مەكتەپ دەمالىپ جاتقاندا, وقۋلىق جازىلادى. قاعازعا تٷسكەن ەر بٶلٸم – مۇعالٸم ٷشٸن قۇرال, بالا ٷشٸن باعىت. سوندىقتان بۇل – جاي باسپا جۇمىسى ەمەس, بٸلٸم مازمۇنىن قۇراستىرۋ پروتسەسٸ. Arman-PV باس ديرەكتورى ديدارا الينامەن بولعان بۇل سۇحبات — وقۋلىق جازۋدىڭ ٸشكٸ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ مەن ماڭىزى تۋرالى اشىق ەڭگٸمە.
— ديدارا حانىم, جازعى دەمالىس كەزٸندە باسپادا قانداي جۇمىستار جٷرٸپ جاتىر?
— جاز – باسپا ٷشٸن ەڭ ماڭىزدى كەزەڭ. قىركٷيەكتە بالا قولىنا ساپالى وقۋلىق ۇستاۋى ٷشٸن دەل وسى ۋاقىتتا مازمۇندى دايىنداۋىمىز كەرەك. بۇل – وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸمەن, ونىڭ ٸشٸندە بٸلٸم مازمۇنىن ساراپتاۋ ورتالىعىمەن بٸرلەسە وتىرىپ, ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸكپەن جٷرگٸزٸلەتٸن جۇمىس. قازٸرگٸ ۋاقىتتا 7-سىنىپتىڭ «قازاق ەدەبيەتٸ», «فيزيكا», باستاۋىش دەڭگەيدٸڭ «رۋسسكيي يازىك», «تسيفرلىق ساۋاتتىلىق» وقۋلىقتارى, سونداي-اق «جاھاندىق قۇزىرەتتەر» باعىتىنداعى جوعارى سىنىپتارعا ارنالعان جاڭا ماتەريالدار ەزٸرلەنۋدە.
— ساپالى وقۋلىق جازۋ ٷشٸن باستى تالاپ قانداي?
— ەڭ الدىمەن, مازمۇن ٶمٸرمەن ٷيلەسۋٸ كەرەك. بۇل — بٸزدٸڭ نەگٸزگٸ قاعيدامىز. وقۋلىق بالانىڭ ويلاۋ قابٸلەتٸن, ٶمٸرلٸك داعدىلارىن, بولاشاققا دەگەن كٶزقاراسىن قالىپتاستىراتىن ورتا. سوندىقتان بٸز ەربٸر تاقىرىپتى بالانىڭ ٶمٸرلٸك تەجٸريبەسٸنە جاقىنداتۋعا, ونىڭ ٸشكٸ قىزىعۋشىلىعىن وياتۋعا تىرىسامىز.
بٸز پراكتيك مۇعالٸمدەرمەن, ساراپشىلارمەن, ەدٸسكەرلەرمەن تىعىز جۇمىس ٸستەيمٸز. سەبەبٸ وقۋ پروتسەسٸنٸڭ ناقتى قالاي جٷرٸپ جاتقانىن, قانداي قيىندىقتار بارىن, نە نەرسە كٶمەكتەسەتٸنٸن ەڭ جاقسى بٸلەتٸن — كٷندەلٸكتٸ ساباق بەرٸپ جٷرگەن ۇستازدار.
— جازىلعان وقۋلىقتار قالاي باعالانادى?
— وقۋلىق بٸرنەشە كەزەڭنەن ٶتەدٸ. بۇل – بٸر كٷندە بولاتىن جۇمىس ەمەس. الدىمەن ٸشكٸ رەداكتسييالىق ساراپتاما, ودان كەيٸن لينگۆيستيكالىق جەنە ەدٸستەمەلٸك تالداۋ, سوڭىنان مٸندەتتٸ تٷردە اپروباتسييا كەزەڭٸ. ياعني, مەكتەپتە ساباقتا سىنالىپ كٶرۋ. وسى جۇمىستاردىڭ بارلىعى بٸلٸم مازمۇنىن ساراپتاۋ ورتالىعىمەن (بمسو) بٸرلەسٸپ, ناقتى تەرتٸپپەن, رەسمي بەكٸتٸلگەن تالاپتار نەگٸزٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ. ارنايى پورتال ارقىلى قۇجاتتار مەن ماتەريالدار تاپسىرىلادى, كەرٸ بايلانىس حاتتامالارى تٸركەلەدٸ.
