بايانتاۋدىڭ بەلٸنەن سەلەم الىپ بارىپ ەم,
جەتٸسۋدىڭ تٶرٸنەن ٶلەڭ الىپ كەلدٸم مەن.
2007 جىلى باياناۋىلدا ٶتكەن جاس قالامگەرلەر فورۋمى جايلى ايتۋدان جالىققان ەمەسپٸن. جالىقپايتىنىم – سول جيىنعا قاتىسا الماعان جاس جەتكٸنشەكتٸڭ, ٶلەڭگە قۇمار بالعىننىڭ, جەتٸنشٸ سىنىپ وقيتىن مەنٸڭ ٶكٸنٸشتەن ٶزەگٸمنٸڭ ٶرتەنگەنٸنەن بولار?! ٶزدەرٸن كٶزٸممەن كٶرٸپ, قولدارىن ۇستاعىم كەلگەن تالاي اعالارىمنىڭ. ول باقىت ھەم مەرتەبە بۇيىرمادى. سول جولعى ەدەبي جيىن جايلى جازىلعان اۋداندىق گازەت پاراقتارى جەكە مۇراعاتىمدا ساقتاۋلى. «دەتكە قۋات» دەگەندەي – كٶڭٸلٸمە الدانىش.
ەسەسٸنە ون جىلدان اسا ۋاقىت بويى تالاي ەدەبيەتسٷيەر قاۋىمنىڭ اۋزىنان تٷسپەگەن باياناۋىلداعى ەدەبي جيىننان بٸر مىسقال دا كەم ەمەس تاعى بٸر فورۋمعا كەۋ بولدىق. 23-24-شٸ سەۋٸر كٷندەرٸ تالدىقورعان قالاسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلتتىق باعدارلاماسىنىڭ بٸر جىلدىعىنا وراي الماتى وبلىستىق تٸلدەردٸ دامىتۋ باسقارماسىنىڭ جەنە جازۋشىلار وداعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «جەتٸسۋ كٶكتەمٸ» اتتى جاس ەدەبيەتشٸلەردٸڭ بٸرٸنشٸ فورۋمى ٶتتٸ. بۇل فورۋمنىڭ باستى ەرەكشەلٸكتەرٸ – وبلىس كٶلەمٸندە 1972 جىلدان سوڭ مۇنداي اۋقىمدى فورۋم العاش رەت ٶتكٸزٸلٸپ وتىرعاندىعى جەنە اعا بۋىن مەن ٸنٸ بۋىننىڭ بٸر جەردە توعىسۋى بولدى. فورۋمعا ەلٸمٸزدٸڭ ەر ايماعىنان 40-قا تارتا جاس اقىن-جازۋشى قاتىستى.
فورۋمنىڭ بٸرٸنشٸ كٷنٸن الماتى وبلىستىق تٸل باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايدار كاربوزۇلى, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى ەرلان جٷنٸس, «جەتٸسۋ» ارناسىنىڭ باس رەداكتورى ەسبولات ايدابوسىننىڭ باستاۋىمەن الماتى وبلىسىنىڭ قاسيەتتٸ دە قاستەرلٸ مەكەندەرٸن ارالاۋمەن باستادىق. ەڭ الدىمەن شامالعان اۋىلىنداعى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا بوي كٶتەرٸپ, بىلتىر عانا تۇساۋى كەسٸلگەن تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسىنىڭ «اتامەكەن» تاريحي-مەدەني ورتالىعىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ٶمٸرٸ مەن قىزمەتٸنە بايلانىستى قۇندى مۇراعاتتارمەن تانىستىق. ورتالىقتا كٶزٸمە وتتاي باسىلعانى – ەلباسىنىڭ «قايسار-2016» وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىندا تٷسكەن فوتوسۋرەتٸ. لاڭكەستٸك توپتارعا قارسى «سۇڭقار», «ارلان», «بٷركٸت», «ارىستان» جاساقتارىنىڭ كەشەندٸك جاتتىعۋىنا قاتىسقان ەلباسى ارنايى توپتاردىڭ ٸس-قيمىلىن جوعارى باعالاپ ەدٸ. الماتى وبلىسىنىڭ زارەچنوە كەنتٸ ماڭىندا ورنالاسقان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ۇلانى «بٷركٸت» جاۋىنگەرلٸك جەنە ەدٸستەمەلٸك دايىندىق ورتالىعىندا ٶتكەن وسىناۋ ەسكەري-تاكتيكالىق جيىننىڭ ٶتۋٸنە سارباز بولىپ جٷرگەن بٸز ٶز ٷلەسٸمٸزدٸ قوسىپ ەدٸك. بٸر اي بويى ارنايى جاساق ٶكٸلدەرٸمەن بٸرگە جٷرگەن سول شاق ساعىنىش بولىپ سانامىزعا ورالدى.
