فوتو: aikyn.kz
قر تٶمەنگٸ پالاتاسىنىڭ دەپۋتاتى ەلنۇر بەيسەنباەۆ بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا قۇقىقبۇزۋشىلىقتار مەن اۋىر قىلمىستار تولاستاماي وتىرعانىن ايتىپ, مەسەلە كٶتەردٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
جامبىل وبلىسىندا جاڭا وقۋ جىلى باستالعاننان بەرٸ جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا ٷش قايعىلى جاعداي ورىن الىپ, ٷش جاسٶسپٸرٸم قازا تاپتى. باق دەرەكتەرٸنە قاراعاندا, تاراز قالاسىنداعى مەكتەپتٸڭ بٸرٸندە 9 سىنىپ وقۋشىسى قاتارلاسىمەن تٶبەلەسٸپ, دەرەتحانادا كٶز جۇمعان.
كٶپ ۇزاماي جامبىل وبلىسىنىڭ شۋ اۋدانىندا دا قاراپايىم فۋتبول ويىنى كەزٸندە تۋعان جانجال سالدارىنان 10-سىنىپ وقۋشىسى قاتارلاسى تاراپىنان سوققىعا جىعىلىپ, قازا تاپتى.
1 قىركٷيەكتە كوللەدجگە ەندٸ تٷسكەن وقۋشى ٶز قاتارلاسىن پىشاقتاپ ٶلتٸرگەن.
باس-اياعى 15 كٷننٸڭ ٸشٸندە بٸر عانا ٶڭٸردە 3 بٸردەي وقۋشىنىڭ كٸسٸ قولىنان اجال قۇشۋى – دابىل قاعارلىق جاعداي دەپ ەسەپتەيدٸ دەپۋتات بەيسانباەۆ.
رەسمي ستاتيستيكا مەلٸمەتتەرٸ دە الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى. مەسەلەن, 2024 جىلى جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ قاتىسۋىمەن ورىن العان 1 973 قىلمىس تٸركەلگەن. ونىڭ ٸشٸندە 130-ى اسا اۋىر قىلمىس. ال بيىلعى سەگٸز ايدا 938 قىلمىس تٸركەلگەن. جاسٶسٸپٸرٸمدەر اراسىنداعى قىلمىستار بويىنشا جىلدىق كٶرسەتكٸش ٶتكەن جىلدان دا اسىپ كەتۋٸ مٷمكٸن. ەسٸرەسە, بۇل شىمكەنت (131), الماتى (115) جەنە استانا (92) قالالارىندا ٶرشٸپ وتىر.
"اتالعان وقيعالار – جەكە بٸر مەكتەپتٸڭ نەمەسە بٸر ٶڭٸردٸڭ عانا ەمەس, قوعامىمىزداعى تەربيە ٸسٸندەگٸ ولقىلىقتاردىڭ كٶرٸنٸسٸ. مەكتەپتەردە بٸلٸم ساپاسىنا باسىمدىق بەرٸلگەنٸمەن, تەربيە جۇمىسى كٶبٸنە قاعاز جٷزٸندە قالىپ وتىر. سونىڭ سالدارىنان وقۋشىلار اراسىندا ٶزارا سىيلاستىق, جانجالدى بەيبٸت جولمەن شەشۋ داعدىسى جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە قالىپتاسپاي كەلەدٸ. بۇل بٸر.
ەكٸنشٸدەن, جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىنداعى پسيحولوگييالىق داعدارىستى بايقاۋعا بولادى. بٷگٸندە بالالاردىڭ ٶز اشۋ-ىزاسى مەن ەموتسيياسىن باسقارۋ قابٸلەتٸ تٶمەن. ال مەكتەپ پسيحولوگتارىنىڭ سانى دا, ساپاسى دا بۇل مەسەلەنٸ شەشۋگە جەتكٸلٸكسٸز.
يۋۆەنالدى پوليتسييا مەن كەمەلەتكە تولماعاندار ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ كوميسسييالاردىڭ جۇمىسى فورمالدى سيپات الىپ وتىر.
