńgeni quraidy», — dep qosty ulttyq ekonomika ministri.
Óz kezeginde, birinshi qarjy vitse-ministri B. Sholpanqulov biýdjetti naqtylaýdy aǵymdaǵy jyldyń sáýirinde túzetýler engizilgen eldiń 2019 jylǵa arnalǵan Áleýmettik-ekonomikalyq damý boljamynyń kórsetkishterin saqtai otyryp júrgizý usynylatyny aitty.
Naqtylaý jobasynda aǵymdaǵy jyldyń biýdjetin atqarý sheńberinde Úkimet aldyna qoiylǵan birqatar mindetterdi sheshý kózdelgen.
Birinshi mindet. Áleýmettik salada shuǵyl qarjylandyrý máselelerin sheshý.
B. Sholpaqulov jetkizgendei, bul maqsattarǵa 84,8 mlrd teńge kózdelgen, onyń ishinde: 36,9 mlrd teńge alýshylar kontingentiniń ulǵaiýyna bailanysty ataýly áleýmettik kómek tólemlerine, 23,3 mlrd teńge meditsinalyq kómek kórsetýge jáne densaýlyq saqtaý obektileriniń qurylysyn jalǵastyrýǵa, 2,7 mlrd teńge mádeniet pen sportty damytýǵa bólindi.
Ekinshi mindet. Keiingi jyldary ekonomikanyń ósý qarqynyn arttyrý úshin qosymsha kózderdiń negizin qalaý.
Birinshi qarjy vitse-ministriniń aitýynsha, osy mindet sheńberinde naqtylanǵan biýdjet jobasynda 136,8 mlrd teńge kózdelgen, onyń 36,7 mlrd teńgesi - jolaýshylar vagondary parkin, sanitarlyq tehnikany jáne mashina jasaý salasynyń jobalaryn jańartýdy qarjylandyrý úshin óńdeý ónerkásibin qoldaýǵa, 21,1 mlrd teńgesi áýe parkin damytýǵa jáne mamandandyrylǵan áýe kemelerimen tolyqtyrýǵa, 17,1 mlrd teńgesi salymshylarǵa turǵyn úi qaryzdaryn berý jáne salymdar boiynsha syiaqylar tóleý úshin, 8 mlrd teńgesi Pavlodar jáne Aqtóbe oblystarynyń suranysqa ie sýarmaly jerleriniń gidromeliorativtik júielerin rekonstrýktsiialaýǵa, 7,2 mlrd teńgesi Jambyl oblysy halqynyń tabysyn arttyrý jónindegi pilottyq jobany iske asyrýǵa bólindi.
Úshinshi mindet. 4 toqsanǵa shuǵyl mindetterge arnalǵan Úkimet rezerviniń qolaily deńgeiin qamtamasyz etý.
Kórsetilgen mindetterdi qarjylyq qamtamasyz etýdi shyǵystardy qaita bólý jáne 94,9 mlrd teńge mólsherinde aǵymdaǵy jyldyń 9 aiynyń qorytyndylary boiynsha biýdjet túsimderin túzetý jolymen júzege asyrý usynylady.
«Osy ózgeristerdi eskere otyryp, 2019 jylǵa arnalǵan respýblikalyq biýdjettiń negizgi parametrleri bylaisha qalyptasty: túsimder – 10 663,5 mlrd teńge; shyǵystar – 12 028,1 mlrd teńge; biýdjet tapshylyǵy – 1 364,6 mlrd teńge nemese jalpy ishki ónimge 2,1 %», — dep túiindedi B.Sholpanqulov.