ياعني وقۋلىق – باسپادان شىقپاس بۇرىن بٸرنەشە سٷزگٸدەن ٶتەتٸن, كەسٸبي جەنە اشىق ساراپتاما نەتيجەسٸندە عانا مەكتەپكە جولدانادى.
— سٸزدەر ٷشٸن تسيفرلىق رەسۋرستار قانشالىقتى ماڭىزدى?
— بٷگٸندە تسيفرلىق فورمات – بالامەن تٸل تابىسۋدىڭ نەگٸزگٸ جولدارىنىڭ بٸرٸ. بٸز ەر وقۋلىقپەن بٸرگە ينتەراكتيۆتٸ ماتەريالدار, بەينەجازبالار, تىڭدالىم تاپسىرمالارى مەن انيماتسييالاردى قوسا ەزٸرلەيمٸز. مۇنىڭ بەرٸ ekitap.kz پلاتفورماسىندا ۇسىنىلادى.. سونىمەن قاتار, بٸز ارنايى مۇعالٸمدەرگە ارنالعان ەدٸستەمەلٸك كٶمەكشٸ قۇرالدار, ۆيدەو-نۇسقاۋلىقتار مەن تسيفرلىق باعالاۋ جٷيەلەرٸن دە دامىتىپ كەلەمٸز.
— اۆتورلار وقۋ باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋگە قاتىسىپ جاتىر دەگەن اقپاراتتى كٶزٸم شالدى. بۇل ٶزگەرٸس قالاي جٷزەگە استى?
— بۇرىن وقۋ باعدارلاماسى ورتالىق دەڭگەيدە جەكە ەزٸرلەنٸپ, اۆتور تەك دايىن قۇجاتقا بەيٸمدەلٸپ جازاتىن. قازٸر بۇل تەسٸل تٷبەگەيلٸ ٶزگەردٸ. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸ العاش رەت وقۋلىق اۆتورلارىن مازمۇن قالىپتاستىرۋدىڭ باستاپقى كەزەڭٸنە – ياعني, وقۋ باعدارلاماسىن جازۋ جۇمىسىنا – تٸكەلەي تارتىپ وتىر. بۇل – ٷلكەن ٶزگەرٸس.
بٸز بۇل قادامدى ٶتە ماڭىزدى جەنە دەر كەزٸندە جاسالعان شەشٸم دەپ ەسەپتەيمٸز. بۇل بٸر جاعىنان, اۆتورلارعا مازمۇندى جٷيەلٸ تٷردە جوبالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, ەكٸنشٸ جاعىنان, وقۋلىق پەن باعدارلاما اراسىنداعى الشاقتىقتى جويادى. سونىمەن قاتار, بۇل پروتسەسس ديالوگتىق فورماتتا ٶتتٸ: اۆتورلار, پەندٸك ساراپشىلار, ەدٸسكەرلەر جەنە وقۋ-ەدٸستەمەلٸك ورتالىق ماماندارى بٸرلەسە جۇمىس ٸستەدٸ. ياعني, مازمۇن جوعارىدان تٷسپەيدٸ — ورتاق شەشٸم رەتٸندە قالىپتاسادى.
بۇل — بٸزدٸڭ بٸلٸم جٷيەمٸزدەگٸ اشىقتىقتىڭ, كەسٸبيلٸكتٸڭ جەنە پەداگوگتەرگە دەگەن سەنٸمنٸڭ بەلگٸسٸ. بٸز وسى سەرٸكتەستٸكتٸ جوعارى باعالايمىز جەنە بۇل ٷردٸس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسادى دەپ سەنەمٸز.
