جۇماباي قۇليەۆ. قۇبا دالانىڭ بۇلا پەرزەنتٸ

نەمەسە
يمانعالي تاسماعامبەتوۆتٸڭ قايراتكەرلٸك كەسكٸندەمەسٸ

يە, ۋاقىت اعزامنىڭ جەلماياسى cap جەلٸسٸنەن ەلٸ تانار ەمەس. سوڭىندا قالدىرعان بەلگٸسٸ مەن بەدەرٸن باجايلاپ بولعانىنشا قىر اسىپ جوعالادى. بيىل تەۋەلسٸزدٸك العانىمىزعا ون تٶرت جىل تولادى. وسى ساناۋلى از عانا جىلدا ساناپ تاۋىسا المايتىن قانشاما ٸرٸ قادامدار جاسالدى. مۇنى جوققا شىعارۋ كٶرەر كٶزگە ەدٸلەتسٸزدٸك بولار ەدٸ. بٸز وسى جىلداردا ٶزٸمٸزدٸڭ نامىسى بيٸك, قاناعاتى مول قازاق دەگەن ۇلت ەكەنٸمٸزدٸ تٶرتكٷل دٷنيەگە دەلەلدەدٸك. سونىمەن قاتار جۇرداي بولىپ تونالعان تاريحي جەدٸگەرلٸكتەرٸمٸزدٸ, كٸم كٶرٸنگەن قىمقىرىپ كەتكەن اسىلدارىمىزدى ٸزدەۋمەن اينالىستىق. بٸراق قولدان بٸر شىعىپ كەتكەن نەرسە وڭايلىقپەن قايتا قويا ما?

الايدا ٶزٸمٸزدٸڭ قارا قوبديىمىزدا قالعان, تەڭدەرٸمٸزدە ساقتالعان جاقۇتتارىمىزدى ەلەمدٸك جەرمەڭكەگە شىعارعانىمىزدا مەنمەن باتىس ويلانا قاراپ قالعان جوق پا! دەگەنمەن دە سان عاسىرلار بويى تۇتاس قۇرلىقتار مەن سانسىز ەلدەردٸڭ جيعان-تەرگەنٸن زورلىقپەن ٷرٸپ-ٸشٸپ, شايقاپ-تٶككەن ەككٸ, جىرىندى يمپەرييامەن يىق تٷيٸستٸرۋ, ماحامبەتشە ايتقاندا, «اقىرىپ تۇرىپ تەڭدٸك سۇراۋ» مٷمكٸن بولماي قالدى.

ۇلتىمىزدىڭ بٸر ارداعى – قوشكە كەمەڭگەرۇلى ٶتكەن عاسىردىڭ باسىندا: «وسى كٷندە كٷنباتىستى تىقسىرىپ كەلە جاتقان كٷنشىعىس حالىقتارىنان قىتاي مەن جاپونييا كٷنباتىستان ٷلگٸ-ٶرنەك كٶپ الدى. بٸراق كٷنباتىستىڭ رۋحاني مەدەنيەتٸن ارام استاي كٶرٸپ, اۋزىنا المايدى», – دەپ كٶرەگەندٸك پٸكٸر ايتتى. بۇل ەلدەر سول ەدەتٸنەن ەلٸ تانعان جوق جەنە سونىڭ ارقاسىندا ەشكٸمگە «تەيت» دەگٸزبەگەن, مەيماناسى تاسىعان بٸرەگەي مەملەكەتتەرگە اينالدى.

سانالى ۇلتتار مەن ۇلىستار عالامداستىرۋ اتتى «ورتاق كٶرپەدەن» ات-تونىن الا قاشىپ, تەكەمەتتەرٸن تۇيىقتاپ جاتقاندا, بٸز ەسٸك-تەرەزەمٸزدٸ اشىپ تاستاپ, وسى تاجالعا بەيٸمدەلگەنٸمٸز قالاي?

قازاقستاننىڭ ەلەمدٸك قاۋىمداستىق الدىندا ماقتانا الار نەسٸ بار? راس, جەرٸمٸزدەن بٸر ەمەس, ٷش التىن ادامدى قازىپ الدىق. حاندار پانتەونى – سارايشىق, قوجا احمەت كەسەنەسٸ ت.ب. جاۋھارلارىمىز جەتەرلٸك. بٸراق باتىستان اعىلعان توپان «جارقىلداقتار» وسىنىڭ بەرٸن جاپىرىپ كەتپەي مە?

