QR Úkimetiniń baspasóz ortalyǵynda ótken baspasóz konferentsiiasynda QR eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri Birjan Nurymbetov Qazaqstanda zeinetaqy júiesin odan ári jetildirýge qatysty túsinikteme berdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Memleket basshysy 2019 jylǵy 2 qyrkúiektegi Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda Úkimetke 2019 jyldyń sońyna deiin jumys isteitin azamattardyń ózderiniń zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin maqsatty paidalaný múmkindigi týraly usynys engizýge tapsyrma bergen bolatyn.
Atalǵan tapsyrmany qaraý úshin Úkimet janynan QR Premer-Ministriniń orynbasary Berdibek Saparbaevtyń tóraǵalyǵymen 25 adamnan turatyn jumys toby quryldy.
Jumys tobynyń músheleri jinaqtaýshy zeinetaqy júiesiniń aǵymdaǵy jai-kúii men damý perspektivalaryn, yqtimal syn-tegeýrinderdi, halyqaralyq tájiribeni zerdeledi, BJZQ turaqtylyǵy boiynsha aldyn ala aktýarlyq esepter nazarǵa alyndy.
Ázirlengen tásilderdi jumys toby músheleriniń kópshiligi qoldady, Ekonomikalyq saiasat jónindegi keńes maquldady jáne «osy mańyzdy máseleni sheshýdegi alǵashqy qadam» retinde Memleket basshysynyń maquldaýyn aldy.
«Búgingi tańda BJZQ-da 1,4 mlrd teńge jinaqtar men 9,9 mln zeinetaqy shottary bar. Ókinishke orai, onyń 53%-ynyń kólemi 500 myń teńgeden az somany quraidy, 16%-y – 500 myńnan 1 mln teńgege deiin, 15%-y 1 mln teńgeden 2 mln teńgege deiingi soma. Osylaisha, salymshylardyń 84%-ynda jinaq kólemi 2 mln teńgeden az», — dedi B. Nurymbetov.
Osyny eskere otyryp, Úkimet jinaqtaýshy zeinetaqy júiesin odan ári jetildirýdi usyndy. Ol úshin birqatar máselelerdi sheshý qajet. Birinshiden — Qazaqstannyń jinaqtaýshy zeinetaqy júiesi óte jas. Bar bolǵany 21 jyl toldy. Jalpy alǵanda, damyǵan elderde zeinetaqy júiesin qalyptastyrý úshin 35-40 jyl qajet. Ekinshiden — halyq tabysynyń tómen deńgeii. Úshinshiden — zeinetaqy jarnalarynyń tólenbeýi. Búgingi tańda shamamen 100 myń kásipker óz qyzmetkerleri úshin zeinetaqy jarnalaryn tólemeidi. 2,7 mlrd teńge qaryz bar. Tórtinshiden — investitsiialyq kirister tiisinshe ulǵaiyp jatqan joq.
Jumys toby zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin paidalanýdyń birneshe nusqasyn usyndy.
Birinshi sanat – turǵyn úi satyp alýǵa nemese qymbat emge (jeke tizbe boiynsha) zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin paidalaný quqyǵyn berý usynylatyn jumys isteitin azamattar – bul «jetkiliktilik sheginen» asatyn zeinetaqy jinaqtary bar BJZQ salymshylary.
Bul rette BJZQ «jetkiliktilik shegin» árbir jas úshin, erler men áielder boiynsha jeke eseptegen. Jastaý adamdardyń jinaqtaýdy jalǵastyrý úshin bolashaq eńbek qyzmetiniń kezeńi (zeinetkerlik jasqa jetkenge deiin) neǵurlym uzaq bolatyny nazarǵa alyndy. BJZQ usynǵan «jetkiliktilik shegi» jinaqtaýshy zeinetaqy júiesine turaqty qatysyp keletin ortasha statistikalyq salymshyda (iaǵni zeinetaqy jarnalaryn turaqty túrde tólep otyratyn adamda) jańa jarnalar men investitsiialyq tabys esebinen ómir boiǵy tólemderdi qamtamasyz etý úshin qajetti somaǵa deiin keiinnen tolyqtyrýy arqyly jinalýǵa tiis zeinetaqy jinaqtarynyń eń tómengi shegi bolyp tabylady. Salymshynyń jasy kishi bolǵan saiyn, «jetkiliktilik shegi» soǵurlym tómen bolady.
Mysaly, 40 jastaǵy salymshy úshin (ortasha eńbek ótili 18-20 jyldy quraityn) jinaqtaýdyń eń tómengi shegi: erler úshin 6,9 mln teńgeni jáne áielder úshin 9,8 mln teńgeni quraidy. 63 jastaǵy salymshy, iaǵni, zeinetkerlik jasqa jetken adam úshin bul shek erler úshin 8,2 mln teńgeni jáne áielder úshin shamamen 10,1 mln teńgeni quraidy.
Ekinshi sanat – bul zeinetkerler, olarǵa turǵyn úi satyp alý nemese qymbat em úshin óziniń zeinetaqy jinaqtarynyń 50%-yn paidalaný múmkindigi usynylady. Osy rette mindetti shart – joǵalǵan tabysty 40%-dan tómen emes deńgeide almastyrýdy qamtamasyz etetin zeinetaqynyń (bazalyq, yntymaqty jáne jinaqtaýshy) mólsheri bolyp tabylady, bul halyqaralyq standarttarǵa sáikes keledi.