— قازٸرگٸ تاڭدا وقۋلىققا قويىلاتىن تالاپ ٶزگەرٸپ جاتىر. بولاشاق وقۋلىق قانداي بولۋى كەرەك دەپ ويلايسىز?
— قازٸرگٸ وقۋلىق تەك اقپارات بەرٸپ قويماۋى كەرەك. ول — بالانىڭ ويلاۋ جٷيەسٸن قالىپتاستىراتىن, داعدىسىن دامىتاتىن, ٶز بەتٸمەن ٸزدەنۋگە جەتەلەيتٸن قۇرال بولۋى قاجەت. بولاشاق وقۋلىق — ٶمٸرمەن ساباقتاس, بالانىڭ جاس ەرەكشەلٸگٸنە ساي, ەرتٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ وقۋشىلارعا تەڭ مٷمكٸندٸك بەرەتٸن, ينكليۋزيۆتٸ, بەيٸمدەلگەن مازمۇن بولۋى تيٸس.
ول — پەن مەن شىنايى ٶمٸردٸڭ اراسىن جالعايتىن كٶپٸر ٸسپەتتٸ. مىسالى, بالا ماتەماتيكا ساباعىندا ەسەپ شىعارىپ قانا قويماي, سول ەسەپتٸڭ ٶمٸردەگٸ قولدانىلۋ اياسىن تٷسٸنۋٸ كەرەك. ەدەبيەتتەن تەك مازمۇن ەمەس, قۇندىلىق الۋى شارت. وقۋلىق وسىنى بەرە السا — ول تيٸمدٸ قۇرالعا اينالادى.
سوندىقتان بٸز ٷشٸن مازمۇن ساپاسىمەن قاتار, ەدٸستەمەلٸك نەگٸزٸ, ۆيزۋالدى قۇرىلىمى, تاپسىرما جٷيەسٸ, تسيفرلىق رەسۋرسپەن بايلانىسى — بارلىعى ماڭىزدى. بولاشاق وقۋلىق — تەك قاعازدا ەمەس, بالانىڭ ساناسىندا جۇمىس ٸستەۋٸ تيٸس.
— Arman-PV باسپاسىنىڭ بولاشاقتاعى باستى باسىمدىعى نە? جاڭا بۋىنعا قانداي ميسسييامەن جۇمىس ٸستەپ جاتىرسىزدار?
— بٸزدٸڭ باستى ماقساتىمىز — ساپالى بٸلٸمگە جول اشاتىن, زاماناۋي, مازمۇنى تەرەڭ وقۋلىق دايىنداۋ. بٸراق بۇل ميسسييا تەك ٶنٸم شىعارۋمەن شەكتەلمەيدٸ. بٸز ٷشٸن ماڭىزدىسى — مەكتەپتەگٸ ناقتى وقىتۋ پروتسەسٸنە ەسەر ەتۋ, مۇعالٸمگە كٶمەكشٸ, بالاعا سەرٸك بولا بٸلۋ.
Arman-PV —20 جىلدان استام تەجٸريبەسٸ بار, پەداگوگيكالىق كەڭٸستٸكپەن قاتار دامىپ كەلە جاتقان, بٷگٸنگٸ بۋىنعا ەمەس, بولاشاق ۇرپاققا قىزمەت ەتۋدٸ ماقسات ەتكەن ۇيىم. بٸزگە سەنٸم ارتقان ۇستازداردىڭ, ساراپشىلاردىڭ, اتا-انالاردىڭ پٸكٸرٸن نازاردا ۇستاي وتىرىپ, اشىقتىق پەن كەسٸبيلٸكتٸ باستى قۇندىلىق دەپ بٸلەمٸز.
كەلەسٸ كەزەڭدە بٸز تسيفرلىق ەكوجٷيەنٸ دامىتۋعا, وقۋ ماتەريالدارىن, پەن ارالىق بايلانىستى كٷشەيتۋگە باسىمدىق بەرٸپ وتىرمىز. بٸزدٸڭ ۇجىم ٷشٸن, بۇل — ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸك.