جۇتىلىپ كەتۋ دەگەننەن شىعادى, گەرمانييانىڭ بۇرىنعى كانتسلەرٸ گەرحارد شرەدەر مىرزا 1998 جىلى ٶزٸ بيلٸككە كەلمەي تۇرىپ, عالامدانۋدى زەرتتەگەن ەيگٸلٸ نەمٸس عالىمى ج.حابەرماس مىرزامەن ٶتكٸزگەن سٶز سايىسىندا بٷكٸل گەرمانييا حالقىنىڭ الدىندا: «عالامدانۋعا نەمٸس حالقى ەش ۋاقىتتا دا جۇتىلىپ كەتپەيدٸ, ٶيتكەنٸ نەمٸس حالقىندا قۋاتتى تٸل مەن جۇتىلمايتىن مەدەنيەت بار», – دەگەن بولاتىن. ەرينە, نەمٸس حالقى تۋرالى سٶز باسقا, بۇل جەردە بار مەسەلە ٶز ۇلتىمىز تۋرالى بولىپ وتىر عوي.

كٷنٸ بۇرىن بايبالام سالۋعا دا ەرتە شىعار. 1994 جىلى رۋپيتەگە ٶزٸن ٸزدەپ بارىپ, اتى-جٶنٸ, ۇلتىن, اينالىساتىن ٸسٸن ايتپاعان بٸر قازاق كەسٸپكەرٸنە كٶرٸپكەل ۆانگانىڭ ايتقان جورامالى مىناداي: «قۇلاعىما مىڭ سان جٷيرٸكتٸڭ دٷبٸرٸ كەلەدٸ, تاريحى تەرەڭدە, بٸراق شىندىعى ەندٸ شىعا باستاعان قازاق دەيتٸن ەل بار. تاعى دىبىس جەر استىنىڭ گٷرٸلٸ, مول بايلىقتىڭ ٷستٸندە وتىرسىڭدار-اۋ شاماسى. بٸراق وسى حالىقتىڭ ەن بايلىقتان قاعاجۋ قالعانى تٷبٸ جاقسىلىققا اپارمايدى. سوناۋ بٸر عاسىرداعىداي ٷشٸنشٸ مىڭجىلدىقتا ەۋروپا سەندەرمەن قايتا ساناساتىن بولادى. تاۋ جاعىنا ساق بولىڭدار, ٶزدەرٸڭمەن تٷبٸ بٸر ەلمەن تەۋٸر بولساڭدار, ۇتاسىڭدار...»

ەرينە, ۇلى كٶرٸپكەلدٸڭ بۇل ايتقاندارىندا جان بار شىعار, دەگەنمەن جايباراقات وتىرۋعا جەنە بولماس.

يە, قانشاما سۋىرتپاقتاپ ايتقانىمىزبەن دە, تٶس ايىلدى بوستاۋ, شاپ ايىلدى اياماي تارتاتىن, قۇس ۇيقىلى بولۋدى تالاپ ەتەتٸن, ساناعا سالماق تٷسٸرەتٸن زىمييان كەزەڭ ٸرگەمٸزگە تاقاپ كەلدٸ. «ٶسٸپ-ٶنگەن ەل ەدٸك, ٶزٸمٸزگە-ٶزٸمٸز حان ەدٸك» دەگەن زامان كەلمەسكە كەتتٸ. بٸراق پەنيدەگٸ قۋ تٸرلٸكتٸڭ قۋسا جەتكٸزبەيتٸن قىزىل تٷلكٸسٸن تازى بوپ شالامىز دەپ جٷرگەن, بار نيەتٸ سوعان اۋىپ كەتكەن, ەل سەنگەن بٸراز وعىلانداردىڭ مۇنى ويلايتىن تٷرلەرٸ كٶرٸنبەيدٸ.