ٷشٸنشٸدەن, اتا-انانىڭ بالاسىنىڭ تەربيەسٸنە, ونىڭ جٷرٸس-تۇرىسىنا, تٸپتٸ دوستارىمەن قارىم-قاتىناسىنا دەيٸن جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىراتىن ۋاقىت كەلدٸ", - دەپ وتىر مەجٸلٸس دەپۋتاتى.
ونىڭ ايتۋىنشا بالا كەمەلەتتٸك جاسقا تولعانشا ونىڭ ەربٸر ٸس-ەرەكەتٸنە تٸكەلەي اتا-اناسى جاۋاپتى دەگەن, مٸندەتتٸ زاڭنامالىق نەگٸزدە بەكٸتۋدٸ تيٸستٸ مەملەكەتتٸك ورگانمەن ويلاستىرۋىمىز قاجەت.
"بۇل رەتتە, اتا-انالاردىڭ مەكتەپٸشٸلٸك, مەكتەپارالىق ٸس-شارالارعا قاتىسۋىن كٷشەيتكەن جٶن. ٶيتكەنٸ ادامدىقتىڭ نەگٸزٸ – وتباسىنداعى تەربيە", - دەيدٸ ول.
دەپۋتات كٶتەرگەن تٶرتٸنشٸ مەسەلە, ەلەمدەگٸ ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋلەر بٷگٸنگٸ بالالاردىڭ سمارتفونداردىڭ سالدارىنان پسيحولوگييالىق تۇراقتىلىعى مەن ەلەۋمەتتٸك احۋالى قالىپتى ەمەس ەكەنٸن دەلەلدەپ وتىر. سوندىقتان ەلەمنٸڭ دامىعان ەلدەرٸندە مەكتەپ قابىرعاسىندا سمارتفونعا شەكتەۋ قويۋ ترەندكە اينالعان. ٶيتكەنٸ بۇل پروتسەسس بالالاردىڭ ٷلگەرٸمٸنٸڭ ٶسۋٸنە, دوستىق قارىس-قاتىناسىنىڭ نىعايۋىنا ەدەۋٸر ەسەر ەتەدٸ.
وسىعان بايلانىستى دەپۋتات ە. بەيسەنباەۆ قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ە.ب. كٶشەرباەۆقا كەلەسٸ شارالاردى شۇعىل قولعا الۋدى ۇسىندى:
1. بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقۋشىلاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جەنە جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىنداعى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ٷشٸن بارلىق مەكتەپتە انتيبۋللينگتٸك باعدارلامانى ەنگٸزۋ قاجەت.
2. ەربٸر مەكتەپتە پسيحولوگييالىق كٶمەك قىزمەتٸن كٷشەيتٸپ, بالالارعا جٷيەلٸ تٷردە اگرەسسييانىڭ الدىن الۋ, ەموتسييانى باسقارۋ جەنە جانجالدى شەشۋ داعدىسىن ٷيرەتۋگە باعىتتالعان ناقتى باعدارلامالار قابىلداۋ كەرەك.
3. سپورتتىق جەنە كٶپشٸلٸك ٸس-شارالاردى بالالاردىڭ اراسىنداعى كوماندالىق رۋحتى كٷشەيتۋگە, بٸر-بٸرٸن قۇرمەتتەۋگە, ولاردىڭ بويىنا ٸزگٸ قۇندىلىقتاردى سٸڭٸرۋگە, زاڭ مەن تەرتٸپتٸ ساقتاۋعا باعىتتاعان جٶن.
4. بالالار اراسىنداعى دوستىقتى نىعايتۋ, ولاردىڭ ونلاين ارالاسقانىنان گٶرٸ بەتپە-بەت قارىم-قاتىناسىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا مەكتەپتەردە جاپپاي سمارتفون پايدالانۋدى شەكتەۋ شارالارىن ەنگٸزۋ قاجەت.