كەلەسٸ كەزەكتە قىرعاۋىلدى اۋىلىنداعى «اناعا قۇرمەت» مۇراجايى مەن «باتىر بابالار» مەموريالىن تاماشالادىق. بۇدان كەيٸن قاسكەلەڭ قالاسىنداعى تاريحي-ٶلكەتانۋ مۋزەيٸنە ات باسىن بۇردىق. بۇل جەردە بٸزدٸ ايتىسكەر اقىن سەرٸك قاليەۆ قارسى الدى. اقىن بٸزگە جەتٸسۋ ٶڭٸرٸنە قاتىستى بەينەربايان كٶرسەتٸپ, قاسيەتتٸ دە قاستەرلٸ ٶلكەنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنە ساياحات جاساتقانداي بولدى.
تٷستەن كەيٸن تالدىقورعان قالاسىنا بەت تٷزەدٸك. جولاي كەربۇلاق اۋدانىنداعى سارىٶزەك اۋىلىنا ات باسىن تٸرەدٸك. بۇل جەردە بٸز ۇزىندىعى ەكٸ شاقىرىمدىق «ۇلى دالا» اللەياسىمەن تانىستىق. اللەيادا وسى اۋدان اۋماعىندا جەرلەنگەن تاريحي تۇلعالاردىڭ, اۋداننان شىققان ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرٸنٸڭ, ەڭبەك ەرلەرٸنٸڭ, چەرنوبل اپاتى مەن اۋعان سوعىسىنىڭ قۇرباندارىنا ارنالعان ەسكەرتكٸش تاقتالار ورناتىلعان. ەڭ قىزىعى العاشقى الاڭقايدا جولامان باتىر, تەزەك تٶرە, شوقان ۋەليحانوۆ سىندى جيىرماعا تتارتا تۇلعانىڭ مەڭگٸلٸك مەكەن تاپقان ورىندارىنىڭ توپىراقتارى ەكەلٸنٸپ بٸر جەرگە توپتاستىرىلىپتى. كەربۇلاق اۋدانىندا بەسەنتيٸن مالايسارى باتىردىڭ دا بەيٸتٸ ورنالاسقان ەكەن. مالايسارى باتىرعا دا قۇرمەت تاسى ورناتىلىپتى. بۇل جەردە بٸز باتىر بالالار رۋحىنا قۇران باعىشتاپ, دۇعا تٸلەدٸك.