يە, وسى بٸر جٷزدەن جٷيرٸك, مىڭنان تۇلپار شىققان كٸم بار ٶزٸ?! كەڭەستٸك جىلىمىقتا بوي كٶتەرگەن اعا بۋىندى ايتپاي-اق قويايىق, ۇلت قىزمەتٸنە ەڭسەرە ەڭبەك ەتٸپ جٷرگەن قازٸرگٸ بيلٸكتەگٸ جاس باھادٷرلەردٸڭ ٸشٸنەن كٸمدەردٸ بٶلە-جارا اتاۋعا بولادى? اتتارى سانادا سامساپ تۇرعانىمەن, قاپەلٸمدە ۇلتى ٷشٸن ەتكەن اياۋلى بٸر ٸسٸ ەسٸڭە تٷسپەي قينالاسىڭ. ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ٶز ماماندىعىنىڭ شەبەرٸ نەمەسە ساياساتقا كەلگەندە اققاپتال بولعانىمەن, ۇلت مەسەلەسٸ دەگەندە بٸرٸ ازۋسىز, جالتاق, بٸرٸ انا تٸلٸن شالا بٸلەتٸن, تۋعان تاريحىنان بەيحابار دٷمبٸلەز, بٸرٸ ٶز شارۋاسى دەگەندە قارا جەرگە كەمە جٷرگٸزگەن جۇلىمىر, بىلايعى جۇرتقا كٶلەڭكەدە قالعان قارداي سالقىنداۋ, بٸرٸ بۇقارامەن تٸگٸسٸن جاتقىزىپ تٸلدەسۋدە كٶپتٸڭ مۇڭىنا مۇڭايىپ, قۋانىشىنا ورتاق بولۋدا اقساپ جاتادى. سوندا حالىقتىڭ كٶڭٸلٸنەن شىققان كٶپتٸڭ مەيٸرٸن قاندىرا بٸلەتٸن كٸم بار? وسىنداي ساۋالعا جاۋاپ ٸزدەسەك – يمانعالي تاسماعامبەتوۆ ەسكە تٷسەدٸ. قانشاما باس اينالدىرار مانساپتىڭ ۇشار باسىندا جٷرسە دە, ونىڭ تۋعان حالقىنىڭ مەدەنيەتٸنە, تٸلٸنە, دٸلٸنە, جوق-جٸتٸگٸنە ٷنەمٸ قارايلاسىپ, قولقابىس بەرۋمەن دارالاناتىنى كٷمەنسٸز.

يە, تىرناق اينالاسىن كەۋلەگەن كٷبٸرتكٸدەي, بٸر جاعىمىزدان قۋسىرىپ عالامداستىرۋ دەيتٸن تاجال كەلە جاتقان مەزگٸلدە, ٷمٸت پەن كٷدٸك قاتار جايلاعان بەيماعلۇم كەزەڭدە ۇلت قامقورىندا قايدان مازا بولا قويسىن? وسى بەيمازالىقتى الدىن الا سەزٸپ, ەل قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن بولاشاعىن ويلاعان يمانعاليدىڭ سوناۋ يتالييادا جاتقان ولجاس سٷلەيمەنوۆپەن حات ارقىلى پٸكٸرلەسۋٸ دە تەگٸن بولماسا كەرەك.

ولجاس سٷلەيمەنوۆ: «كٶشپەلٸلەر ورحون-ەنيسەي جازبالارىنان باسقا ەشتەڭە دٷنيەگە ەكەلمەسە دە, ەلەمدٸك مەدەنيەتكە قوماقتى ٷلەس قوسقان حالىقتار اراسىنان ويىپ ورىن سۇراۋعا حاقىلى. ولار بٸزگە كەرەمەت حرامدار مۇراعا قالدىرعان جوق, ولار وق-دەرٸ (پوروح) دە, قاعاز دا ويلاپ تاپقان جوق. بٸراق تاسقا مەڭگٸلٸككە قاشالعان نەمەسە حالىق زەردەسٸنە باعزىدان ساقتالعان ەدەبي وي سولاردان كەم ماڭىزدى مەدەنيەت ەلەمەنتتەرٸ دەپ كٸم ايتا الادى?» – دەپ تالاي بيٸك مٸنبەرلەردەن ەلەم جۇرتشىلىعىنىڭ قۇلاعىنا سٸڭٸرۋمەن كەلەدٸ. الايدا بٸزدە شاشپالىق تا بولماي قالعان جوق. مىسالى, ساعىنايدىڭ اسىنا كەتكەن شىعىن اتاقتى تەج-ماحال ماۆزولەيٸنە جۇمسالعان قارجىمەن بٸردەي بولعان.

