
كەزٸندەگٸ كەڭەس وداعىن ماقتاساق تا, داتتاساق تا, قالاي دەسەك تە, سول ەۋرازييا قۇرلىعىنداعى يمپەرييانىڭ قۇرامىنداعى ساناۋلى ٶزگە ەلدەر سەكٸلدٸ, قازاق جۇرتىنىڭ ۇلى جەتٸستٸگٸ, وداقتاس رەسپۋبليكا بولىپ قۇرىلعانى ەلەم الدىنداعى شىندىق. وسى, وداق مەملەكەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ سانالاتىن قازاق رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇتاستىعىن ساقتاپ قالۋ سول كەزدەگٸ الدىڭعى بۋىن اعالارىمىز - قازاق قايراتكەرلەرٸ ٷشٸن وڭاي بولعان جوق. سونىمەن قاتار, ودان كەيٸنگٸ تىڭ يگەرۋ جىلدارىنداعى قىسىلتاياڭ ۋاقىتتاعى ۇلتىمىزدىڭ ادال دا, كٷرەسكەر ۇلى, ساياسات جەنە قوعام قايراتكەرٸ جۇمابەك تەشەنوۆتٸڭ ايتۋلى ەڭبەگٸن ماقتانىشپەن, كٶكٸرەك كەرە ايتۋىمىزعا تولىقتاي بولادى.
ول 1915 جىلى 20 ناۋرىز كٷنٸ اقمولا وبلىسى قازٸرگٸ ارشالى اۋدانىنىڭ باباتاي اۋىلىندا دٷنيەگە كەلەدٸ. قۇرىلىس تەحنيكۋمىن بٸتٸرٸپ, جەرگە ورنالاستىرۋ جۇمىسىمەن اينالىسادى. تۋرا وتىز ٷش جاسىندا سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ اتقارۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى بولىپ قىزمەت اتقارادى. 1955 جىلى قازاق سسر جوعارعى پرەزيديۋم كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى بولىپ تاعايىندالسا, 1960 جىلدان باستاپ رەسپۋبليكا مينيسترلەر كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى بولىپ جۇمىس ٸستەيدٸ. بٸراق, وسى بيٸك لاۋازىمدارعا دەيٸن بۇل ازامات تٷرلٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتتە, ايتار بولساق, وبلىستىق پارتييا كوميتەتتەرٸندە قىزمەت اتقاردى. مٷمكٸن, قۇدايدىڭ قازاق ەلٸنٸڭ ماڭدايىنا بەرگەن ۇلى شىعار. سول بٸر ۋاقىتتا, نيكيتا حرۋششەۆتٸڭ سولاقاي ساياساتىنىڭ كەسٸرٸنەن, قازاقستان اۋماعىنان بەس وبلىستى تىڭ ٶلكەسٸنە جاتقىزىپ, كٶرشٸ رەسەيدٸڭ قۇرامىنا كٸرگٸزۋگە شاق قالعاندا, ٶز تاعدىرىن ويلاماي ارا تٷسۋٸ ٷلكەن ەرلٸك ەمەس پە?! وتانشىلدىقتىڭ ٷلگٸسٸ دەپ وسىنى ايت! ەيتپەسە, قازٸرگٸ كٷندەرٸ قازاقستان شەكاراسىن قاي اۋماقتان شەگەندەر ەدٸك?.. قازاق جەرٸنٸڭ قازٸرگٸ استا-تٶك استىعى كٸمنٸڭ يەلٸگٸندە قالار ەدٸ?!
ەلٸ ەسٸمدە, اقمولا وبلىسىنىڭ ەسٸل اۋدانىندا قىزمەت ەتٸپ جٷرگەنٸمدە, سول ٶڭٸردەگٸ استىق قويمالارىنىڭ (ەلەۆاتور) قابىرعالارىندا «ەسيل – ۆوروتا تسەلينى!» دەپ جازىلىپ تۇراتىن. سول جاقتا جٷرگەنٸمدە جۇمىس بابىمەن بۇرىنعى اۋىلدىق پارتييا حاتشىسى رازدولنىي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەسبول كەرٸمبەكوۆ اقساقالمەن كەزدەسكەنٸمدە, سٶز اراسىندا ول كٸسٸنٸڭ حرۋششەۆتٸڭ وسى اۋداندا بولعانىن جەنە ونىڭ كەڭەس وداعىنىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن كەلگەن تىڭ يگەرۋشٸلەردٸڭ الدىندا سٶيلەگەن سٶزدەرٸنەن, بۇل ٶلكەنٸڭ كٶپ ۋاقىت ٶتپەي رسفسر-دٸڭ قۇرامىنا قوسىلاتىنىن اڭعارعان ەدٸم. سوندا: «قازاق جەرٸندە تۋىپ, ورىس ەلٸندە قالاتىن بولدىم-اۋ دەپ ويلاعانىم ەلٸ كٷنگە دەيٸن ويىمنان كەتپەيدٸ», - دەگەنٸ ەلٸ ەسٸمدە تۇر.