ەرٸ بي, ەرٸ باتىر بولعان بەسەنتيٸن مالايسارى تۋرالى دەرەكتەر شوقان ۋەليحانوۆ, مەشھٷر جٷسٸپتٸڭ دەرەكتەرٸندە, سونداي-اق ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ قورىنداعى «ابىلاي حاننىڭ 40 باتىرىمەن سارىارقانى قالدان تسەرەننەن تارتىپ العان ۋاقيعاسى» اتتى ماتەريالداردا كەزدەسەدٸ. مالايسارى باتىر پاۆلودار وبلىسىنىڭ ماي اۋدانىنىڭ اۋماعىندا دٷنيەگە كەلگەن. بٸراق بۇل تۋرالى دا سان الۋان پٸكٸر بار. ال, اجال قۇشقان مەكەنٸ – جوڭعار الاتاۋىنىڭ باتىس سٸلەمٸندەگٸ تاۋعا مالايسارى اتى بەرٸلگەن ەكەن. جۋرناليست, جازۋشى زاڭعار كەرٸمحاننىڭ: «مالايسارىنىڭ ٶمٸرٸنٸڭ سوڭى تۋرالى ەل اۋزىندا ساقتالعان ەسكٸ اڭىزدى مەشھٷر جٷسٸپ جازىپ قالدىرادى. وندا: «قازاق-قالماق سوعىسىنا قاتىسپايمىن», - دەپ انت-سۋ ٸشكەن باتىردى ابىلاي قولقالاپ, قويماي سوعىسقا قاتىستىرادى. شايقاستىڭ بٸرٸندە وق تيٸپ, جارالانعان باتىردى ابىلاي كەرٸ شەگٸندٸرٸپ, قوستا ەمدەلۋٸن قاتاڭ تاپسىرىپتى. سٷر ەت بەرٸلمەسٸن, - دەگەن بۇيرىقتى بٸلە تۇرسا دا, باتىردىڭ قىلىشىنان قايمىققان قوس باقىرشىسى وعان سٷرلەنگەن ەت بەرٸپ, اجال اۋزىنا ايداعانى تۋرالى اڭىزدى كەلتٸرەدٸ شەجٸرەشٸ قارت مەشھٷر جٷسٸپ. باتىردىڭ قازا بولعانى تۋرالى ناقتى تاريحي جازبا دەرەك جوق. ەل اڭىزى بويىنشا, ول 1754 جىلدارى قالماق نوياندارى ەمٸرسانا مەن داۆا تسزى اراسىنداعى جاۋلىقتىڭ سالدارىنان بولعان سوعىستا شەيٸت بولعانعا ۇقسايدى. عالىم ەرلان ارىن: «التىنەمەل تاۋىنىڭ بٸر سٸلەمٸندە مالايسارى باتىر وققا ۇشتى. سول زاماننان بەرٸ بۇل جوتا مالايسارى اتانادى. بيٸكتٸگٸ 1446 م, باتىستان شىعىسقا قاراي 100 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتىر, ەنٸ 10-20 شاقىرىم. جوڭعار الاتاۋىنىڭ باستالاتىن تۇسى دا وسى جەر», - دەگەن دەرەك كەلتٸرەدٸ. بەلگٸلٸ كەسٸپكەر, ۇلت قۇندىلىقتارىنىڭ جاناشىرى قۋات ەسٸمحانوۆ باتىر بابا ەرلٸگٸن دەرٸپتەپ, الماتىنىڭ كەربۇلاق اۋدانىنداعى بەيٸتٸنە ٷلكەن تاس ورناتتى», - دەگەن ماقالاسىمەن تانىسپىز.
