QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda elimizdiń 2020 jylǵy qańtar-qazandaǵy áleýmettik-ekonomikalyq damýynyń jáne respýblikalyq biýdjettiń atqarylýynyń qorytyndylary qaraldy. Respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy týraly qarjy ministri Erulan Jamaýbaev baiandady, dep habarlaidy primeminister.kz saity.
2020 jyldyń 10 aiynyń qorytyndysy boiynsha memlekettik biýdjetke 6,8 trln teńge somasynda kirister tústi nemese jospar 94,7%-ǵa atqaryldy. Respýblikalyq biýdjetke 4 trln 264 mlrd teńge somasynda kirister tústi nemese jospar 86,5%-ǵa atqaryldy.
Kirister boiynsha jospardyń atqarylmaýy 667 mlrd teńgeni qurady.
Bul rette, salyqtyq emes túsimder 154 mlrd teńgege artyǵymen oryndaldy.
Negizgi atqarylmaý somalary qosylǵan qun men korporativtik tabys salyqtaryna tiesili boldy.
Korporativtik tabys salyǵynyń atqarylmaýyna mynadai faktorlar áser etti:
- negizgi eksporttyq pozitsiialar boiynsha baǵanyń orta eseppen 12,5%-ǵa quldyraýy;
- 2020 jyldyń 9 aiynda jyldyń basymen salystyrǵanda áreketsiz salyq tóleýshiler sanynyń 8,1 myńǵa, onyń ishinde zańdy tulǵalardyń 4,8 myńǵa ulǵaiýy;
- kásiporyndardyń kútiletin kiristeriniń túspeýi.
- Atap aitqanda osy jyldyń 10 aiynda respýblikalyq biýdjetke korporativtik tabys salyǵyn tóleýshilerdiń jartysy ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda korporativtik tabys salyǵy boiynsha avanstyq tólemderdi azaitty;
- ekinshi deńgeidegi bankterden túsetin túsimder 11,8 mlrd teńgege azaidy.
Qosylǵan qun salyǵy boiynsha jospardyń negizgi atqarylmaý sebepteri:
- ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda qosylǵan qun salyǵyn qaitarýdyń 54,4%-ǵa nemese 192,1 mlrd teńgege ósýi;
- «Elektrondyq shot-faktýralar» aqparattyq júiesi derekterine sáikes satý boiynsha ainalymdardyń azaiýy.
Negizgi tómendeý taý-ken ónerkásibi salasyna tiesili, onda ainalymdar 2019 jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 32,6%-ǵa nemese 4,3 trln teńgege azaiǵan.
Ministr atap ótkendei, jergilikti biýdjetterdiń kiristeri 113%-ǵa atqaryldy jáne 2 trln 490 mlrd teńgeni qurady. Jalpy jospar 286 mlrd teńgege asyra oryndaldy.
Onyń ishinde salyqtar boiynsha — 264 mlrd teńgege. Barlyq óńirde kirister boiynsha josparlar asyra oryndaldy. Jaqynda 2020 jyldyń naqtylanǵan biýdjeti qabyldandy, onda salyqtar jáne salyqtyq emes túsimder boiynsha josparlar túzetildi. Qarjy ministrliginiń aldynda turǵan basty mindet — kirister boiynsha naqtylanǵan jospardyń tolyq oryndalýyn qamtamasyz etý.
«Memlekettik biýdjettiń shyǵystary 98,8%-ǵa, respýblikalyq biýdjettiń shyǵystary 99,7%-ǵa, jergilikti biýdjetterdiń shyǵystary 98%-ǵa atqaryldy. Respýblikalyq biýdjettiń shyǵystary 11 trln 284 mlrd teńgeni qurady. Jergilikti biýdjetterdiń shyǵystary 6,4 trln teńgeni qurady», — dep habarlady Jamaýbaev.
Biyl óńirlerge 2,3 trln teńge somasynda nysanaly transfertter kózdelgen. Aldyn ala málimetter boiynsha olarǵa 1 qarashadaǵy jaǵdai boiynsha 1,7 trln teńge bólindi. Olardyń 98,2%-y igerilgen. Atqarylmaǵany – 31 mlrd teńge, onyń ishinde 7 mlrd teńge únemdeldi, 24 mlrd teńge igerilmedi.
Aita ketken jón, ótken 10 aida kameraldyq baqylaýmen somasy 9,3 trln teńgege shamamen 1,3 mln memlekettik satyp alý rásimi qamtyldy.
Tekserý qorytyndylary boiynsha somasy 698 mlrd teńgege buzýshylyqtar eskertildi. 1,6 myń aýditorlyq is-shara ótkizildi. Aýditpen 872 mlrd teńge biýdjet qarajaty qamtyldy. Somasy 198 mlrd teńgege qarjylyq buzýshylyqtar anyqtaldy.
«Taýarlardy jetkizýdi, qyzmetterdi kórsetýdi jáne jumystardy oryndaýdy qalpyna keltirý, biýdjetke óteý jáne esepke alý boiynsha kórsetý jolymen 172 mlrd teńgege buzýshylyqtar joiyldy. Aýdit obektileri qyzmetiniń tiimdiligin jetildirý jáne arttyrý úshin 1 411 usynym berildi. Onyń ishinde 1 101-i oryndaldy», — dedi ministr.
2016-2020 jyldarǵa arnalǵan Jekeshelendirýdiń keshendi jospary 93%-ǵa oryndaldy. 2020 jyly 74 obektini ótkizý josparlanýda. Onyń 39-y satylymǵa shyǵaryldy.
«Esepti kezeńde somasy 100,4 mlrd teńgege 7 obekti satyldy. Saýda-sattyqta 32 obekti tur. 6 obekti qaita uiymdastyrýǵa jáne taratýǵa jiberildi. 16 obekt jyl sońyna deiin satýǵa qoiylady. 13 obekt boiynsha ótkizý merzimi 2021-2024 jyldarǵa aýystyryldy», — dep túiindedi Jamaýbaev.