وسى وداقتاس رەسپۋبليكا ٷكٸمەتٸنٸڭ تٷپكٸلٸكتٸ قارسى تۇرۋى مەن دەلەلدٸ جەنە دەيەكتٸ تٷسٸنٸكتەمەسٸنەن كەيٸن, قولدان ۇيىمداستىرىلعان «تىڭ ٶلكەسٸ» جوباسى تاراتىلىپ, ەلٸمٸزدٸڭ سولتٷستٸك جەنە شىعىس وبلىستارى رەسپۋبليكا قۇرامىندا قالعانى بەلگٸلٸ. بٸراق, ازۋلى مينيسترلەر كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى جۇمابەك تەشەنوۆ جوعارعى لاۋازىمىنان بوساتىلىپ, سول كەزدەگٸ وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ اتقارۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ «ايداۋعا» جٸبەرٸلەدٸ. دەل وسى وقيعاعا وراي, جۇمەكەن نەجٸمەدەنوۆ پەن شەمشٸ قالداياقوۆتىڭ قازٸرگٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ گيمنٸنە اينالعان قۇدٸرەتتٸ «مەنٸڭ قازاقستانىم» ەنٸ قازٸرگٸ كٷندەرٸ جالپى قازاقستاندىقتاردىڭ سٷيٸكتٸ ەنٸنە اينالدى.
جۇمابەك تەشەنوۆتٸڭ جارى بەتەس ىدىرىسقىزى ٶزٸنٸڭ كەزٸندە جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا, سول بٸر ۋاقىتتاعى مينيسترلەر كەڭەسٸ تٶراعاسىنىڭ تىعىرىققا تٸرەلگەن كەزەڭدەگٸ ۇستامدىلىعى مەن الىستى كٶرە بٸلەتٸن قايراتكەرلٸگٸن, ازاماتتىعىن سىزدىقتاپ ايتسا دا كٶپ نەرسەنٸ اڭعارتقانداي.
ٶز ۋاقىتىندا قازاقتاردىڭ ۇيىسىپ ەل بولۋىنا, قونىس ەتكەن بٷكٸل مەكەندەرٸن جيناقتاپ, الىپ مەملەكەت بولىپ, ورنىعۋىنا, تەڭدەسسٸز ەڭبەك سٸڭٸرگەن, كرەملگە قارسى تۇرىپ, نار تەۋەكەلمەن قازٸرگٸ قازاقستاننىڭ سولتٷستٸك جەنە شىعىس ٶلكەلەرٸن ساقتاپ قالعان ايتۋلى ازاماتتىڭ ەڭبەگٸ شىنىمەن دە ٶلشەۋسٸز. كەزٸندە, جەنٸبەك سەلٸمۇلى كەرٸبجانوۆ وسى وبلىستىڭ ەكٸمٸ بولىپ تۇرعاندا (قىسقا عانا ۋاقىت), ورىسشا اتالىپ كەلگەن جەتٸ اۋداننىڭ اتى بٸردەن قازاقشا اتاۋ العان ەدٸ. ال, قازٸرگٸ وبلىس ەكٸمٸ, رەسپۋبليكا بيلٸگٸنە وسى ۋاقىتقا دەيٸن ۇسىنىس جاساپ, بٸر اۋداننىڭ نەمەسە كٸشٸگٸرٸم قالانىڭ اتىن (مٷمكٸن, ستەپنوگورسك قالاسىن) باياعىدا-اق, جۇمابەك تەشەنوۆتٸڭ اتىنا الىپ بەرۋگە مٷمكٸندٸگٸ بار ەدٸ عوي. ونى كٸم شەكتەپتٸ! تەك, ەكٸمنٸڭ دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندٸگٸ عوي!