سارىٶزەكتەن التىنەمەل قورىعىنا جول تارتتىق. شوقان ۋەليحانوۆتىڭ بەيٸتٸ مەن مۇراجايىن تاماشالاۋعا. قۇيرىقتى جۇلدىزداي جارق ەتٸپ, ٶمٸردەن ەرتە وزعان ۇلتىمىزدىڭ بٸرتۋار پەرزەنتٸنٸڭ بەيٸتٸ باسىنا قويىلعان قۇلپىتاستىڭ تٷپنۇسقاسى مۋزەيدە ساقتالىپ, بەيٸت باسىنا كٶشٸرمەسٸ قويىلىپتى. مۇراجاي ەڭ الدىمەن شوقاننىڭ قىسقا عۇمىرىندا اتقارعان ٸستەرٸ مەن حالىققا سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ جايلى ەڭگٸمە قوزعايدى. مۋزەيدە قويىلعان ەكسپوناتتاردىڭ قاتارىندا شوقاننىڭ ناعاشى جۇرتى مۇسا شورمانوۆتار ەۋلەتٸنٸڭ, مەشھٷر جٷسٸپ كٶپەەۆتٸڭ جەنە ەلكەي مارعۇلاننىڭ فوتوسۋرەتتەرٸ مەن جازبالارى قويىلىپتى. سونىمەن بٸرگە شوقتىعى بيٸك عالىمنىڭ ەڭسەلٸ ەسكەرتكٸشٸ بولاشاققا كٶز سالىپ, قازاق حالقىنا جول نۇسقاپ تۇرعانداي ەسەر ەتەدٸ. كەربۇلاق اۋدانىنان اتتانىپ بارا جاتىپ ەرلان جٷنٸس جاستار اتىنان: «بۇرىن سارىٶزەك دەسە تەك ەسكەري قالاشىق قانا ەلەستەر ەدٸ كٶزٸمٸزگە. ەندٸ بۇل جەردە رۋحتىڭ ۇيىعانىنا, رۋحانيياتتىڭ ۇيىسقانىنا كٶز جەتكٸزدٸك», - دەپ اقجارما تٸلەگٸن جەتكٸزدٸ.
مۋزەيدٸ ارالاعاننان كەيٸن تالدىقورعان قالاسىندا ٶتەتٸن فورۋمعا اتتاندىق. كەش تٷسە قالاعا جەتكەن بٸز قاراتال ٶزەنٸ بويىنداعى جىر كەشٸنە كۋە بولدىق. جىر كەشٸندە «مەن – قازاقپىن» مەگەجوباسىنىڭ جەڭٸمپازى بەيبٸت مۇساەۆ, ەۋەزدٸ ەندەردٸڭ تۋىندىگەرٸ گٷلنۇر نۇراسىلوۆا ەن شىرقادى. بٸزدەر بولساق, ٶزەن تولىقىنىمەن قاتار تەربەلٸپ جىر وقىدىق. ەسەرلٸ دە ەدەمٸ كەشپەن فورۋمنىڭ بٸرٸنشٸ كٷنٸ اياقتالدى.
فورۋمنىڭ ەكٸنشٸ كٷنٸگٸ جۇمىسى تالدىقورعان قالاسىنداعى سٷيٸنباي ارونۇلى مەن مۇقاعالي ماقاتاەۆتٸڭ ەسكەرتكٸشتەرٸنە گٷل شوقتارىن قويۋ رەسٸمٸمەن باستالدى. سٷيٸنباي اقىننىڭ ەسكەرتٸشٸنە تاعزىم ەتۋ مەرتەبەسٸ بۇيىردى ماعان. الىستان كەلگەن قوناق دەپ قۇرمەت كٶرسەتە وتىرىپ, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ تٶراعاسى ۇلىقبەك ەسدەۋلەتپەن بٸرگە سالتاناتتى رەسٸمدٸ ابىرويمەن اتقاردىق. ٶزٸڭ سٷيٸپ وقيتىن اقىنىڭمەن قاتار تۇرىپ, جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەتتٸ سەزٸنۋدٸڭ ٶزٸ باقىت ەكەن. ەڭسەلٸ ەسكەرتكٸش الدىندا ەڭسەمدٸ كٶتەرٸپ, ۇلىاعاڭمەن قاتار تۇرۋىم, تۇعىرداعى تاس اقىن مەن گٷل ۇستاعان قوس اقىنعا بارشا قالامگەرلەردٸڭ قوشەمەت كٶرسەتۋٸ – كٷللٸ باياناۋىل جۇرتىنىڭ مەرتەبەلەنۋٸ دەپ سەزٸندٸم. بۇدان كەيٸن اقبەرەن ەلگەزەك پەن شىمكەنتتٸك جاس اقىن ارايلىم مۇراتاليەۆا مۇقاعاليعا مۇقىم قازاقتىڭ ماحابباتقا تولى ىستىق ىقىلاسىن بٸلدٸردٸ. ارايلىم قالامداسىمنىڭ بۇل سەتتە قانداي كٷي كەشكەنٸن بٸلمەيمٸن, مەن ٷشٸن گٷل مەن جىردىڭ قاسىندا قاتار تۇرۋ – نۇر قۇشۋمەن تەڭدەي ەدٸ.
