قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا 2019 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ناقتىلاندى. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ر. دەلەنوۆ نەگٸزگٸ ماكروكٶرسەتكٸشتەر جەنە بيۋدجەت پارامەترلەرٸنٸڭ بولجامى تۋرالى باياندادى, ال قارجى مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى ب. شولپانقۇلوۆ 2019 جىلعا ارنالعان ناقتىلانعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ جوباسىمەن تانىستىردى.
ر. دەلەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ ناقتىلاعاندا ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشتەرٸن ساقتاۋ ۇسىنىلادى. بۇل - 3,8 % دەڭگەيٸندەگٸ جٸٶ ٶسٸمٸ, 89 ملن توننا كٶلەمٸندەگٸ مۇناي ٶندٸرۋ.
«ەلەمدٸك مۇنايدىڭ باعالارى جوعارى قۇبىلمالىلىعىن كٶرسەتەدٸ. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ مۇنايدىڭ بولجامدى باعاسى باررەلٸنە $55 دوللار دەڭگەيٸندە ساقتالدى. جىلدىق ينفلياتسييانىڭ نىسانالى دەلٸزٸ 4,0-6,0% شەگٸندە ساقتالعان.
ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامى پارامەترلەرٸنٸڭ ساقتالۋ فاكتورلارى كەلەسٸدەي: سىرتقى نارىقتار بويىنشا بولجامنىڭ ساقتالۋى, ا.ج. 9 ايداعى كٶرسەتكٸشتەر ديناميكاسى, سونداي-اق اعىمداعى جىلعى ناۋرىز ايىندا ەنگٸزٸلگەن تٷزەتۋلەر», — دەدٸ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.
ر. دەلەنوۆ ايتقانداي, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كٸرٸستەرٸن 12,0 ملرد تەڭگە سالىقتىق تٷسٸمدەردٸ جەنە 83,0 ملرد تەڭگە سالىقتىق ەمەس تٷسٸمدەر ەسەبٸنەن 95 ملرد تەڭگەگە ارتتىرۋ ۇسىنىلادى.
«جالپى, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸستەرٸ (ترانسفەرتتەردٸ ەسەپتەمەگەندە) 2019 جىلى 7 ترلن 81 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى.
تٷسٸمدەر تٷرلەرٸ بويىنشا كٸرٸستەردٸڭ قۇرىلىمى ٶزگەرمەيدٸ. ەڭ ٷلكەن ٷلەستٸ قوسىلعان قۇن سالىعى (2,8 ترلن تەڭگە), كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعى (2 ترلن تەڭگە), حالىقارالىق ساۋداعا سالىناتىن سالىقتار (1,5 ترلن تەڭگە) قۇرايدى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ تاپشىلىعى بۇرىن بەكٸتٸلگەن 1 ترلن 365 ملرد تەڭگە دەڭگەيٸندە ساقتالعان. جالپى ٸشكٸ ٶنٸمگە قاتىستى بۇل 2,1% قۇرايدى.
مۇنايلى ەمەس تاپشىلىق, ياعني مۇناي كٸرٸستەرٸن قوسپاعاندا, جالپى ٸشكٸ ٶنٸمگە قاتىستى 8,5% نەمەسە 5,5 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى. مۇنايلى ەمەس تاپشىلىقتىڭ پارامەترلەرٸ بەكٸتٸلگەن فيسكالدىق ەرەجەلەرگە سەيكەس كەلەدٸ», — دەدٸ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.
ر. دەلەنوۆ ناقتىلاعانداي, تٷسٸمدەردٸڭ جالپى كٶلەمٸ 95 ملرد تەڭگەگە ٶسەدٸ جەنە 10,7 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى. ترانسفەرتتەردٸڭ تٷسٸمدەرٸ, ونىڭ ٸشٸندە ۇلتتىق قوردان ترانسفەرتتەر ٶسپەيدٸ.
«شىعىستار 95 ملرد تەڭگەگە ارتادى, بۇل كٸرٸستەردٸڭ ٶسۋٸمەن سەيكەس كەلەدٸ. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ شىعىستار كٶلەمٸ 12 ترلن تەڭگەدەن اسادى. وسىلايشا, تٷسٸمدەر 10,7 ترلن تەڭگەنٸ, شىعىستار 12 ترلن تەڭگەنٸ, تاپشىلىق 1,4 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى», — دەپ قوستى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.