ٶزٸڭدٸ-ٶزٸڭ تانۋ تەرٸزدٸ, تاريحتى بٸلۋ دە – قازٸرگٸ دامۋ پروتسەسٸنە اسا قاجەت ەرەكەت. ول بولماي قويمايتىن جوعالتۋلار مۇڭىن تەرەڭٸرەك سەزٸنۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, سونىمەن بٸرگە پروگرەسكە كەڭ جول اشادى.

وسىنى جٸتٸ بايقاعان ي.تاسماعامبەتوۆ ٶزٸ تٸكەلەي ارالاسىپ, تالاي ۇرپاقتىڭ كٶز قۋانىشىنا اينالاتىن ەجەلگٸ دٷنيەنٸڭ عاجاپ جەدٸگەرٸ — كٷلتەگٸن ەسكەرتكٸشٸن تۋعان توپىراققا الىپ كەلدٸ. «وتىرار كٸتاپحاناسىن» دٷنيەگە ەكەلٸپ, 100 اقىن-جازۋشىنىڭ كٸتابىن تەگٸن شىعارىپ بەردٸ. كٶپ جىلدارعا سوزىلاتىن, كەشەندٸ شارا – «مەدەني مۇرا» باعدارلاماسىنا باسشىلىق ەتتٸ. قازاقتىڭ كەسٸبي سۋرەتشٸسٸ ەبٸلحان قاستەەۆ تۋرالى «قازاق ەدەبيەتٸ» گازەتٸنە تٶگٸلدٸرٸپ جازعان ماقالاسىنىڭ دا بەرەرٸ مول. يمانعاليدىڭ جەنە بٸر ەرەكشە قىرىن اقسەلەۋ سەيدٸمبەكوۆ بىلايشا ەڭگٸمەلەيدٸ: «بٸزدٸڭ رەسپۋبليكادا كوللەكتسيونەر رەتٸندە رەسمي تٷردە ەدٸلەت مينيسترلٸگٸنەن تٸركەۋدەن ٶتكەن بٸر-اق ادام بار. ول – يمانعالي تاسماعامبەتوۆ. وسىدان بٸرنەشە جىل بۇرىن يۋنەسكو-نىڭ باس ديرەكتورى فەدەريكو مايوردىڭ شاقىرتۋىمەن فرانتسيياعا بارىپ, ٶزٸ جەكە جيناعان قۇندى زاتتاردان كٶرمە ۇيىمداستىردى. ونىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ – اداي تٷرٸكمەندەردٸڭ مٷلكٸ. مەنٸڭ قولىمداعى قۇنانبايدىڭ شاقشاسىن سول كٶرمەگە قويۋعا سۇراتىپ الدى دا, كەيٸننەن ٶزٸمە ەكەلٸپ بەردٸ...».

بيىلعى جىلعى 19 تامىزدا XVII مەسكەۋ حالىقارالىق كٸتاپ كٶرمە-جەرمەڭكەسٸ اياسىندا بولعان «كٸتاپ – ٶنەر» اتتى ەكٸنشٸ حالىقارالىق كونكۋرستا يمانعالي تاسماعامبەتوۆتٸڭ «ات جالىنداعى ٶركەنيەت» دەگەن كٸتابى باس جٷلدەگە لايىق دەپ تابىلىپ, ەڭ جوعارى سىيلىق – گران-پريگە يە بولدى.

بٸر جاعىنان تىنىم تاپتىرماس مەملەكەتتٸك قىزمەتتە جٷرگەن ادامعا وسىنىڭ ٶزٸ دە از شارۋا ەمەس-اۋ!