تالدىقورعان قالاسىنداعى «جاستار ساياباعىن», «رۋحاني جاڭعىرۋ» ورتالىعىن ارالاپ تاماشالاعاننان كەيٸن, ەلٸمٸزدەگٸ تۇڭعىش ھەم جالعىز «تٸل سارايىندا» ٶتكەن ەدەبي سەكتسييالاردىڭ وتىرىسىنا قاتىستىق. ەركٸن فورماتتا ٶتكەن «بٷگٸنگٸ قازاق پوەزيياسى: جاڭا ٸزدەنٸستەر» سەسسيياسىن اقىن اقبەرەن ەلگەزەك, «بٷگٸنگٸ قازاق پروزاسى: دەستٷر مەن جاڭاشىلدىق» سەسسيياسىن جازۋشى بەيبٸت سارىباي جٷرگٸزدٸ.
سەسسييا جۇمىسىن باستاعان ۇلىقبەك ەسدەۋلەت: «ٶزدەرٸڭدەي جاس كەزٸمدە العاشقى جاس قالامگەرلەر فورۋمىنا قاتىسقانىم, قادىر مىرزاليەۆ پەن ايان نىساناليننٸڭ سەكتسيياسىندا بولعانىم ەسٸمە تٷسٸپ وتىر», - دەي كەلە ەستەلٸكتەرٸمەن بٶلٸستٸ. ٶزٸ قاتىسقان فورۋمدار جايلى ايتقان ۇلىقبەك اعا بٸر كەزدەرٸ پاۆلوداردا ٶتكەن جيىن تۋرالى سٶز قوزعادى. سٶز بارىسىندا ول باياناۋىلدىق اقىن تٶلەگەن مۇقاەۆتٸڭ ەسٸمٸن قۇرمەتپەن اتادى. بىلتىر عانا پاۆلودارعا كەلٸپ, ستۋدەنتتەرمەن جٷزدەسكەن جيىنىندا دا ۇلىقبەك اعا جاستارعا تٶلەگەن مۇقاەۆ دەگەن ٶتە مىقتى اقىن بولعانىن تامسانىپ ايتىپ ەدٸ. ەلەۋسٸز كەتكەن ەسٸل اقىننىڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشىلىعىنا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جٷرگەنٸمە از بولماپ ەدٸ. بٸزگە بەيمەلٸم تاعدىر يەسٸ:
«بەينەتتەن مەن تورىقپايمىن,
ازاپقا دا جٷگٸنبەن.
ٶلٸمنەن دە قورىقپايمىن,
ٶز باسىما ٷڭٸلگەن.
جەتەدٸ-اۋ دەپ ٶز تٷبٸمە,
قورقىنىش جوق مازا العان.
قورقامىن تەك كٶز تٸرٸدە,
ارعا تٶنگەن اجالدان», - دەپ جىرلاعان ەدٸ.