ٶز كەزەگٸندە, بٸرٸنشٸ قارجى ۆيتسە-مينيسترٸ ب. شولپانقۇلوۆ بيۋدجەتتٸ ناقتىلاۋدى اعىمداعى جىلدىڭ سەۋٸرٸندە تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلگەن ەلدٸڭ 2019 جىلعا ارنالعان ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامىنىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸن ساقتاي وتىرىپ جٷرگٸزۋ ۇسىنىلاتىنى ايتتى.
ناقتىلاۋ جوباسىندا اعىمداعى جىلدىڭ بيۋدجەتٸن اتقارۋ شەڭبەرٸندە ٷكٸمەت الدىنا قويىلعان بٸرقاتار مٸندەتتەردٸ شەشۋ كٶزدەلگەن.
بٸرٸنشٸ مٸندەت. ەلەۋمەتتٸك سالادا شۇعىل قارجىلاندىرۋ مەسەلەلەرٸن شەشۋ.
ب. شولپاقۇلوۆ جەتكٸزگەندەي, بۇل ماقساتتارعا 84,8 ملرد تەڭگە كٶزدەلگەن, ونىڭ ٸشٸندە: 36,9 ملرد تەڭگە الۋشىلار كونتينگەنتٸنٸڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك تٶلەملەرٸنە, 23,3 ملرد تەڭگە مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋگە جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتٸلەرٸنٸڭ قۇرىلىسىن جالعاستىرۋعا, 2,7 ملرد تەڭگە مەدەنيەت پەن سپورتتى دامىتۋعا بٶلٸندٸ.
ەكٸنشٸ مٸندەت. كەيٸنگٸ جىلدارى ەكونوميكانىڭ ٶسۋ قارقىنىن ارتتىرۋ ٷشٸن قوسىمشا كٶزدەردٸڭ نەگٸزٸن قالاۋ.
بٸرٸنشٸ قارجى ۆيتسە-مينيسترٸنٸڭ ايتۋىنشا, وسى مٸندەت شەڭبەرٸندە ناقتىلانعان بيۋدجەت جوباسىندا 136,8 ملرد تەڭگە كٶزدەلگەن, ونىڭ 36,7 ملرد تەڭگەسٸ - جولاۋشىلار ۆاگوندارى پاركٸن, سانيتارلىق تەحنيكانى جەنە ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ جوبالارىن جاڭارتۋدى قارجىلاندىرۋ ٷشٸن ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن قولداۋعا, 21,1 ملرد تەڭگەسٸ ەۋە پاركٸن دامىتۋعا جەنە مامانداندىرىلعان ەۋە كەمەلەرٸمەن تولىقتىرۋعا, 17,1 ملرد تەڭگەسٸ سالىمشىلارعا تۇرعىن ٷي قارىزدارىن بەرۋ جەنە سالىمدار بويىنشا سىياقىلار تٶلەۋ ٷشٸن, 8 ملرد تەڭگەسٸ پاۆلودار جەنە اقتٶبە وبلىستارىنىڭ سۇرانىسقا يە سۋارمالى جەرلەرٸنٸڭ گيدرومەليوراتيۆتٸك جٷيەلەرٸن رەكونسترۋكتسييالاۋعا, 7,2 ملرد تەڭگەسٸ جامبىل وبلىسى حالقىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ پيلوتتىق جوبانى ٸسكە اسىرۋعا بٶلٸندٸ.
ٷشٸنشٸ مٸندەت. 4 توقسانعا شۇعىل مٸندەتتەرگە ارنالعان ٷكٸمەت رەزەرۆٸنٸڭ قولايلى دەڭگەيٸن قامتاماسىز ەتۋ.
كٶرسەتٸلگەن مٸندەتتەردٸ قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋدٸ شىعىستاردى قايتا بٶلۋ جەنە 94,9 ملرد تەڭگە مٶلشەرٸندە اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا بيۋدجەت تٷسٸمدەرٸن تٷزەتۋ جولىمەن جٷزەگە اسىرۋ ۇسىنىلادى.
«وسى ٶزگەرٸستەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, 2019 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ نەگٸزگٸ پارامەترلەرٸ بىلايشا قالىپتاستى: تٷسٸمدەر – 10 663,5 ملرد تەڭگە; شىعىستار – 12 028,1 ملرد تەڭگە; بيۋدجەت تاپشىلىعى – 1 364,6 ملرد تەڭگە نەمەسە جالپى ٸشكٸ ٶنٸمگە 2,1 %», — دەپ تٷيٸندەدٸ ب.شولپانقۇلوۆ.
