Qazaqstanda zeinetaqy jáne áleýmettik tólemder mólsheriniń jyl saiynǵy artýy dástúrli úrdiske ainaldy. Jańa jyldan keiin Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáikes kóptegen qazaqstandyqtar zeinetaqynyń 20 paiyzǵa artýyn kútken bolatyn. 2017 jylǵy zeinetaqy tólemindegi jańashyldyqtar týraly Rrimeminister.kz saityna QR eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vitse-ministri Svetlana Jaqypova aityp berdi.
Turaqty túrde arttyrý
Eske salsaq, Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25-jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jiynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev QR Úkimetine 2017 jyly zeinetaqy kólemin 2016 jylǵy deńgeiden 20%-ǵa arttyrýdy, sondai-aq 2017 jylǵy 1 shildeden bastap bala týýyna bailanysty bir rettik memlekettik járdemaqy mólsherin 20%-ǵa ulǵaitýdy tapsyrǵan bolatyn. Bul arttyrý jalpy 2 mln 100 myń qazaqstandyqty qamtitynyn aita ketken jón.
Zeinetaqyny arttyrý jaily aita otyryp, álemdik ekonomikadaǵy daǵdarys qubylystaryna qaramastan Qazaqstan áleýmettik tólemderin, onyń ishinde zeinetaqy mólsherin arttyrý boiynsha áleýmettik mindettemelerdi tolyq kólemde oryndaýda.
Zeinetaqy ýaqytyly tólenedi. Onyń mólsheri, jumys isteitin halyqtyń jalaqysyna qaraǵanda, turaqty túrde jyl saiyn, oǵan qosa infliatsiia deńgeiinen 2% alǵa ketýmen artyp keledi, bul 2014 jyly qabyldanǵan 2030 jylǵa deiin Zeinetaqy júiesin odan ári jańǵyrtý tujyrymdamasyna sáikes keledi.
Ár jarty jyl saiyn arttyrý
Zeinetaqyny arttyrý boiynsha jumys josparly túrde, sáikesinshe biýdjettiń naqty múmkindikterin eskere otyryp júrgizilip kele jatqanyn aita ketken jón.
Sonymen, yntymaqty jáne bazalyq zeinetaqy tólemine shyǵyn 2016 jyly 1,3 trln teńgeden astamdy qurady, aǵymdaǵy jyly olar 1,5 trln teńgeden astamdy quraidy.
«Bazalyq zeinetaqy tóleminiń mólsheri 2017 jylǵy 1 qańtardan bastap 7%-ǵa artty, al 2017 jylǵy 1 shildeden bastap Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda taǵy 13%-ǵa artady. Jalpy alǵanda bul onyń 2016 jylǵa qatynasy boiynsha 20%-ǵa deiingi ósimin qamtamasyz etedi», – dedi S. Jaqypova.
Osylaisha, 2016 jyly bazalyq zeinetaqy mólsheri 11 965 teńgeni qurasa, 2017 jylǵy 1 qańtardan bastap 7% artýdy esepke alǵanda onyń mólsheri 12 802 teńgege teń boldy, al 2017 jylǵy 1 shildeden bastap 13%-ǵa artýdy esepke alǵanda 14 466 teńgeni quraidy.
Vitse-ministr túsindirgendei, zeinetaqy mólsherin 20%-ǵa deiin arttyrýdy esepke alǵanda, bazalyq zeinetaqyny esepke alǵanda zeinetaqynyń ortasha mólsheri 2016 jylǵy 55 117 teńgeden 66 676 teńgege deiin, eń az mólsheri – 2016 jylǵy 37 789 teńgeden 45 711 teńgege deiin artady.
«Biyl jyl basynan bastap yntymaqty zeinetaqy kólemi kezekti ret 9%-ǵa ulǵaityldy. Kelesi kezeńde – biylǵy jyldyń 1 shildesinen bastap – yntymaqty zeinetaqy mólsheri 11%-ǵa arttyrylatyn bolady, bul 2016 jylǵa qatysty alǵanda barlyǵy 20%-ǵa deiingi ósimdi kórsetedi. Memleket basshysy óziniń 2017 jylǵy 31 qańtardaǵy «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda osyndai tapsyrma bergen bolatyn», - dedi S. Jaqypova.
Vitse-ministrdiń aitýynsha, zeinetaqy tólemin alýshydan qosymsha qujat talap etilmeidi, sebebi qaita esepteý jumystary zeinetaqy isindegi bar derekter negizinde júrgiziledi.
Eńbek ótiline sáikes qaita esepteý
Qazirgi tańda bazalyq zeinetaqy barlyq adamǵa eńbek ótiline qaramastan birdei mólsherde taǵaiyndalady, al 2018 jyldyń 1 shildesinen bastap zeinetaqy taǵaiyndaýdyń jańa tásili engiziledi. Sonymen qatar, zeinetaqy júiesin odan ári jańǵyrtý aiasynda ár zeinetaqy alýshynyń zeinetaqy júiesine qatysý ótiline qarai, bazalyq zeinetaqy mólsheri ár adamǵa derbes túrde qaita esepteletin bolady.
«Eger azamattyń eńbek ótili 10 jáne odan az jyl bolsa nemese eńbek ótili múldem bolmasa, onda bazalyq zeinetaqy mólsheri eń tómengi kúnkóris deńgeiiniń 50%-yn quraityn bolady, jáne búgingi mólsherge teń bolady. 10 jyldan keiingi ár jylǵa bazalyq zeinetaqy mólsheri 2%-ǵa ósedi jáne 35 nemese odan da kóp jylǵa bazalyq zeinetaqy mólsheri eń tómengi kúnkóris deńgeiiniń 100%-yn quraityn bolady», - dedi vitse-ministr.
Mysalǵa, 20 jyldyń eńbek ótili kezinde bazalyq zeinetaqy mólsheri eń tómengi kúnkóris deńgeiiniń 70%-yn, 30 jyl - 90%-yn quraityn bolady (eger 10 jyl bolsa - 12 802 teńge, 20 jyl - 17 122 teńge, 35 jyl – 24 459 teńge).
S. Jaqypova bul qazirgi jáne bolashaq zeinetkerlerge de qatysty ekenin aityp ótti.
«Osy oraida, 2018 jylǵy 1 shildeden bastap barlyq bazalyq zeinetaqy alýshylardyń alatyn bazalyq zeinetaqy mólsheri zeinataqy alýshynyń zeinet isinde kórsetilgen eńbek ótili týraly málimetteri negizinde qaita esepteletin bolady. 2018 jyldyń biýdjetinde osy maqsatta qosymsha 116,3 mlrd teńge qarastyrylǵan», - dep sózin qorytyndylady S. Jaqypova.
Vitse-ministrdiń pikirinshe, bul bir jaǵynan úlken eńbek ótili bola tura, kiristeri týraly málimettiń bolmaýy sebebinen tómengi mólsherde zeinetaqy alyp júrgen zeinetkerlerge áleýmettik ádilettilik ornatýǵa múmkindik beredi, ekinshi jaǵynan – qazirgi jáne keleshek býyn qyzmetkerlerin eńbekke qatysty mindetterin durys rásimdeýge yntylandyrady.
.jpeg)