ۇلىقبەك ەسدەۋلەتتٸڭ: «كەشە عانا مەملەكەتتەن 500 باسپا تاباق كٸتاپ شىعارۋعا قارجى بٶلۋ مەسەلەسٸن قاراستىرىپ كەلدٸك. الداعى ۋاقىتتا جاستاردىڭ تىرناق الدى كٸتاپتارىن شىعارساق پا دەپ وتىرمىز. كٷزگە قاراي ورايى كەلٸپ جاتسا «حالىقارالىق پوەزييا فەستيۆالٸن» ورال قالاسىندا ٶتكٸزۋ ويىمىزدا بار. بۇدان باسقا دا جاستارعا قاتىستى جاقسى جاڭالىقتارىمىز بار. ونى ۋاقىتى كەلگەندە بٸلە جاتارسىزدار», - دەگەن سٶزٸ شىعارماشىلىق عۇمىرىندا جاستاردى قولداپ كەلە جاتقانىن, جاستارمەن بٸرگەن ەكەنٸن, بۇدان كەيٸن دە جاستاردى قولدايتىنىن بٸلدٸرەدٸ. دٶڭگەلەك ٷستەل بارىسىندا اينۇر تٶلەۋ قازاق ەدەبيەتٸندە كەنجە قالىپ كەلە جاتقان دەتيكتيۆ, فانتاستيكا جانرلارىن دامىتۋ ٷشٸن فيلولوگ نەمەسە ەدەبيەتشٸ بولۋ مٸندەت ەمەس ەكەنٸن ايتتى. «فانتاستيكالىق شىعارمالار عىلىمي جاڭالىقتار اشىلىپ جاتقان ەلدە پايدا بولادى. ال, دەتەكتيۆتٸك شىعارمالاردى تٸل عىلىمىن ەركٸن مەڭگەرگەن كريميناليست ماماندار جازۋى كەرەك», - دەدٸ ول. ەدەبيەتتانۋشى ەلدوس توقتارباي جاستار پوەزيياسىنا جاناشىرلىقپەن قاراپ, بٸر-بٸرٸمٸزدٸڭ شىعارماشىلىعىمىز جايلى سىني پٸكٸر بٸلدٸرۋگە شاقىردى. جازۋشى قانات ەبٸلقايىر ەدەبيەت تاريحىن دامىتۋدى ۇسىندى. «ورىس حالقى بٸر عانا ەسەنيننٸڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشىلىعىن سان قىرىنان زەرتتەۋ ارقىلى ورىس ەدەبيەتٸنٸڭ تاريحىن بايىتۋدا. ال, بٸز مارالتايدىڭ «ەديلەسٸ» قالاي تۋعانى سەكٸلدٸ بٸرەن-ساران شىعارمالاردىڭ تۋۋ تاريحىن بٸلەمٸز. ماعان ونداي جازبالاردى وقۋ كٶركەم شىعارمالاردى وقىعاننان ەرەكشە ەسەر ەتەدٸ», - دەدٸ. قاراعاندىلىق جازۋشى الماز مىرزاحمەت بولسا, فەنتەزي جانرىنىڭ سوڭعى 7-8 جىلدا سۇرانسىقا يە ەكەنٸن باسا اتتى. اقىن اسلان تٸلەگەن بارشا قالامگەر قاۋىمىن بالالار ەدەبيەتٸنە جاناشىرلىقپەن جەنە جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋعا شاقىردى. جيىندا ۇلىقبەك اعا شەت ەلدەن كەلگەن قانداس اقىنداردىڭ رەسپۋبليكالىق جيناعىنىڭ تۇساۋىن كەستٸ.
تٷستەن كەيٸن «سالتانات سارايىندا» ٶتكەن فورۋمنىڭ قورىتىندى جيىنىن الماتى وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ يدەولوگييا جٶنٸندەگٸ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار جٷرگٸزدٸ. بۇل جەردە ورىنباسار مىرزانىڭ سٶز ساپتاۋ شەبەرلٸگٸ مەن ٶلەڭ مەن اقىنعا دەگەن قۇرمەتٸ ەرەكشە بٸلٸندٸ. فورۋم قاتىسۋشىلارى جاقسىلىق اعانىڭ ەدەبي جيىندى رەسميلەندٸرمەي, پوەتيكالىق اۋراسىن ساقتاي العانىنا رازى بولدى. دٶڭگەلەك ٷستەل وتىرىسىن باستاعان جاقسىلىق مۇقاشۇلى: «ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ايتىلعان ۇلتتىق سانانى جاڭعىرتۋ يدەياسىنىڭ تٷپ تامىرى – تٸلدە, ەدەبيەتتە, مەدەنيەتتە جاتىر. رۋحاني جاڭعىرۋ رەتٸندە ۇلتتىڭ ەدەبيەتٸ بٸرٸنشٸ ورىندا تۇراتىن سالا», - دەدٸ. ەدەبيەتشٸلەردٸ قولداۋ ماقساتىندا وبلىس ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆتىڭ قولداۋىمەن بىلتىر بٸر مەزەتتە 39 كٸتاپ جارىققا شىعىپ, وقىرمانعا جول تارتىپتى. سونىمەن بٸرگە بٸرقاتار ەدەبي بايقاۋلار مەن شىعارماشىلىق شارالار ۇيىمداستىرىلىپتى.