اتاقتى سەۋلەتشٸ سايىن نازاربەكۇلى دا ونىڭ ٶرەلٸ ٸستەرٸنە تەنتٸ بولىپ بىلاي دەيدٸ: «1999 جىلى اتىراۋ وبلىسىنا ەكٸم بولىپ تاعايىندالعان يمانعالي تاسماعامبەتوۆ بٸردەن حالىقتىڭ رۋحاني تٸرلٸگٸنٸڭ تامىرلارىنا نەر بەرۋ شارۋاسىن قولعا الدى. وعان دەلەل وبلىس ەكٸمٸ بولىپ تاعايىندالعان العاشقى جەتٸ كٷن ٸشٸندە ٶزٸنە ونشالىقتى تانىس تا ەمەس ەمحانادا جاتقان اتاقتى دومبىراشى رىسباي عابديەۆتٸڭ كٶڭٸلٸن سۇراۋعا بارىپتى. كٶپ كەشٸكپەي اقتاۋداعى مەنٸ شاقىرتىپ الىپ, كٶپتەن بەرٸ كٶكەيٸمدە جٷرگەن جوبامدى تالقىعا سالدى. ەسكەرتكٸشتٸڭ قازٸرگٸ سارايشىق مەكەنٸنە سالىنۋىن جەنە وعان كەتكەن حالىق قاراجاتىنىڭ دالاعا ەمەس, حالىقتىڭ ٶزٸنە قىزمەت ەتۋٸ قاجەت ەكەنٸنە باسا نازار اۋداردى. سول كٸسٸنٸڭ ۇسىنىسىمەن ەسكەرتكٸش قۇرامىنا بٸر مەشٸت, بٸر مۇراجاي جەنە مٷردەلەرٸ سارايشىققا جەرلەنگەن: التىن وردا حاندارى – مٶڭگە تەمٸر, جەنٸبەك, نوعاي وردا مىرزالارى – ەمٸر وقاس, شيح-ماماي, جٷسٸپ, قازاق حانى – قاسىم حان بابالارىمىزعا زيراتتىق سەۋلەت بەلگٸسٸ كٸرگٸزٸلدٸ. تاسماعامبەتوۆ مىرزا جوبانى جاساۋ كەزٸندە دە, قۇرىلىس جۇمىستارى بارىسىندا دا ٸستٸڭ جاقسى اياقتالۋىنا كٶپتەگەن ىقپالىن تيگٸزدٸ. بٸز وسى جاعدايلاردى وي ەلەگٸنەن ٶتكٸزە وتىرىپ, «حان وردالى سارايشىق» كەسەنەسٸنٸڭ باس سەۋلەتشٸسٸ يمانعالي تاسماعامبەتوۆ دەپ تانيمىز...».

پاتشايىم II ەكاتەرينا قيىن كەزدەردە سۋۆوروۆتى وتقا دا, سۋعا دا سالعان عوي. سول سيياقتى ەلباسى دا يمانعاليدى بيلٸكتٸڭ سانسىز ٶتكەلەكتەرٸنەن ٶتكٸزدٸ.

رەسپۋبليكالىق جاستار ٸسٸ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميتەتتٸڭ تٶراعاسى, پرەزيدەنت كەڭەسشٸسٸ, ەكٸ رەت مينيستر, ۆيتسە-پرەمەر, پرەمەر-مينيستر, مەملەكەتتٸك حاتشى, وبلىس ەكٸمٸ, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ... يە, ول قاي قىزمەتتە بولماسىن ٶزٸنٸڭ العىر دا اقمىلتىق قايراتكەر ەكەنٸن دەلەلدەپ شىقتى.

جۋرناليست ن.جٷنٸسباەۆتىڭ «مۇستافا ٶزتٷرٸك» كٸتابىندا مۇستافانىڭ اۋزىمەن ايتىلاتىن مىناداي جولدار بار: «ەلٸمە تۇڭعىش كەلە جاتقان ساپارىم... مەسكەۋگە بٸراز ايالداپ قالدىق. قارسى الىپ, قوشەمەتتەپ جٷرگەن – وسى يمانعالي, كومسومولدىڭ بٸرٸنشٸ حاتشىسى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ. كەيدە ساعىنىش تولقىنى سوققاندا وعان جەتٸپ بارىپ «يمانعالي, تەز كەتەيٸكشٸ, اعاتاي» دەيمٸن. ول دا توسىلمايدى: «مۇستافا, بٸز تۋعان ەلٸندە, تۋعان جەرٸندە 35 جىلدان بەرٸ بولماعان ادامدى الماتىعا بٸردەن جەتكٸزە المايمىز. وسىندا بٸرەر كٷن ۇستاپ, قاعىپ-سٸلكٸپ, جۋىپ-شايىپ, جٶنگە كەلتٸرٸپ بٸر-اق اپارامىز. ەلدٸ شوشىتاسىڭ عوي. نە نەمٸس ەمەسسٸڭ, نە تٷرٸك ەمەسسٸڭ, نە قازاق ەمەسسٸڭ... ەرٸڭدٸ تٷزەپ, تۋلاعىڭدى قاعىپ دەم ال, ەرتەڭ جٶنگە كەلتٸرٸپ بٸر-اق شىعامىز جولعا», – دەيدٸ.