«Bul usynystar Memleket basshysynyń qatysýymen ótken Úkimettiń keńeitilgen otyrysynda aityldy. Prezident “bul mańyzdy máseleni sheshýdegi alǵashqy qadam” jasalǵanyn atap ótip, osy máselege qatysty óz pikirin jetkizdi. Bizdiń maqsatymyz – jinaqtaýshy zeinetaqy qorynan barlyq jinaqtardy úlestirý emes, óitkeni olar azamattarymyzdyń qarttyǵyn laiyqty qamtamasyz etý úshin qajet. Memleket basshysy “kóleńkeli ekonomikaǵa qarsy kúres, qolma-qol aqshasyz esep aiyrysý úlesin arttyrý máseleleri Ulttyq bank pen Úkimettiń basymdyǵynda qalýy tiis» ekenin aitty», — dedi B. Nurymbetov.
Jumys berýshiniń 5% mindetti zeinetaqy jarnalaryn engizý
Búgingi kúni Qazaqstan Respýblikasynda zeinetaqy júiesin odan ári damytý jónindegi 2020-2024 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy ázirlenýde. Prezidenttiń tapsyrmasy boiynsha sondai-aq zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóligin maqsatty paidalaný múmkindigi beriletin azamattar tobyn birtindep keńeitý jónindegi jumys jalǵasatyn bolady.
Jumyskerdiń paidasyna tólenýge tiis jumys berýshiniń 5% mindetti zeinetaqy jarnalaryn engizý merzimi 2020 jyldan 2023 jylǵa aýystyryldy. Osylaisha, Qazaqstanda memlekettiń, jumys berýshi men qyzmetkerdiń ortaq jaýapkershiligine negizdelgen zeinetaqy júiesi qurylatyn bolady.
«Búginde memleket 2,2 mln adamǵa tóleidi. Bul shamamen 2,4 trln teńge. Memleket jinaqtaýshy zeinetaqy júiesimen shyǵatyn jáne investitsiialyq tabysy infliatsiiadan aspaityn adamdarǵa kepildik tóleidi. Qyzmetkerdiń ózi óz jalaqysynyń 10% tóleidi. Tujyrymdamada jumys berýshiler de qyzmetkerlerge jinaqtaýshy zeinetaqy qoryna 5% jinaqtaýshy jarnalar túrinde jaýapkershilik alǵany aitylǵan. Zań qabyldandy jáne 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap kúshine enýi tiis edi. Alaida Prezident óz Joldaýynda biznes-qaýymdastyqtyń pikiri men úndeýlerin eskere otyryp, zańnyń qabyldanýyn 2023 jylǵa aýystyrdy», — dedi B. Nurymbetov.
Jol kartasynyń jobasynda eń tómengi kepildikter júiesin odan ári jetildirý (eń tómengi zeinetaqy mólsherin jáne basqa da áleýmettik mańyzdy kórsetkishterdi aiqyndaý ádistemesin qosa alǵanda) jáne eń tómengi kepildik berilgen zeinetaqyny engizý jóninde usynystar kózdelgen.
«Eń tómengi kepildi zeinetaqyny engizý de Zeinetaqy júiesin jańǵyrtý tujyrymdamasynda jazylǵan. Bul óte mańyzdy. 1998 jyldan bastap biz jinaqtaýshy zeinetaqy júiesine kóshtik. Búgingi kúni memleket tóleitin yntymaqty nemese eńbek zeinetaqysyn 1998 jylǵy qańtarǵa deiin keminde 6 ai jumys ótilin jinaǵan azamattar alady. Mundai adamdar jyl ótken saiyn azaiýda. Qazirgi tańda zeinetke 1957 jyly týylǵan er azamattar shyǵyp jatyr jáne búginde olardyń tolyq talap etilgen ótili, sáikesinshe, tolyq zeinetaqysy joq», — dedi B. Nurymbetov.
Osylaisha, ministrdiń aitýynsha, zeinetaqy júiesiniń ortaq quramdas bóligi birtindep toqtatylady. 2043 jyly eńbek zeinetaqysy taǵaiyndalatyn adamdar teoriialyq túrde bolmaidy. Tek bazalyq zeinetaqy bolady. Sondyqtan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi 2028 jyldan bastap Qazaqstanda eń tómengi kepildik berilgen zeinetaqyny engizýdi usyndy. Ol búgingi bazalyq zeinetaqy tólemin aýystyrady. Eger búginde 10 jyldan az jumys ótili bar adamdar úshin bazalyq zeinetaqy tólemi eń tómengi kúnkóris deńgeiiniń 54%-yn qurasa, tájiribe eskeriledi. QR EHÁQM eń tómengi kepildendirilgen zeinetaqy 5 jyldan az jumys ótili bar adamdarǵa berilip, eń tómengi kúnkóris deńgeiiniń kem degende 70%-yn quraýy kerek ekenin, ári qarai 1,5 eń tómengi kúnkóris deńgeiine deiin kóterilýin usynady.