بارشا قالامگەرلەر قاۋىمىن قۋانتقان كەلەلٸ سٶزدٸ ۇلىقبەك ەسدەۋلەت ايتتى. باسقارما باسشىسىنىڭ سٶزٸنشە بيىل «اباي» اتىنداعى ۇلتتىق سىيلىق دٷنيەگە كەلمەك ەكەن. بۇل ماراپات «Mەمەلەكەتتٸك سىيلىق» پەن «الاش» سىيلىعىنىڭ ورتاسىنداعى جىل سايىن ەدەبيەتتٸڭ 3 جانرى بويىنشا بەرٸلەتٸن بولدى. سونىمەن قوسا «نۇر وتان» پارتيياسىمەن ٶزارا كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸلٸپ, ولار الدا ەدەبيەت بويىنشا ٶز سىيلىقتارىن تاعايىندايتىن بولىپتى. بۇل ماراپاتتار جاس دارىندار ٷشٸن دەمەۋ عانا ەمەس, جاس ەدەبيەتٸمٸزدٸڭ بەدەلٸن كٶتەرەر مىعىم تٸرەۋ بولماق.
سودان سوڭ سٶز العان «جەتٸسۋ» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى ەمٸرە ەرٸن: «بٸزدٸڭ ەدەبيەتٸمٸز الىپ ەر-تۇڭعانىڭ «تۇران پاتشالىعىنان» باستالادى. پارسىلاردى قۇم اراسىنا اپارىپ قىرىپ تاستاعان «شۋ» باتىر داستانىمەن باستالادى. ول كەشەگٸ جىراۋلار پوەزيياسىنا, «التىن وردا» كەزٸندەگٸ عاجايىپ داستاندارعا ۇلاسادى. وسىنداي ٸرگەتاسى بار قازاق ەدەبيەتٸ قالاي كەمشٸن سوقسىن? قازاق ەدەبيەتٸ نەگە تولىسپاسىن? بٸزدٸڭ وبلىس جاس ەدەبيەتشٸلەردٸ قاشان دا قولداپ كەلەدٸ. جاس تالانتتارعا كٶمەكتەسۋ كەرەك. تالانتسىزدار بٸزسٸز دە بۇزىپ-جارىپ العا شىعىپ كەتەدٸ! مٸنە, سول تالانتتاردى قولداۋدىڭ بٸر پاراسى بٷگٸنگٸ جاس ەدەبيەتشٸلەردٸڭ ٷلكەن القالى جيىنى دەپ بٸلەمٸز», - دەپ جەتٸسۋ ٶڭٸرٸنٸڭ ەدەبيەتكە دەگەن جاناشىرلىعىنا كٶزٸمٸزدٸ جەتكٸزدٸ.