جەڭٸلمەيدٸ. سٶزبەن جارىسا المايسىڭ يمانعاليمەن. شەشەن عوي. سۋ تٶگٸلمەيتٸن جٷيرٸك. ەردٸڭ قۇنىن داۋلاۋعا جٸبەرەتٸن جٸگٸتتەر عوي ولار...».

مٸنە, بٷكٸل ەلەمدٸ تەنتٸ ەتكەن تاەكۆوندو تارلانى مۇستافا يمانعالي تۋرالى وسىلاي تەبٸرەنەدٸ. مۇستافا ونىڭ تاعى بٸر سان الۋان ٸسٸن بىلايشا باياندايدى: «شەتەلدە جٷرگەن بٸزدٸڭ دە قولىمىزدان كەلمەيتٸن نەرسەلەر بار. سونىڭ بٸرٸ كيٸز ٷي ەدٸ. سونى يمانعالي ويلاپتى. ازامات جٸگٸت ەكەن. يمانعالي جٸبەرگەن سول كيٸز ٷي بٷكٸل ەۋروپادا جالعىز عانا ستامبۋلداعى قازاقكەنتتە تٸگۋلٸ تۇر. ول ٷيدٸ تٸگۋگە ەۋروپاداعى قازاقپىز دەگەندەر تٷگەلدەي كەلدٸ. مەن سىر تارتىپ بٸلدٸم. يمانعالي بىلاي دەپ ويلاپتى: ەرتەڭ ەۋروپاداعى قازاقتار دا بٸر نەرسەگە رەنجٸسٸپ قالۋى مٷمكٸن. سوندا ولاردىڭ باس قوسار جەرٸ, تاتۋلاسار ٷلكەن شاڭىراعى وسى كيٸز ٷي بولۋى تيٸس دەپ. نە دەگەن پاراسات? نە دەگەن اقىل? بٷگٸندە قازاقكەنتتە قازاق قوعامىنىڭ مٷلكٸ بوپ سانالاتىن كيٸز ٷي – يٸسٸ قازاق تۋعان جەرٸن ساعىنسا جينالىپ, ماۋقىن باساتىن وردا بوپ وتىر. بۇل بٸزگە يمانعالي التىن ساراي سالىپ بەرگەنمەن پاراپار ەمەس پe?..»

مارقۇم مۇستافانىڭ يمانعالي دوسى تۋرالى بۇل جٷرەكجاردى ويلارى كٸم-كٸمنٸڭ بولسا دا كٶڭٸلٸن تەبٸرەنتپەي قويمايدى.

مٸنە, ازاماتقا ابىروي وسىلاي مىسقالداپ جينالا بەرەدٸ. وعان دەگەن ەلدٸڭ سەنٸمٸ ورنىعادى. شىنىندا دا, ٷمٸت پەن كٷدٸك قاتار جايلاعان دٷنيەدە وسى سيياقتى ۇلتجاندى وعىلانداردىڭ جٷرگەنٸ ەلەۋمەتكە ٷلكەن دەمەۋ سيياقتى.

