Эйфель мұнарасы — әлемдегі ең танымал сәулет нысандарының бірі. Көпшілік үшін таңғаларлық дерек: бұл мұнара жаз мезгілінде шамамен 10–15 сантиметрге дейін «өседі». Алайда бұл құбылыс ешқандай сиқыр емес, таза физикалық заңдылық, деп хабарлайды ult.kz.
Жылулық кеңею деген не?
Температура жоғарылаған кезде металдардың көлемі ұлғаяды. Бұл құбылыс физикада жылулық кеңею деп аталады. Керісінше, температура төмендегенде металл жиырылып, көлемі кішірейеді.
Эйфель мұнарасы негізінен болаттан жасалғандықтан, ол да осы заңға бағынады. Жаздың ыстық күндерінде металл қызады да, сәл ұзаруға мәжбүр болады.
Неге дәл 10–15 сантиметр?
Мұнараның биіктігі шамамен 330 метр болғандықтан, температураның өзгерісі бүкіл құрылым бойынша жинақталады. Нәтижесінде жалпы ұзындық бірнеше сантиметрге артады. Ал қыс мезгілінде керісінше, мұнара қайтадан «қысқарады».
Инженерлер мұны қалай ескереді?
Мұндай үлкен құрылымдар жобаланғанда инженерлер міндетті түрде температуралық өзгерістерді есепке алады. Сол үшін: арнайы деформациялық компенсаторлар қолданылады; құрылымның бөліктері аздап қозғала алатындай етіп жасалады; металлдың кеңеюіне кедергі келтірілмейді.
Қорытынды
Эйфель мұнарасының «жазда ұзаруы» — ерекше құбылыс емес, табиғаттың қарапайым заңы. Бұл оқиға үлкен инженерлік құрылымдардың да физика заңдарына бағынатынын көрсетеді.
Оқи отырыңыз: 2006 жылғы мектеп түлектері Жалпақтал ауылына Эйфель мұнарасының көшірмесін сыйлады