سٶزٸن ەدەبي جيىندى ٶتكٸزۋگە مۇرىندىق بولعان وبلىس جەنە باسقارما باسشىلىعىنا راحمەت ايتۋدان باستاعان جاڭا فيليالدىڭ جاڭا باسشىسى ەرلان جٷنٸس: «مۇنداي فورۋمداردىڭ بٸر ەرەكشەلٸگٸ جەر-جەردەن كەلگەن اقىن-جازۋشىلار بٸر-بٸرٸمەن ارالاس-قۇرالاس بولىپ, بولاشاقتا تەك, ٶز ٶڭٸرٸن جىرلاپ قانا قويماي, مۇقىم قازاقتىڭ ٷمٸتٸن, ارمانىن, ٶمٸرٸن جىرلاپ, جاڭا قازاق وبرازىن اشادى دەپ ويلايمىن. سوندىقتان, وسىنداي فورۋمداردىڭ بٸزگە بەرەر نەتيجەسٸ دە سول, ياعني, قازاقتى تانۋ, ەلدٸ تانۋ, جەردٸ تانۋ, وتاندى تانۋ بولادى», - دەدٸ. بۇدان بٶلەك بەلگٸلٸ اقىندار قالقامان سارين, باقىتگٷل باباش, جۋرناليست بەيسەن قۇرانبەك, جاس دارىن مۇحتار كٷمٸسبەك ٸزگٸ تٸلەكتەرٸن جەتكٸزدٸ.
ەدەبي وتىرىس «مەڭگٸلٸك ەلدٸڭ مۇراتى» اتتى جابىق بايقاۋدىڭ نەتيجەسٸن جارييالاۋمەن جالعاستى. الماتى وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ «اق قاۋىرسىن» ەدەبي جٷلدەسٸن پروزا اتالىمى بويىنشا قانات ەبٸلقايىر مەن پوەزييا بويىنشا ساعىنىش نامازشاموۆا يەلەندٸ. بۇدان كەيٸن جازۋشىلار وداعىنىڭ تٶراعاسى ۇلىقبەك ەسدەۋلەت باسقارما مٷشەلٸگٸنە ٶتكەن اعا بۋىن قالامگەرلەر الماتىلىق ەسبولات ايدابوسىن, قانات ەبٸلقايىر, قالماقانبەت مۇحانبەتقالي مەن جانگەلدٸ نەمەرەباەۆقا, اتىراۋلىق باقىتگٷل باباش پەن ەلييا دەۋلەتباەۆاعا جەنە استانالىق باۋىرجان قاراعىزۇلى مەن سەرٸك سەيٸتمانعا كۋەلٸكتەرٸن تاپسىردى.
بۇدان سوڭ ەدەبي فورۋم تۇساۋكەسەر رەسٸمٸنە كۋە بولدىق. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى بويىنشا «رۋح» حالىقارالىق ەدەبي بايقاۋىندا جەڭٸمپاز بولعان قالامگەرلەردٸڭ, ەزٸرگە جاراق كٶرگەن تٶرت كٸتابىنىڭ تۇساۋىن اقىن ۇلىقبەك ەسدەۋلەت پەن وبلىس ەكٸمنٸڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار كەستٸ.
جەتٸسۋ جەرٸندە ٶتكەن ەكٸ كٷن جاس قالامگەرلەردٸڭ ەسٸندە مەڭگٸ ساقتالىپ, جٷرەگٸندە جىر بولىپ جازىلارى سٶزسٸز. ۇلىقبەك اعا ٶزٸ قاتىسقان ەرتەرەكتەگٸ فورۋم جايلى بٸر سٶزٸندە: «سول كەزدە قاتىسقان كٶپتەگەن جاستاردان تەك ٷشەۋ عانا, جەركەن, جٷرسٸن جەنە مەن قالىپپىز», - دەگەن ەدٸ. بٸز دە وتىزدان اسا قالامگەر باردىق قاراتال جاعاسىنا, الاتاۋ باۋرايىنا. ٷش جٷزدٸڭ سٶزٸن سٶيلەر ٷش اقىن جارقىرار الاش كٶگٸندە!
راحمەت, جەتٸسۋ!
مىڭ العىس, «جەتٸسۋ كٶكتەمٸ»!
ەلامان قابدٸلەشٸم,
باياناۋىل – تالدىقورعان – باياناۋىل.
