Foto: aikyn.kz
QR tómengi palatasynyń depýtaty Elnur Beisenbaev balalar men jasóspirimder arasynda quqyqbuzýshylyqtar men aýyr qylmystar tolastamai otyrǵanyn aityp, másele kóterdi, dep habarlaidy Ult.kz.
Jambyl oblysynda jańa oqý jyly bastalǵannan beri jasóspirimder arasynda úsh qaiǵyly jaǵdai oryn alyp, úsh jasóspirim qaza tapty. BAQ derekterine qaraǵanda, Taraz qalasyndaǵy mekteptiń birinde 9 synyp oqýshysy qatarlasymen tóbelesip, dárethanada kóz jumǵan.
Kóp uzamai Jambyl oblysynyń Shý aýdanynda da qarapaiym fýtbol oiyny kezinde týǵan janjal saldarynan 10-synyp oqýshysy qatarlasy tarapynan soqqyǵa jyǵylyp, qaza tapty.
1 qyrkúiekte kolledjge endi túsken oqýshy óz qatarlasyn pyshaqtap óltirgen.
Bas-aiaǵy 15 kúnniń ishinde bir ǵana óńirde 3 birdei oqýshynyń kisi qolynan ajal qushýy – dabyl qaǵarlyq jaǵdai dep esepteidi depýtat Beisanbaev.
Resmi statistika málimetteri de alańdaýshylyq týǵyzady. Máselen, 2024 jyly jasóspirimderdiń qatysýymen oryn alǵan 1 973 qylmys tirkelgen. Onyń ishinde 130-y asa aýyr qylmys. Al biylǵy segiz aida 938 qylmys tirkelgen. Jasósipirimder arasyndaǵy qylmystar boiynsha jyldyq kórsetkish ótken jyldan da asyp ketýi múmkin. Ásirese, bul Shymkent (131), Almaty (115) jáne Astana (92) qalalarynda órship otyr.
"Atalǵan oqiǵalar – jeke bir mekteptiń nemese bir óńirdiń ǵana emes, qoǵamymyzdaǵy tárbie isindegi olqylyqtardyń kórinisi. Mektepterde bilim sapasyna basymdyq berilgenimen, tárbie jumysy kóbine qaǵaz júzinde qalyp otyr. Sonyń saldarynan oqýshylar arasynda ózara syilastyq, janjaldy beibit jolmen sheshý daǵdysy jetkilikti deńgeide qalyptaspai keledi. Bul bir.
Ekinshiden, jasóspirimder arasyndaǵy psihologiialyq daǵdarysty baiqaýǵa bolady. Búginde balalardyń óz ashý-yzasy men emotsiiasyn basqarý qabileti tómen. Al mektep psihologtarynyń sany da, sapasy da bul máseleni sheshýge jetkiliksiz.
Iývenaldy politsiia men kámeletke tolmaǵandar isteri jónindegi komissiialardyń jumysy formaldy sipat alyp otyr.
Úshinshiden, ata-ananyń balasynyń tárbiesine, onyń júris-turysyna, tipti dostarymen qarym-qatynasyna deiin jaýapkershiligin arttyratyn ýaqyt keldi", - dep otyr Májilis depýtaty.
Onyń aitýynsha bala kámelettik jasqa tolǵansha onyń árbir is-áreketine tikelei ata-anasy jaýapty degen, mindetti zańnamalyq negizde bekitýdi tiisti memlekettik organmen oilastyrýymyz qajet.
"Bul rette, ata-analardyń mektepishilik, mekteparalyq is-sharalarǵa qatysýyn kúsheitken jón. Óitkeni adamdyqtyń negizi – otbasyndaǵy tárbie", - deidi ol.
Depýtat kótergen tórtinshi másele, álemdegi áleýmettik zertteýler búgingi balalardyń smartfondardyń saldarynan psihologiialyq turaqtylyǵy men áleýmettik ahýaly qalypty emes ekenin dáleldep otyr. Sondyqtan álemniń damyǵan elderinde mektep qabyrǵasynda smartfonǵa shekteý qoiý trendke ainalǵan. Óitkeni bul protsess balalardyń úlgeriminiń ósýine, dostyq qarys-qatynasynyń nyǵaiýyna edáýir áser etedi.
Osyǵan bailanysty depýtat E. Beisenbaev QR Premer-Ministriniń orynbasary E.B. Kósherbaevqa kelesi sharalardy shuǵyl qolǵa alýdy usyndy:
1. Bilim berý uiymdarynda oqýshylardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne jasóspirimder arasyndaǵy zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý úshin barlyq mektepte antibýllingtik baǵdarlamany engizý qajet.
2. Árbir mektepte psihologiialyq kómek qyzmetin kúsheitip, balalarǵa júieli túrde agressiianyń aldyn alý, emotsiiany basqarý jáne janjaldy sheshý daǵdysyn úiretýge baǵyttalǵan naqty baǵdarlamalar qabyldaý kerek.
3. Sporttyq jáne kópshilik is-sharalardy balalardyń arasyndaǵy komandalyq rýhty kúsheitýge, bir-birin qurmetteýge, olardyń boiyna izgi qundylyqtardy sińirýge, zań men tártipti saqtaýǵa baǵyttaǵan jón.
4. Balalar arasyndaǵy dostyqty nyǵaitý, olardyń onlain aralasqanynan góri betpe-bet qarym-qatynasyn qalyptastyrý maqsatynda mektepterde jappai smartfon paidalanýdy shekteý sharalaryn engizý qajet.