سٶز جوق, يمانعالي – اسا قابٸلەتتٸ وقىمىستى, جىلاننىڭ جۋساعانىن سەزەتٸن سۇڭعىلا ساياساتكەر. ەلٸمٸزدٸڭ جەنە اق سارايدىڭ ٸشكٸ, سىرتقى احۋالىن, قوعامىمىزداعى قۇبىلىستاردى قاپىسىز بٸلەتٸن ەمبەباپ قايراتكەر. الايدا بيلٸكتٸڭ ماڭىندا قاشاندا داڭعازا, الاشابىر توپ قوسا جٷرەدٸ. بۇلار «كٷن اشىقتا – مويىنىڭدا, كٷن جاۋىندا قوينىڭدا» بولاتىن ەككٸ جىرىندىلار. كٶزٸڭ قيىپ لاقتىرىپ تا تاستاي المايسىڭ. ال ەگەر الدا-جالدا قاعاجۋ كٶرسە, دٷنيەنٸ بىلعايتىن دا وسىلار. مٸنە, وسىنداي الارى بار دا, بەرەرٸ جوق, ٶلەرمەن توبىردان يمانعاليدىڭ اۋلاق جٷرەتٸنٸ قۋانتادى.

تاسماعامبەتوۆ مىرزانىڭ قازاق زييالىلارىنىڭ ورداسى — الماتى قالاسى ەكٸمٸ ورىنتاعىنا جايعاسقانىنا دا كٶپ بولا قويعان جوق. الماتى اۆگەيدٸڭ اتقوراسى سەكٸلدٸ قوقسىققا باتقانى تۋرالى دابىلدار قۇلاق جارعان كەزدە ونى تازالاۋ كٸمنٸڭ قولىنان كەلەدٸ. ەلباسىمىز ن.نازارباەۆتىڭ تاڭداۋى يمانعاليعا تٷسكەنٸ بەكەر ەمەس. ەلباسى قاتەلەسكەن جوق. يمانعاليدىڭ بولاشاعىنان ٷمٸت كٷتەتٸنٸن دە بٸلدٸردٸ. سٶيتٸپ, يمانعالي بۇل شاھاردىڭ بەلەنباي جىل قالعىپ قالعان شەنەۋنٸكتەرٸن قازاننىڭ سالقىن جەلٸندەي سەرگٸتتٸ. تىپىرلاپ ەرەكەت ەتۋگە كٶشتٸ. باياعى اتىراۋداعىداي توننا-توننا قوقىس شىعارىلدى. بٸراز جارلى-جاقىباي باسپانالى بولىپ قالدى. شىنىندا دا, قازىنالى كەنتٸمٸز ازىپ كەتكەن ەكەن-اۋ! اسانقايعى جارىقتىق سوناۋ زاماندا الماتىنى كٶرگەندە: «ٷش الماتى دەگەن جەرگە باردىم. سارىمساعى ساباۋداي, بٷلدٸرگەنٸ بٷيرەكتەي, الماسى بار جٷرەكتەي. سول جەردٸ قيمادىم», – دەپتٸ. بۇل قالاعا كەزٸندە «يا نە پونيمايۋ ليۋدەي, كوتورىە يز الماتى ۋەزجايۋت نا كۋرورتى» دەپ ن.حرۋششەۆ تە تامسانىپ كەتكەن. ەندٸ بۇل قالانى ەلەم تاڭداناتىن ەسەم شاھارعا اينالدىرۋ مٸندەتٸن يمانعالي نۇرعاليۇلى جان-تەنٸمەن سەزٸنٸپ,وسى اماناتتى ابىرويمەن ورىنداپ شىقتى.
يە, ويىمىزدى تٷيٸندەپ, شىلبىرىمىزدى شۋماقتايتىن سەت تە كەلدٸ-اۋ دەيمٸن. بٸز بەرٸبٸر قانشا سايراعانىمىزبەن, يمەكەڭ ٶمٸر سٷرگەن ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە جٷرگەندٸكتەن شىن قايراتكەر, ۇلت قامقورىنىڭ ناقتى ورنىن انىقتاي المايمىز. ەندٸ بٸزگە سوناۋ ٶتكەن عاسىر باسىندا قىرىلىپ قالعان, ەل باعىنا تۋعان كٶكسەرەك توپتىڭ تاعدىرلارىن ويلاپ وپىنعاننان پايدا جوق. التىن قۇرساقتى اينالايىن حالقىمىز اراگٸدٸك بولسا دا الىپتاردى تۋماي تۇرا المايدى! ەندٸگٸ ٷمٸت – وسىلاردا!

«قازاق ەدەبيەتٸ», 23.12.2005 ج.